Khi bộ đội lên nương

Đội viên Đội xây dựng cơ sở số 8 hướng dẫn bà con canh tác.

Trước mắt chúng tôi là khu tái định cư công trình thủy điện Bản Vẽ ở xã Thanh Hương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Hàng trăm ngôi nhà tường quét ve màu vàng nhạt, nằm hai bên con đường rải nhựa uốn quanh trên những sườn đồi thoai thoải. Màu xanh của sắn, lạc, đậu đã phủ xanh một phần đất đai canh tác. Đường điện chạy vào tận từng nếp nhà. Ông Nguyễn Thế Giáp, Phó chủ tịch UBND xã Thanh Hương cho biết: “Khó khăn nhất hiện nay trong khu tái định cư là bà con chưa đủ đất sản xuất như dự định ban đầu. Ban quản lý thủy điện 2 (QLTĐ2) tiến hành san lấp mặt bằng một số diện tích để giao cho bà con canh tác, song đất đã mất lớp màu mỡ bên trên, khó trồng được bất cứ một loại cây gì”.

Theo bà con phản ánh, từ tháng 2-2007, Ban QLTĐ2 đã thuê nhà thầu phân lô và dự kiến chia đất cho dân, nhưng bà con kiên quyết không nhận với lý do “những lô đồi khai hoang theo kiểu bóc trần như rứa không giữ màu qua nổi một vụ, trồng cây cũng không được thu hoạch”.

Công việc thực sự ý nghĩa mà cán bộ, đội viên Đội xây dựng cơ sở số 8 làm giúp bà con dân bản, theo như lời Trung tá Trần Thanh Nghị - Đội phó, là đã vận động thành công bà con “chuyển đổi cơ cấu cây trồng”, cụ thể là trồng lạc, đậu, sắn. Trước đây, người dân sở tại xã Thanh Hương đã trồng thử một vài vụ lạc nhưng không hiệu quả, nên bỏ. Sau khi xem xét, nghiên cứu chất đất, thời tiết và trồng thử nghiệm một vụ tại nhà ông Lương Văn Thắng cho năng suất cao, cán bộ, đội viên trong đội “quyết định” vận động bà con tham gia. Sau nhiều tháng ngày kiên trì, cuối cùng bà con trong xã cũng đã tin lời bộ đội. Bà con cử người tham dự tập huấn kỹ thuật do cán bộ Phòng nông nghiệp huyện phụ trách: gieo hạt cách nhau 20cm, không vun luống mà vun gốc, bón phân, làm cỏ theo từng thời kỳ. Vụ mùa năm 2008, toàn bộ bà con 5 bản Tà Xiêng, Mà, Hương Liên, Noòng, Lạp đã trồng lạc theo đúng hướng dẫn của bộ đội. Cuối vụ, nhà nào nhiều thì thu hoạch 200-250kg; nhà ít cũng được 50kg. Giá thị trường 18.000-19.000 đồng/kg, tính ra mỗi hộ thu nhập gần một triệu đến dưới 5 triệu đồng. Bà con rất phấn khởi.

Nhớ cuối năm 2007, nhìn những quả đồi trọc bỏ hoang, anh em trong đội xót lắm, bàn nhau vận động nhân dân trồng sắn. Bà con chưa tin, nói, không có hom sắn, lấy chi mà trồng? Không chỉ vận động, Đội còn lập danh sách những hộ không có xe máy, xe đạp, hay già cả, ốm yếu, phối hợp với Phòng Nông nghiệp huyện đề nghị Nhà máy chế biến tinh bột sắn cung cấp hom giống. Bù lại, khi thu hoạch bà con cam kết bán nông phẩm cho nhà máy… Vậy là, mấy chục héc-ta sắn đã ươm mầm xanh ngăn ngắt, hứa hẹn một mùa bội thu.

Do tập quán chăn nuôi thả rông, nên cứ sau mỗi vụ rét, trâu, bò của bà con bị chết khá nhiều. Cán bộ đội vận động dân bản mua vật liệu làm chuồng che chắn, dân bản nói: Không có tiền! – Lại phải thuyết phục. Cuối cùng, dân bản nghe ra, làm chuồng che chắn, giữ được số trâu, bò ít ỏi còn lại… May nhất là ông Lương Xuân Thuyết, ông Lương Thanh Việt ở bản Mà giữ được cả đàn trâu, bò của mình. Gặp chúng tôi, ông Việt nói, cán bộ Đội cơ sở bao giờ cũng nói điều phải thôi, mình phải nghe chứ!

Nhìn mấy ngôi nhà “tái định cư” còn bỏ hoang trên đồi cao, Trung tá Trần Thanh Nghị cho chúng tôi biết: “Nhiều người dân đã không nhận những ngôi nhà như thế. Bởi nhà trên đồi cao nước không lên được, mưa nắng cũng khắc nghiệt hơn nhà ở dưới thấp. Dân bản đã tự chuyển nhà gỗ, tranh tre từ nơi ở cũ của mình đến, dựng chênh vênh bên sườn đồi. Rồi nhiều vấn đề nữa như thiếu đất đai sản xuất, không có ruộng nước, chất lượng các công trình nhà cửa, hệ thống nước, bể chứa, nhà tắm trong khu tái định cư không bảo đảm, không sử dụng được đã làm bà con buồn nản, bức xúc. Nắm chắc tình hình, cán bộ, đội viên Đội xây dựng cơ sở đến gặp già làng, trưởng bản phân tích mọi nhẽ. Dân bản hiểu ra, cử người cầm đơn lên huyện… Mặt khác, huyện cử cán bộ về giải thích cặn kẽ với bà con. Mọi chuyện được giải quyết êm thấm.

Gặp gỡ các cán bộ, đội viên, chúng tôi nhận ra một điều: Mọi cách nghĩ, cách làm của họ luôn có một xuất phát điểm là lấy lợi ích của dân bản, của địa phương làm cơ sở để xây dựng chương trình, kế hoạch công tác. Điều đó lý giải vì sao đời sống của bà con trong khu tái định cư ngày càng phát triển.

Bài và ảnh: TRẦN HOÀI-THANH NGA