QĐND Online - Sáng 27-3, Viện Tư vấn Phát triển (CODE) và Tổ chức Forest Trends (tổ chức phi chính phủ chuyên nghiên cứu về rừng của Mỹ) phối hợp tổ chức Hội thảo Mâu thuẫn đất đai giữa công ty Lâm nghiệp và người dân địa phương thực trạng và giải pháp.

Để góp phần vào việc đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết 28 của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nông lâm trường quốc doanh, Tổ chức Forest Trends và Viện Tư vấn Phát triển (CODE) đã phối hợp với các bên liên quan tiến hành khảo sát, đánh giá hiệu quả việc sử dụng đất tại một số lâm trường (công ty lâm nghiệp), trong đó bao gồm nghiên cứu các trường hợp về mâu thuẫn đất đai giữa công ty lâm nghiệp và người dân tại bốn tỉnh miền núi.

Theo báo cáo do 2 đơn vị này đưa ra tại hội thảo, thì 76.000ha tổng diện tích đất lâm nghiệp của nông, lâm trường nằm trong diện tranh chấp, lấn chiếm. Con số này cũng chưa phản ánh được tính phức tạp về nguyên nhân mâu thuẫn, tác động của mâu thuẫn và các cơ chế giải quyết tranh chấp hiện đang được áp dụng tại địa phương.

Bốn “điểm nóng” về mẫu thuẫn đất đai giữa Công ty lâm nghiệp với người dân được Tổ chức Forest Trends và Viện Tư vấn Phát triển (CODE)  tiến hành nghiên cứu gồm: Công ty lâm nghiệp Đông Bắc (Hữu Lũng, Lạng Sơn), Công ty Long Đại và người dân tại xã Trường Sơn (Quảng Ninh, Quảng Bình); Công ty M’Đrắck (Đắc Lắc); Công ty Lộc Bắc (huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng). Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra 3 nguyên nhân chính dẫn đến mâu thuẫn đất đai: Người dân thiếu đất canh tác nhằm bảo đảm sinh kế; bất bình đẳng trong sử dụng đất; do việc phát triển mạnh mẽ của mạng lưới thị trường hàng hóa nông sản.

Một số địa phương sau khi thực hiện rà soát, sắp xếp đất đai của nông, lâm trường đã giao lại cho địa phương. Tuy nhiên, việc giao đất này phần lớn chỉ thực hiện trên giấy tờ, do đó địa phương chưa thể giao đất lại cho người dân địa phương. Nguồn kinh phí để khảo sát, đo đạc đất đai trước khi giao cho người dân hiện đang là “rào cản” khiến tình trạng thiếu đất sản xuất của người dân vẫn tiếp diễn.

Báo cáo cũng đưa ra các kiến nghị cụ thể như: Cần thực hiện tổng điều tra đánh giá, rà soát lại một cách nghiêm túc, kỹ lưỡng có sự tham gia của các bên về sử dụng đất của lâm trường, đặc biệt là các lâm trường đang quản lý đất rừng sản xuất với mục đích trồng rừng tại các các địa phương và thực trạng của mâu thuẫn đất đai giữa các bên liên quan. Đánh giá, rà soát tình trạng thiếu đất sản xuất của các hộ dân và đánh giá nhu cầu đất canh tác tối thiểu của các hộ. Trên cơ sở, bóc tách của phần đất lâm trường hiện sử dụng không hợp lý (sử dụng kém hiệu quả) để giao lại cho người dân dựa trên nhu cầu canh tác tối thiểu. Phần đất còn lại (nếu còn) Nhà nước tiến hành cho thuê đất dựa trên nguyên tắc bình đẳng giữa các đối tượng tham gia. Đồng thời, Nhà nước cần bố trí đủ kinh phí để thực hiện việc đo đạc, giao đất lại cho người dân.

NGUYỄN KIỂM