Khát khao nông sản sạch

Nông nghiệp là một ngành có tỉ trọng rất lớn trong các mặt hàng phục vụ nhu cầu đời sống nhân dân. Ngày nào trên bàn ăn mỗi nhà, trong khẩu phần mỗi người đều có sản phẩm “từ nông dân mà ra”. Ngày 4-4, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổng kết “Tháng hành động bảo đảm chất lượng vật tư nông nghiệp và vệ sinh an toàn nông sản thực phẩm”, kết quả thu được từ việc này là đáng khích lệ, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết…

Những số liệu… giật mình!

“Tháng hành động” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) phát động diễn ra từ ngày 22-1 đến hết tháng 2 năm 2007, đã nhận được sự hưởng ứng của nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Theo ông Lê Văn Bầm, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ (Bộ NN-PTNT), ngoài việc đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng về vấn đề này, cơ quan chức năng đã tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phát hiện và ngăn chặn kịp thời các trường hợp vi phạm trong sản xuất thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, sơ chế, bảo quản nông sản, thực phẩm, vận chuyển, giết mổ gia súc, gia cầm... Chỉ trong “tháng hành động”, qua kiểm tra 1.493 cơ sở sản xuất kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y đã có 194 cơ sở, hộ kinh doanh vi phạm, chủ yếu là kinh doanh không có giấy phép, chất lượng vật tư thấp, quá hạn sử dụng. Tại ba tỉnh là Hà Tây, Bến Tre và Cà Mau, qua kiểm tra 67 cơ sở sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi, đã có 8 cơ sở vi phạm, buộc phải tái chế lại sản phẩm. Còn tại Đồng Tháp, qua kiểm tra 38 mẫu thức ăn chăn nuôi, thì có tới 50% số mẫu không đạt chất lượng, 6 mẫu vi phạm bị xử phạt bằng tiền.

Thời gian qua, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm luôn là mối quan ngại hàng đầu của người tiêu dùng, đặc biệt là việc sử dụng hoá chất trên rau, củ, quả… một cách tràn lan, bừa bãi. Trong “tháng hành động”, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN-PTNT) phối hợp với một số địa phương kiểm tra việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên rau, chè (xanh) tại 25 cơ sở và 267 hộ, thì phát hiện có tới 53 hộ sử dụng thuốc ngoài danh mục, 64 hộ sử dụng không đúng phương pháp. Đáng chú ý, qua phân tích 442 mẫu rau, mẫu chè ở 9 chợ đầu mối, 2 siêu thị lớn (Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh) và một số chợ tại các tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai, Vĩnh Long, Đồng Tháp… đã phát hiện có tới 98 mẫu (chiếm 22%) có tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, trong đó 16 mẫu (chiếm 3,6%) vượt ngưỡng tối đa cho phép.

Lãnh đạo sở nông nghiệp một địa phương phía Nam đã nói: Riêng trong lĩnh vực giết mổ gia cầm, tiêu thụ súc, gia cầm, không kiểm tra thì thôi, chứ “sờ” đến đâu cũng phát hiện ra sai phạm. Trên thực tế, chỉ trong “tháng hành động” của riêng ngành nông nghiệp, qua kiểm tra 929 cơ sở giết mổ, chợ, quầy hàng… phát hiện tới 369 cơ sở vi phạm, chiếm tỉ lệ 40% tổng số cơ sở bị kiểm tra. Các lỗi vi phạm chủ yếu là sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có giấy kiểm dịch, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Giải pháp: Sạch từ trang trại đến bàn ăn!

Đó là khẩu hiệu trong “Tháng hành động bảo đảm chất lượng vật tư nông nghiệp, vệ sinh an toàn nông sản thực phẩm” mà Sở NN-PTNN tỉnh Thái Nguyên và một số địa phương triển khai thực hiện.

Một trong những việc phải làm thường xuyên là quan tâm hướng dẫn cho người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, an toàn; không sử dụng các chất cấm trong chăn nuôi, thuốc quá hạn sử dụng, thuốc kích thích tăng trưởng, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh, chế biến nông sản, thực phẩm. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Ngà, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, cái khó nhất đối với các tỉnh miền núi là địa bàn rộng, dân cư sống rải rác ở vùng sâu, vùng xa, rất khó kiểm soát việc cấy trồng, chăm bón lúa, hoa màu, chè… Việc chăn nuôi, vận chuyển giết mổ gia súc, gia cầm cũng khó có thể làm triệt để được, nhất là vào ban đêm, do lực lượng mỏng, lại liên quan đến nhiều ngành khác nhau như quản lý thị trường, công an, thú y....

Ông Nguyễn Văn Tùng, Phó giám đốc Sở NN-PTNN thành phố Hải Phòng thì cho rằng, cần quan tâm hơn nữa tới các doanh nghiệp sản xuất, chế biến vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi, bởi khi họ bán cho người nông dân “đầu vào sạch”, thì người nông dân mới cho ra những sản phẩm nông sản, thực phẩm sạch. Mặt khác, cũng có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông sản phát triển. Điều này có hai cái lợi. Thứ nhất, nếu doanh nghiệp phát triển sẽ tạo điều kiện cho người nông dân tiêu thụ được sản phẩm một cách lâu dài, ổn định, nâng cao hiệu quả kinh tế. Thứ hai, chính các doanh nghiệp là đầu mối thẩm định, kiểm tra chất lượng sản phẩm do người nông dân cung cấp, và họ có quyền yêu cầu “nhà sản xuất” làm ra những sản phẩm “sạch từ gốc đến ngọn”. Ông Tùng cũng kiến nghị: Nhà nước cần đầu tư trang thiết bị chuyên dùng, để các địa phương đủ khả năng thực hiện việc phân tích mẫu vật tư, nông sản, thực phẩm một cách nhanh chóng, chính xác, tránh gây thiệt hại cho người nông dân khi phải tiêu huỷ nhầm cả sản phẩm sạch, như trường hợp đàn gia cầm bị “chôn sống” ở Vĩnh Phúc!

Ở tầm vĩ mô, ông Trần Đáng, Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (thuộc Bộ Y tế) đề xuất, trong sản xuất nông sản, thực phẩm, về cơ bản, lâu dài cần tính đến việc dán nhãn hàng hoá ngay từ khâu sản xuất đầu tiên. Chẳng hạn, giết một con lợn, cắt một cân rau, mua một tạ thóc, phải ghi rõ ngày làm, ai cung cấp, ở địa phương nào, thời hạn sử dụng được bao lâu... Nghĩa là phải kiểm soát ngay từ trang trại, từ người sản xuất, để khi tới bàn ăn sản phẩm vẫn tươi sống, sạch sẽ hoặc còn đang trong thời gian “bảo hành”. Đây cũng là biện pháp để gắn trách nhiệm của người sản xuất với người tiêu dùng.

Trao đổi với phóng viên báo Quân đội nhân dân, đồng chí Cao Đức Phát, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT cho biết: Tháng hành động về bảo đảm chất lượng vật tư nông nghiệp, vệ sinh an toàn nông sản, thực phẩm sẽ là nhiệm vụ thường xuyên, có tính trọng tâm của toàn ngành nông nghiệp. Mặc dù tháng hành động đã thu được một số kết quả, nhưng chưa đều, chưa mạnh, cần phải tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt mới đáp ứng được sự kỳ vọng của nhân dân.

Thời gian tới Bộ sẽ rà soát, đánh giá và tiến hành lồng ghép công tác khuyến nông với vệ sinh an toàn nông sản, thực phẩm. Từ mô hình về vùng rau sạch mà thành phố Hồ Chí Minh tiến hành, các tỉnh cần rút kinh nghiệm, xây dựng, nhân rộng mô hình vùng nông sản, thực phẩm an toàn (như điều kiện về thổ nhưỡng, hệ thống cấp thoát nước, điện, đường, giống, phân bón…). Trước hết là xây dựng các vùng rau, quả, chè an toàn; vùng chăn nuôi lợn và gia cầm tập trung, đảm bảo an toàn dịch bệnh, đủ khả năng sản phẩm sạch cho thị trường.

Bộ cũng sẽ thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 06/2007/CT-TTg (ngày 28-3-2007) của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai các biện pháp cấp bách bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Trong đó, thường xuyên chỉ đạo việc giám sát, kiểm tra tồn dư hoá chất độc hại trong nông sản, thuỷ sản, thực phẩm trước khi thu hoạch, sơ chế, bảo quản ở các vùng sản xuất; kiểm soát chặt chẽ giết mổ và vệ sinh thú y, vệ sinh thuỷ sản, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Công tác vệ sinh an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp tới sức khoẻ, thậm chí là tính mạng con người. Có được những nông sản sạch trong mỗi bữa ăn gia đình, cũng là nỗi mong mỏi, khát khao của người tiêu dùng hiện nay./.