Dự báo nhiều thách thức trong niên vụ mới

“Phơi cà phê sau thu hái ở Công ty cà phê Thắng Lợi”

Đắc Lắc lâu nay được biết đến là địa phương sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn nhất cả nước, hiện tại với diện tích 181 nghìn ha, hàng năm sản lư?ng cà phê của Đắc Lắc đạt trên 400 nghìn tấn. Theo đánh giá của các DN XK cà phê ? t?nh Ð?c L?c, niên vụ cà phê 2008-2009 có nhiều diễn biến không thuận lợi. Tính đến trung tuần tháng 11-2008, Sở Công thương Đắc Lắc cho biết, toàn tỉnh xuất khẩu được hơn 10 nghìn tấn, và dự báo sản lượng cà phê xuất khẩu niên vụ 2008-2009 này sẽ thấp hơn nhiều so với niên vụ 2007-2008. Theo các chuyên gia, lượng cà phê xuất khẩu của Đắc Lắc giảm ngoài nguyên nhân giá cà phê thế giớ mấy tháng gần đây xuống quá thấp, còn do tác động của cơn khủng hoảng tài chính thế giới và việc thắt chặt tín dụng trong nước, dđã làm cho phần lớn DN XK cà phê lâm vào tình trạng khó khăn về vốn. Phần lớn DN XK cà phê ở Đắc Lắc có quy mô vừa và nhỏ, cần vay vốn ngân hàng để hoạt động, bình quân mỗi năm các DN cần từ 12.000-15.000 tỷ đồng để thu mua cà phê. Theo quy định mới, DN XK không được vay ngoại tệ mà chỉ được vay tiền đồng Việt Nam nên lãi suất vay tăng cao. Với việc trả lãi vay ngân hàng từ 1,3 - 1,5%/tháng, giá thành mặt hàng cà phê XK đã đội lên rất nhiều, trong khi giá xăng dầu, chi phí lưu thông cũng tăng cao. Ôâng Lê Tiến Hùng, Phó giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đầu tư xuất nhập khẩu 2-9 cho biết: dù các DN XK đã có nhiều kinh nghiệm đối phó với việc biến động giá cà phê trên thị trường thế giới nhưng với lãi suất ngân hàng cao như thời gian qua, DN gần như "bó tay". Một khó khăn nữa là hiện nhiều DN kinh doanh cà phê nước ngoài với lợi thế lớn về vốn đã mở đại lý mua cà phê ở các tỉnh Tây Nguyên, thu hút mạnh lượng cà phê trong dân do đưa ra giá mua cao, các DN địa phương không thể cạnh tranh về giá mua hàng đành giảm lượng XK. Theo kế hoạch thì niên vụ 2007-2008 lượng cà phê XK của Công ty vẫn giữ nguyên như niên vụ trước là 100.000 tấn cà phê nhân, nhưng với thực trạng này, Công ty phải điều chỉnh xuống còn 80.000 tấn. Ông Vũ Đức Tiến, Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư - xuất nhập khẩu cà phê Tây Nguyên cũng nhìn nhận hiệu quả XK cà phê năm nay giảm rõ rệt. Niên vụ 2007-2008, Công ty XK được 180.000 tấn, nhưng niên vụ 2008-2009 dự kiến chỉ được hơn một nửa số đó.

Không chỉ khó khăn về vốn, DNXK cà phê còn phải đối mặt với nhiều rủi ro khác. Theo đánh giá của Hiệp hội cà phê- ca cao VN, thời tiết năm nay khá thất thường, mưa nhiều cả trong thời kỳ cà phê trổ bông lẫn thu hoạch, bên cạnh đó tình hình an ninh trật tự nhiều vùng trồng cà phê chưa bảo đảm, cà phê hay bị mất trộm nên tình trạng thu hoạch “xanh nhà hơn già đồng”, tức là thu hoạch cả quả xanh lẫn quả chín, vẫn phổ biến, ảnh hưởng xấu đến sản lượng và chất lượng cà phêâ. Trong khi đó, giá cà phê đang giảm mạnh. Nếu hồi đầu tháng 3 năm nay, giá cà phê nhân Robusta giao dịch trên sàn London ở mức cao kỷ lục trong 15 năm qua với 2.900 đô la Mỹ/tấn thì nay chỉ còn 1.500 đô la Mỹ/tấn, tức giảm gần một nửa. Giá cà phê thế giới giảm kéo theo giá thị trường trong nước giảm mạnh. Tại tỉnh Đắc Lắc, giá cà phê hiện ở mức 22.000-23.000đ/kg, giảm gần 50% so với hơn 6 tháng trước. Sự sụt giảm này khiến cả người sản xuất, kinh doanh cà phê ở Đắc Lắc lâm vào tình cảnh lao đao. Mặt khác, tình trạng vỡ nợ do tín dụng “đen” xảy ra tại một số tỉnh ở Tây Nguyên, trong đó có không ít nhà cung ứng, thu mua cà phê đã làm cho các DN XK thận trọng hơn, thậm chí không dám ứng tiền cho các đầu mối thu mua cà phê, dẫn tới tiến độ XK cũng bị giảm theo. Ngoài ra, DN XK còn gặp khó khăn từ phía khách hàng. Thị trường XK cà phê của tỉnh Đắc Lắc ngày càng mở rộng, hiện đã XK đến 70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, nhưng do hầu hết các hợp đồng XK hiện nay đều theo mẫu của nước ngoài, khi giá xuống thì rủi ro phần lớn thuộc về các DN Việt Nam. Mặt khác, do ảnh hưởng khủng hoảng tài chính thế giới, nhiều nhà nhập khẩu cà phê gặp khó khăn về tài chính, dẫn tới chậm thanh toán, không thanh toán hợp đồng, thậm chí trả hàng về. Có DN dù đã ký nhiều hợp đồng giá cao nhưng khi giá cà phê xuống thấp như hiện nay, khách từ chối không chịu nhận hàng, gây thiệt hại không nhỏ cho DN.

Nhằm góp phần hỗ trợ DN vượt qua khó khăn, vừa qua, Ngân hàng NN&PTNTVN đã dành nguồn vốn 3.000 tỷ đồng cho các DN cà phê thuộc Tổng Công ty Cà phê Việt Nam triển khai chương trình nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu Việt Nam, cụ thể niên vụ cà phê 2008-2009 này tập trung cho việc thu mua, chế biến cà phê. Tuy nhiên, nguồn vốn cho vay không lớn, điều kiện cho vay lại khá khắt khe, không phải đối tượng vay nào cũng đáp ứng được. Do đó, theo như ông Nguyễn Đức Tiến, hiện DN XK cà phê vẫn phải tìm cách xoay xở, “tự cứu mình” là chính bằng cách quan hệ với các ngân hàng để được vay với lãi suất có lợi nhất, giảm các chi phí không cần thiết nhằm hạ giá thành đầu vào, nếu không sẽ không thể bảo đảm hiệu quả kinh doanh, giữ được tiến độ XK. Với những biến động thị trường cà thế giới cũng như trong nước hiện nay, cộng với những khó khăn trên lĩnh vực tài chính, dự báo niên vụ 2008-2009 xuất khẩu cà phê của Đắc Lắc nói riêng và cả nước nói chung sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức.