QĐND - Giới nghị sĩ “tuyên chiến” với Cục Tình báo Trung ương (CIA) với cáo buộc CIA do thám các nhân viên Thượng viện được giao nhiệm vụ điều tra hoạt động của CIA liên quan đến chương trình thẩm vấn và giam giữ các nghi can khủng bố.

AP cho biết, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ Đ. Phên-xtên (Dianne Feinstein) tố cáo CIA đã kiểm tra trái phép máy tính của các thượng nghị sĩ đang tham gia cuộc điều tra nói trên. Bà Đ. Phên-xtên cho biết chính Giám đốc CIA G. Brê-nan (John Brennan) đã thông báo trong một cuộc họp với bà. “Tôi quan ngại sâu sắc rằng hành động kiểm tra của CIA có thể đã vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc phân quyền được quy định rõ trong Hiến pháp Mỹ ", bà Đ. Phên-xtên phát biểu trước Thượng viện ngày 11-3.

Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Đ. Phên-xtên tố cáo CIA theo dõi các thượng nghị sĩ. Ảnh: AP

Bà Đ. Phên-xtên cho biết bà đã yêu cầu CIA phải đưa ra lời xin lỗi, đồng thời thừa nhận hành động này là không phù hợp, thế nhưng “tôi (bà Phen-xteen) đã chẳng nhận được gì”. Ngay lập tức, các nghị sĩ đã vào cuộc và gọi sự việc là “mối đe dọa đối với nền dân chủ”. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa L. Gra-ham (Lindsey Graham) đã kêu gọi Quốc hội tuyên chiến với CIA nếu cáo buộc của bà Đ. Phên-xtên là sự thật và thậm chí còn tuyên bố “sẽ phải có ai đó chịu trách nhiệm và vào tù”. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ R. Oai-đơn (Ron Wyden) chỉ trích cộng đồng tình báo lạm quyền và muốn Quốc hội tăng cường giám sát những cơ quan này.

Ngay lập tức, Giám đốc CIA G. Brê-nan đã bác bỏ các cáo buộc trên và khẳng định không cản trở công việc điều tra của các nhà lập pháp Mỹ. Khi được hỏi trong trường hợp CIA bị phát hiện vi phạm luật, liệu ông G. Brê-nan có từ chức hay không, Giám đốc CIA nói với tờ Washington Post rằng, vấn đề này sẽ do Tổng thống B. Ô-ba-ma (Barack Obama) quyết định.

Gốc rễ cho tranh cãi giữa Thượng viện với CIA xuất phát từ việc CIA phát hiện trong kết quả điều tra của Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ có một bản báo cáo nội bộ của cơ quan này về chương trình thẩm vấn nghi can khủng bố do CIA tiến hành vốn đã bị Tổng thống B. Ô-ba-ma đình chỉ từ năm 2009. CIA đã khiếu kiện lên Bộ Tư pháp Mỹ, cho rằng, các nhân viên điều tra của Thượng viện có thể đã xâm nhập trái phép mạng máy tính của CIA, đánh cắp các thông tin trong báo cáo trên. Giám đốc CIA G. Brê-nan đã chỉ định thanh tra nội bộ điều tra vụ việc này. Trong khi đó, bà Đ. Phên-xtên đã bác bỏ cáo buộc của CIA. Bà cho biết, CIA cùng với Ủy ban Tình báo Thượng viện đã nhất trí từ năm 2009 thành lập một cơ sở tại Vơ-gi-ni-a cùng một hệ thống máy tính hoạt động độc lập với mạng lưới của cơ quan tình báo, cho phép các nhà lập pháp Mỹ nghiên cứu tài liệu của CIA. Theo bà, các nhân viên điều tra đã nghiên cứu 6,2 triệu tài liệu và phát hiện bản báo cáo nội bộ của CIA ngay trong chính hệ thống máy tính mà CIA đã thiết lập riêng cho Ủy ban sử dụng. Bà khẳng định, không có dấu hiệu nào cho thấy họ đã truy cập các tệp tài liệu chưa được phép. Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ cho biết thêm, chính Giám đốc CIA G. Brê-nan đã xác nhận trong bức thư gửi bà hồi tháng 1 năm nay rằng bản báo cáo nội bộ nói trên được lưu giữ trong phần mạng máy tính của CIA mà các nhân viên điều tra của Thượng viện có thể truy cập.

Hiện nay, tranh cãi chính là làm cách nào các nhân viên Ủy ban Tình báo Thượng viện đã có được tài liệu tối mật của CIA về các biện pháp thẩm vấn, bởi theo như lời bà Đ. Phên-xtên thì “không biết các tài liệu này là do CIA vô tình hay chủ ý cung cấp, hoặc cũng có thể là do chủ ý của một “kẻ lộ mật””.

Trong một phản ứng chính thức đầu tiên nhằm xoa dịu căng thẳng giữa Thượng viện và CIA, ngày 12-3, Nhà Trắng thừa nhận những cáo buộc của Thượng viện cho thấy tính chất nghiêm trọng của tình hình song khẳng định vẫn dành sự tin tưởng đối với Giám đốc CIA cũng như cộng đồng tình báo. Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma cho biết: “Tôi cam kết chắc chắn sẽ công bố bản báo cáo về chương trình thẩm vấn của CIA ngay khi nó được hoàn thành. Thực tế, tôi đã kêu gọi Thượng viện khẩn trương hoàn thành báo cáo để gửi cho Chính phủ. Chúng tôi sẽ tiết lộ những thông tin này để người dân Mỹ có thể hiểu những gì đã xảy ra trong quá khứ và điều đó có thể dẫn dắt chúng ta trên con đường phía trước”. Ông chủ Nhà Trắng cũng khẳng định, Giám đốc CIA đã có phản ứng phù hợp khi chuyển vụ việc cho cơ quan có thẩm quyền. Người phát ngôn Nhà Trắng G. Ca-ni (Jay Carney) xác nhận Giám đốc CIA cùng với quyền luật sư CIA R. Ít-tinh-giơ (Robert Eatinger) đã thông báo với Nhà Trắng trước khi yêu cầu Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra.

Roi-tơ cho biết, trước kia bà Đ. Phên-xtên thường bảo vệ ngành tình báo trước các cáo buộc liên quan đến hành động lạm quyền. Chính vì vậy, căng thẳng hiện nay được cho là đã phá hỏng mối quan hệ tốt đẹp ấy. Theo các nhà phân tích, đây là vụ bê bối lớn nhất từ trước đến nay giữa CIA với Thượng viện kể từ những năm 1970 khi các nhà lập pháp phát hiện những hành động lạm quyền của cơ quan này và đệ trình cải cách luật nhằm hạn chế quyền lực của các cơ quan tình báo.

Đánh giá về tranh cãi hiện nay, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hoà  M. Ru-bi-ô (Marco Rubio) nói với hãng tin Bloomberg rằng trên thực tế sự việc phức tạp hơn nhiều: “Tôi cho rằng không có ai trong sạch và điều quan trọng là toàn bộ sự thật phải được phơi bày. Theo tôi, mọi  người có thể sẽ ngạc nhiên khi biết rằng trong trường hợp này không có người nào trong sạch và có thể có hai hoặc ba người “dính chàm”.

HOÀNG VŨ