QĐND - Những ngày cuối tháng 6, gió biển đưa hương lúa phảng phất trong cái nắng như đốt ở vùng cát trắng xã Triệu An, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Niềm vui được mùa lúa như tiếp thêm sức mạnh cho bà con nông dân vùng ven biển “vượt nắng, thắng mưa”...

Nông dân xã Triệu An, huyện Triệu Phong (Quảng Trị) thu hoạch lúa trên... ruộng cát

 

Lúa trồng trên cát, từ ước mơ đến hiện thực  

Đoạn đường từ thị xã Quảng Trị về cảng Cửa Việt chừng 15km, hai bên đường những ruộng lúa chín vàng nặng bông. Không giấu được niềm vui, anh Dương Văn Thành ở thôn Hà Tây, xã Triệu An, huyện Triệu Phong (Quảng Trị) nói như khoe: “Gia đình mình vừa gặt xong một thớt ruộng khoảng 3 sào, còn hơn 4 sào nữa, lúa vụ đông xuân năm nay ở vùng cát trắng này được mùa chưa từng có, năng suất từ 35 đến 40 tạ/ha. So với các xã Triệu Thành, Triệu Thượng, Triệu Đại… chuyên làm ruộng, đất đai màu mỡ thì chưa cao lắm, nhưng ở đây thì có lẽ lần đầu tiên trong lịch sử lúa gieo trên cát có năng suất cao như vậy. Cách đây 3 năm, toàn bộ diện tích trồng lúa bây giờ bà con chỉ trồng khoai lang, hiệu quả thấp. Từ ngày trồng lúa, thu được “hạt vàng” trên cát, cái đói, cái khổ đã không còn, khi giáp hạt nhiều gia đình còn thừa cả tấn lúa đem bán, chuyện như cổ tích ở vùng đất chảo lửa Quảng Trị”.

Dọc theo vùng ven biển xã Triệu An, đến đâu chúng tôi cũng thấy niềm vui được mùa lúa trên gương mặt của bà con nông dân. Tại cánh đồng của thôn Phú Hội, thôn Hà Tây… bà con đang tập trung gặt lúa. Chị Lê Thị Tâm, nhà ở thôn Hà Tây cho biết: Nhà chị làm gần 1ha lúa, với giá lúa hiện tại từ 7 đến 8 nghìn đồng/kg, trừ chi phí phân bón, cày ruộng... cuối vụ thu lãi cũng được gần 20 triệu đồng. Từ ngày cây lúa trồng được trên cát trắng có hiệu quả, nhiều vùng đất bị bỏ hoang được bà con “vực dậy” trồng lúa. Có hạt lúa, có tiền, bà con xây dựng nhà cửa, mua sắm các vật dụng sinh hoạt gia đình như xe máy, ti vi, tủ lạnh, quạt gió… đời sống người dân ngày càng no đủ.

Mô hình cần được nhân rộng

Đến xã Triệu An, ở đâu chúng tôi cũng được nghe người dân nói về giá lúa, chất lượng gạo, đặc biệt là chuyện nông dân vùng ven biển đã trồng được “hạt vàng” trên cát trắng. Thu hoạch lúa trên đồng cũng từng bước được cơ giới hóa. Nhiều hộ đã thuê xe gặt đập liên hợp, máy cắt đến đâu cho thóc ra đến đó, bà con chỉ còn thu gom từng bao lại rồi cho lên xe chở về nhà…

Đến nhà ông Lê Quang Trung ở xóm Đồng, thôn Hà Tây đã gần 16 giờ nhưng trời vẫn rất nắng, nóng. Ông Trung là người đầu tiên ở địa phương đem cây lúa về trồng trên cát. “Từ bao đời nay người dân ở đây, con trai chỉ biết đi biển đánh bắt hải sản gần bờ, con gái ở nhà bán buôn nhỏ, tất cả đất đai có được chỉ trồng khoai lang. Nhiều hộ thiếu đói vài tháng trong năm. Thương bà con, tôi đã đến nhiều nơi tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm, rồi mua giống lúa đem về trồng. Đất chua, đất phèn, rồi tiết trời không thuận, cây lúa phát triển chậm, cuối vụ thu hoạch không đủ tiền chi phí", ông Trung bộc bạch.

Thế nhưng, ông Trung không nản chí, không bỏ cuộc. Ông vẫn cứ trồng, vừa trồng vừa học hỏi và rút ra kinh nghiệm từ cày đất, chọn giống, bón phân, khử mặn, trừ phèn… đến nay thì đã quen thuộc. Đất cát ở khu vực gần biển thì trồng giống lúa HT1 để chịu mặn; những vùng đất cát ở khu vực xa biển, cao hơn thì trồng giống lúa chịu hạn; rồi đất phèn, đất chua thì dùng vôi, muối khử và chọn giống lúa Khang Dân… "Tất cả kinh nghiệm có được tôi đều san sẻ cho người dân, mong sao bà con nâng dần mức sống. Riêng gia đình tôi, từ ngày trồng được cây lúa trên cát chẳng bao giờ thiếu lúa, mà nhiều lúa thì có tiền...", ông Trung bảo thế.

Điều mà người nông dân nơi đây mong muốn là hằng năm, cán bộ khuyến nông xã, huyện phải về với dân, cùng dân xuống ruộng để biết cây lúa trồng trên cát sẽ giống và khác gì cây lúa trên ruộng thường, nó cần bón phân gì và dùng thuốc trừ sâu loại nào để cho năng suất cao, tránh gây ô nhiễm môi trường, gây hại người tiêu dùng... Việc cây lúa trồng được trên cát vùng ven biển hiện nay thực sự là một mô hình có hiệu quả, giúp người dân xóa đói giảm nghèo, cần nhân rộng và có chính sách khuyến khích người nông dân sản xuất...    

Đem những nguyện vọng của bà con trao đổi với ông Hoàng Cộng Hòa, Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ tịch UBND xã Triệu An, ông cho biết: “Diện tích lúa trồng trên cát hiện nay khoảng 45ha, trong đó thôn Hà Tây có tới 35ha. Từ ngày đem cây lúa về trồng, nhiều hộ nông dân đã thoát nghèo, có hộ giàu lên như gia đình ông Dương Tất Thọ, Lê Quang Trung, bà Dương Thị Thảo… Cái khó là bà con trồng lúa hoàn toàn tự phát, từ chọn giống đến bón phân và phun thuốc trừ sâu… tất cả đều phụ thuộc vào kinh nghiệm và thời tiết. Chúng tôi đã đề nghị lên UBND huyện để cung cấp cho bà con những thông tin, hướng dẫn, kỹ thuật… giúp nông dân trồng lúa trên cát có hiệu quả cao hơn”.

Bài và ảnh: Lê Quang Hồi