QĐND - Ông A-li Ác-ba Gia-van-phê (Ali-Akbar Javanfekr), Cố vấn báo chí của Tổng thống I-ran Ma-mút A-ma-đi-nê-giát (Mahmoud Ahmadinejad) cách đây vài ngày đã bị bắt giữ để thụ án 6 tháng tù giam. Điều đáng nói là lệnh bắt được thực thi một cách khá chóng vánh trong thời điểm Tổng thống A-ma-đi-nê-giát, người lâu nay vẫn luôn lên tiếng bảo vệ ông Gia-van-phê, đang ở tận Niu Y-oóc (Mỹ) tham dự  kỳ họp của Đại hội đồng Liên hợp quốc.

 Ngoài chức danh Cố vấn báo chí của Tổng thống, ông Gia-van-phê còn là Giám đốc điều hành Hãng thông tấn nhà nước IRNA kiêm Giám đốc Viện nghiên cứu I-ran. Trong một bản tin, IRNA cho biết, ông Gia-van-phê bị bắt ngay tại văn phòng và đã được đưa tới một nhà tù ở Tê-hê-ran để thụ án.

Sinh năm 1959, ông Gia-van-phê được biết đến như một đồng minh thân cận của Tổng thống A-ma-đi-nê-giát. Giám đốc điều hành Hãng thông tấn nhà nước IRNA lâu nay vẫn luôn biết cách thể hiện vai trò và tầm ảnh hưởng của mình thông qua việc truyền tải những chính sách và thông điệp của chính phủ I-ran ra với thế giới bên ngoài.

Thế nhưng, con đường chính trị của A. Gia-van-phê bắt đầu lung lay từ tháng 11-2011 khi ông bị Tòa án hình sự I-ran đã kết án 12 tháng tù giam, đồng thời bị cấm hoạt động báo chí trong vòng 3 năm với cáo buộc đã cho xuất bản các bài báo, hình ảnh có nội dung trái ngược với các quy định Hồi giáo, thiếu đạo đức và lăng mạ nhà lãnh đạo tối cao A-li Kha-mê-nây (Ali Khamenei) của I-ran. Tội danh của ông Gia-van-phê xuất phát từ một bài viết đăng trên một tạp chí thuộc Hãng IRNA, trong đó chỉ trích việc phụ nữ I-ran bị bắt ép phải đội khăn trùm đầu và nhận định đây không phải tập quán của I-ran mà là do du nhập từ nước ngoài. Bài báo đã bị các giáo sĩ Hồi giáo có quan điểm cứng rắn coi như một hành động xúc phạm nặng nề tới những quy định của đạo Hồi.

Ông Ác-ba Gia-van-phê (đứng giữa) đã bị bắt để chấp hành án tù 6 tháng. Ảnh: guardian.co.uk

Án phạt dành cho ông Gia-van-phê khi ấy cũng là nguyên nhân chính dẫn tới cuộc đụng độ giữa những người ủng hộ ông và lực lượng an ninh I-ran ngay tại tòa nhà trụ sở IRNA. Đầu năm 2012, Tòa án tối cao I-ran đã giảm hình phạt trên xuống còn 6 tháng tù giam.

Theo tờ Người bảo vệ của Anh, sở dĩ những nỗ lực bắt giam ông Gia-van-phê trước đây đều bất thành là nhờ có sự bảo vệ của Tổng thống A-ma-đi-nê-giát. Chính vì vậy, chuyến đi Niu Y-oóc vừa qua của Tổng thống A-ma-đi-nê-giát được coi là cơ hội không thể tốt hơn để Tòa án I-ran chính thức đưa Giám đốc điều hành IRNA vào tù.

Ông Gia-van-phê chỉ là một trong số hàng chục đồng minh thân cận của Tổng thống A-ma-đi-nê-giát bị bắt giữ kể từ tháng 4-2011 đến nay. Những vụ bắt giữ nói trên được cho là hệ quả của sự bất đồng gia tăng giữa một bên là Tổng thống A-ma-đi-nê-giát, người theo đuổi các chính sách cải cách và một bên là Đại giáo chủ A-li Kha-mê-nây theo đường lối bảo thủ và cứng rắn.

Mối bất hòa giữa Tổng thống A-ma-đi-nê-giát và Đại giáo chủ A-li Kha-mê-nây nổ ra vào tháng 4-2011 khi ông A-ma-đi-nê-giát quyết định sa thải Bộ trưởng Tình báo Hây-đa Mô-xlê-hi (Heidar Moslehi). Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, ông Mô-xlê-hi được phục chức theo mệnh lệnh trực tiếp của lãnh tụ tối cao A-li Kha-mê-nây. Bị chạm vào lòng tự ái và như để bày tỏ sự bất mãn, Tổng thống A-ma-đi-nê-giát đã hoãn tất cả các cuộc họp của Nội các trong gần 2 tuần.

Cuộc cạnh tranh quyền lực sau đó càng thêm căng thẳng với việc ông A-ma-đi-nê-giát khăng khăng cho rằng, ông cần phải có quyền cách chức các bộ trưởng trong Nội các, trong khi theo các giáo sĩ Hồi giáo hàng đầu I-ran, nhà lãnh đạo tối cao A-li Kha-mê-nây mới là người có quyền lực và quyền hạn cao nhất tại nước này.

Ông A-ma-đi-nê-giát thậm chí còn bị cảnh báo rằng việc bất tuân lệnh giáo chủ A-li Kha-mê-nây có thể tương đương với tội “bội giáo”. Bởi, theo Hiến pháp I-ran, tổng thống chỉ là nhân vật quyền lực thứ hai trong thể chế chính trị quốc gia. Trong khi đó, lãnh tụ Hồi giáo tối cao mới là người có quyền kiểm soát quân đội và có tiếng nói quyết định ở những vấn đề liên quan an ninh, quốc phòng và đối ngoại, thậm chí có quyền phán quyết kết quả bầu cử tổng thống.

Việc ông Gia-van-phê bị bắt giam đang làm dư luận I-ran rúng động. Chính trường I-ran sẽ diễn biến ra sao là một câu hỏi dường như có lời giải đáp ở phía trước khi ông A-ma-đi-nê-giát trở lại Tê-hê-ran vào cuối tuần này.

VŨ HÙNG