QĐND - Ngay trong tiết Xuân 2013, trên Biển Đông đã xuất hiện liên tiếp hai đợt áp thấp nhiệt đới. Những ngày sau Tết, nắng như đổ lửa làm miền Trung khô khát... Tất cả là biểu hiện dị thường của thời tiết. Thực tế, tại Việt Nam, những năm qua, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (BĐKH), tần suất và cường độ thiên tai ngày càng gia tăng, gây thiệt hại nhiều về người và tài sản của Nhà nước và nhân dân. Mỗi năm, thiên tai, bão lụt, lũ quét, sạt lở đất... đã làm hàng trăm người chết và mất tích; giá trị thiệt hại về tài sản ước tính chiếm khoảng 1,5% GDP/năm. BĐKH không phải là chuyện... "trên trời" mà thực sự là vấn  đề mang tính cấp bách, có nguy cơ "gõ cửa" từng nhà bất cứ lúc nào.

Tại phiên họp thường kỳ tháng 2 vừa qua, Chính phủ đã nghe và thảo luận về dự thảo Đề án chủ trương, giải pháp chủ động ứng phó với BĐKH, đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường (BVMT). Khẳng định việc xây dựng đề án là cần thiết, ý kiến đóng góp của thành viên Chính phủ cho rằng, đề án cần quan tâm, đề ra các giải pháp hiệu quả hơn trong huy động các nguồn lực; xem xét các cơ chế, chính sách huy động cả xã hội và huy động tối đa sự hợp tác, hỗ trợ của cộng đồng quốc tế tham gia thực hiện.

BVMT có liên quan trực tiếp đến công tác ứng phó với BĐKH. Tuy nhiên, theo các nhà quản lý, điều làm họ trăn trở nhất vẫn là sự yếu kém, bất cập về nhận thức và ý thức BVMT của các cấp lãnh đạo, các ngành, các doanh nghiệp và người dân chưa đầy đủ, thường coi trọng các mục tiêu kinh tế trước mắt hơn các mục tiêu BVMT. Hiện vẫn tồn tại không ít những bất cập, tiêu cực và gian dối trong lĩnh vực BVMT và khai thác tài nguyên. Hơn nữa, những chủ trương, quan điểm về ứng phó với BĐKH, về bảo vệ tài nguyên và môi trường còn chậm được cụ thể hóa thành cơ chế, chính sách và giải pháp cụ thể. Một số quy định pháp luật về BVMT, về khai thác tài nguyên đã bộc lộ sự bất cập, không phù hợp với thực tiễn; còn có sự chồng chéo, mâu thuẫn với các luật và chính sách chuyên ngành khác có liên quan. Các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường chưa được nhận thức và định chế đúng mức, hiệu quả rất hạn chế (ví dụ như phí BVMT rất thấp); cơ chế tài chính trong BVMT chưa có hiệu quả.

Mục tiêu tổng quát của đề án đến năm 2020 là từng bước thích ứng với BĐKH, chủ động hơn trong phòng tránh thiên tai, giảm nhẹ cường độ phát thải khí nhà kính; tạo bước chuyển biến cơ bản về khai thác hợp lý, sử dụng hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên; kiềm chế mức độ gia tăng ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học nhằm bảo đảm chất lượng môi trường sống, duy trì cân bằng sinh thái, hướng tới nền kinh tế xanh, thân thiện với môi trường... Để thực hiện hiệu quả mục tiêu  này, các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, hình thành ý thức chủ động ứng phó với BĐKH; tự giác sử dụng tiết kiệm tài nguyên và BVMT... Dĩ nhiên, một trong những việc "cần làm ngay" là tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách để chủ động ứng phó với BĐKH và bảo vệ tài nguyên, môi trường;  tăng cường huy động nguồn lực tài chính cho ứng phó với BĐKH, quản lý tài nguyên và BVMT.

Biến đổi khí hậu đang cần sự chung tay của tất cả cộng đồng, trong đó có nỗ lực ứng phó và thích ứng với những kiểu thời tiết dị thường... 

LÊ HOA