QĐND - Đã hơn một tháng trôi qua kể từ khi I-xra-en công bố quyết định sẽ xây dựng thêm khu định cư E1 ở Đông Giê-ru-xa-lem, những tranh cãi xung quanh chính sách này vẫn chưa dứt. Không chỉ cộng đồng thế giới lên án mà I-xra-en cũng gặp những chỉ trích ngay từ trong nước...

Từ chức hoặc ủng hộ chính sách

Đây là phát biểu cứng rắn của người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia I-xra-en, ông Y-a-cốp A-mít-rơ (Yaakov Amidror) nhằm vào đại sứ I-xra-en tại các nước trong một cuộc họp vừa diễn ra tại Giê-ru-xa-lem. Tại cuộc họp hằng năm mới đây của 150 nhà ngoại giao I-xra-en từ các nước trên thế giới, ông A-mít-rơ thẳng thừng tuyên bố nếu không ủng hộ các kế hoạch xây nhà định cư của chính phủ, các đại sứ hãy từ chức. Còn nếu không, họ buộc phải hòa nhập với đời sống chính trị. Ông A-mít-rơ đã có phản ứng gay gắt đó tại cuộc họp sau khi các nhà ngoại giao I-xra-en vỗ tay tán thưởng một câu hỏi của đại sứ I-xra-en tại LHQ, ông Ron Pro-xơ. Chẳng là ông Pro-xơ đã chất vấn quyết định gần đây của chính phủ I-xra-en sẽ xây dựng thêm nhà định cư ở khu vực E1 vốn được người Pa-le-xtin coi là vùng lãnh thổ trọng yếu đối với việc toàn vẹn lãnh thổ của nhà nước Pa-le-xtin tương lai.

Một khu định cư Do thái trên vùng lãnh thổ Pa-le-xtin chiếm đóng

 

Cuộc tranh cãi tế nhị này diễn ra bí mật nhưng chẳng hiểu sao vẫn bị rò rỉ cho báo chí. Điều này phản ánh tâm lý thất vọng đang gia tăng trong số các nhà ngoại giao I-xra-en. Họ cảm thấy bị loại ra khỏi những vấn đề quan trọng trong việc hoạch định chính sách đối ngoại. Theo tờ “Độc lập” (Anh), hai lĩnh vực được coi là quan trọng nhất trong chính sách đối ngoại của I-xra-en, là tiến trình hòa bình với Pa-le-xtin và quan hệ Mỹ - I-xra-en, vẫn thường do thủ tướng trực tiếp xử lý mà bỏ qua vai trò của cơ quan ngoại giao.

Các nhà ngoại giao I-xra-en đã bị sốc khi ông A-mít-rơ có phản ứng dữ dội như vậy tại cuộc họp. Họ cho rằng, phản ứng đó là “không thể chấp nhận và quá đáng”. Ông Ran Cu-ri-en, Phó tổng Vụ trưởng Bộ Ngoại giao I-xra-en thừa nhận, sự vỗ tay tán thưởng câu chất vấn của đại sứ Pro-xơ cho thấy tâm lý thất vọng đang lan rộng. Phát biểu trên tờ Yediot Ahronoth, ông nói: “Chúng tôi muốn giải thích về các chính sách của chính phủ nhưng chẳng khi nào được cho công cụ để làm việc đó cả”.

Các giới chức ngoại giao vẫn thường phàn nàn riêng với nhau rằng họ có rất ít, thậm chí không có “đầu vào” hay những kiến thức về việc hoạch định chính sách của chính phủ. Vậy nhưng họ lại được trông đợi sẽ bảo vệ những quyết định gây tranh cãi mà chính phủ I-xra-en đưa ra. Các đại sứ I-xra-en tiết lộ, họ không hề được thông báo trước về quyết định xây dựng khu định cư E1 vốn nhằm để trả đũa việc Đại hội đồng LHQ bỏ phiếu công nhận nâng cấp quy chế Nhà nước quan sát viên phi thành viên cho Pa-le-xtin. Chính đại sứ Pro-xơ là người được giao nhiệm vụ chỉ huy các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn cuộc bỏ phiếu ở Đại hội đồng LHQ.

Không chỉ ông Pro-xơ tỏ ra bất mãn với chính sách xây nhà định cư của chính phủ. Cũng theo tờ “Độc lập”, đại sứ I-xra-en tại CH Séc cũng đã viết một văn thư phản đối gay gắt quyết định xây khu định cư E1 của chính phủ. Trong đó, ông còn hài hước chúc mừng chính phủ nước mình vì đã làm chính phủ Séc tức giận. Đại sứ I-xra-en tại Séc có thái độ mỉa mai như vậy vì có lẽ Séc là nước ở châu Âu ủng hộ I-xra-en mạnh mẽ nhất. Chính Séc là nước đã phản đối việc nâng cấp quy chế Nhà nước phi thành viên cho Pa-le-xtin.

Con dao hai lưỡi

Khi I-xra-en mới công bố quyết định xây dựng khu định cư E1, không chỉ cộng đồng quốc tế lên tiếng phản đối kịch liệt, mà ngay cả những đồng minh truyền thống của I-xra-en như Mỹ, Anh, Pháp, Ô-xtrây-li-a, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Đan Mạch… đã triệu tập đại sứ I-xra-en để phản đối. Đây được coi là một phản ứng chưa từng có trong quan hệ giữa I-xra-en và những nước này. Một số nước còn xem xét khả năng triệu hồi đại sứ về nước để tăng mức độ phản đối nếu I-xra-en không chịu hủy bỏ kế hoạch xây khu định cư mới.

Các phản ứng này đã chứng tỏ, cho dù I-xra-en luôn nhận được sự ủng hộ thiên vị của một số nước trong cuộc xung đột với Pa-le-xtin, nhưng việc xâm phạm đến chủ quyền lãnh thổ của một nhà nước khác là điều khó ai có thể chấp nhận, chưa nói chuyện bênh vực.

Báo chí I-xra-en cũng đặt câu hỏi về tính khôn ngoan trong quyết định xây dựng khu định cư E1 của chính phủ do Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu đứng đầu. Thậm chí, quyết định của ông Nê-ta-ni-a-hu còn được báo chí trong nước ví như “cái tát” vào mặt đồng minh Oa-sinh-tơn sau khi Mỹ đã dành sự ủng hộ cho I-xra-en tại LHQ. Trong khi đó, cộng đồng người Do thái ở Mỹ cũng tỏ thái độ bực tức, cho rằng tiếp tục xây dựng khu định cư là I-xra-en tự chuốc lấy những bất lợi về mặt ngoại giao, làm cho I-xra-en càng bị cô lập hơn trên trường quốc tế.

Một số ý kiến cho rằng, Thủ tướng Nê-ta-ni-a-hu có quyết định bất chấp dư luận quốc tế như vậy là nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của cử tri ở các khu định cư cũng như những người I-xra-en cánh hữu trong bối cảnh cuộc tổng tuyển cử I-xra-en sẽ diễn ra vào tháng 1-2013. Tuy nhiên, với chính sách xây khu định cư được coi là hành động “giết chết” giải pháp hai nhà nước, có thể ông Nê-ta-ni-a-hu đang dùng phải “con dao hai lưỡi”. Theo kết quả hai cuộc thăm dò dư luận riêng rẽ mới đây tại I-xra-en, khoảng 2/3 người dân I-xra-en, gồm đa số cử tri cánh hữu, ủng hộ kế hoạch hòa bình với Pa-le-xtin dựa trên nguyên tắc hai nhà nước.

Bài và ảnh: MỸ HẠNH