QĐND - Sau 2 tháng rưỡi triển khai lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, đến nay, Ban Biên tập Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã có tổng hợp bước đầu để báo cáo trước Hội nghị Đại biểu Quốc hội chuyên trách góp ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Trong phần thảo luận ngày 13-3, những vấn đề về vai trò lãnh đạo của Đảng, chế độ sở hữu đất đai, chính quyền địa phương, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, kiểm soát quyền lực nhà nước… nhận được sự quan tâm, thảo luận của nhiều đại biểu hơn cả. 

* Tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng. Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (đoàn Quảng Bình), cần tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Phương lưu ý, cần bổ sung thêm vào bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 nội dung: Đảng muốn tăng cường sự lãnh đạo thì phải tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức và xây dựng tổ chức Đảng.

Đồng tình với quan điểm cần tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (đoàn Lâm Đồng) cho biết: Điều 4 của Hiến pháp khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng là hết sức cần thiết, và không thể thay thế. “Thêm vào đó, đề nghị bổ sung vào bản Dự thảo Hiến pháp năm 1992 khẳng định Đảng là lực lượng lãnh đạo duy nhất nhà nước và xã hội. Còn nội dung "Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng" theo tôi, nên thể hiện trong điều lệ của Đảng, còn trong Hiến pháp thì chỉ cần khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, và Đảng là lực lượng duy nhất lãnh đạo nhà nước và xã hội là đủ” - Ông Nguyễn Bá Thuyền nhấn mạnh. (Vũ Dung)

* Thu hồi đất phục vụ mục tiêu kinh tế - xã hội dễ dẫn đến tùy tiện, lạm quyền. Trao đổi về vấn đề đất đai, các đại biểu đều bày tỏ sự đồng tình với việc giữ nguyên chế độ sở hữu toàn dân về đất đai. Đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (đoàn Lâm Đồng) đề xuất cần xem xét lại việc thu hồi đất cho các dự án kinh tế - xã hội. Theo đại biểu, việc thu hồi đất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng là cần thiết, được nhân dân đồng tình, nhưng quy định cả việc thu hồi đất để phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội thì cần cân nhắc lại. Đại biểu cho biết, thực tế có hơn 80% khiếu kiện của dân là từ những dự án kinh tế - xã hội thu hồi đất nhưng không đáp ứng được nhu cầu của nhân dân; nhiều dự án kinh tế - xã hội thu hồi đất của dân nhưng bỏ hoang cả chục năm, làm lãng phí tài nguyên đất.

Báo cáo về vấn đề này, Ban Biên tập Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 cũng cho rằng: “Đây cũng là một ý kiến cần được tiếp tục nghiên cứu để có phương án hợp lý trình Quốc hội xem xét, quyết định”. Tổng hợp ý kiến nhân dân bước đầu cũng cho thấy có ý kiến đề nghị xem xét lại vấn đề này, bởi “nếu quy định trong Hiến pháp việc Nhà nước thu hồi đất để phục vụ mục tiêu kinh tế - xã hội thì rất dễ dẫn tới tùy tiện, lạm quyền, mâu thuẫn với việc bảo hộ quyền tài sản của người dân về đất đai”. (Minh Thắng)

* Chính quyền địa phương cần tinh gọn, hiệu quả. Bàn về chính quyền địa phương, đại biểu Trần Du Lịch (đoàn TP Hồ Chí Minh) chia sẻ quan điểm: “Nhà nước nên phân thành 3 cấp thay vì 4 cấp như hiện hành. Đó là cấp quốc gia, cấp chính quyền, cấp cơ sở. Còn cơ quan hành chính của quận, huyện chỉ là cơ quan đại diện cho cấp chính quyền. Những cái gì mà cấp cơ sở làm được thì cấp chính quyền không làm nữa. Cái gì cấp chính quyền làm rồi thì cấp quốc gia không làm nữa. Những quy định đó phải bảo đảm được lợi ích cộng đồng và luật pháp quốc gia”.

Đại biểu Đồng Hữu Mạo (đoàn Thừa Thiên - Huế) nói: Hiến pháp năm 1959 và Hiến pháp năm 1980 đều đề cập đến HĐND cấp huyện. Nhưng đến Hiến pháp năm 1992 và Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này đều bỏ ngỏ chỉ quy định là theo luật định. Đã 20 năm bỏ ngỏ và 4 năm thí điểm bỏ hội đồng nhân dân quận, huyện, chúng ta cần có một cuộc đánh giá, tổng kết để có cơ sở khoa học đưa vào Hiến pháp cho rõ ràng. (Kim Thanh)