Sự ra đời và phát triển của thị trường chứng khoán tuy mới chỉ bắt đầu hình thành nhưng được dự báo sẽ phát triển mạnh. Bước vào thời kỳ đất nước hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới, chúng ta sẽ phải đối mặt với những thách thức không nhỏ trong lĩnh vực còn mới mẻ này.

Vượt qua sự cạnh tranh

Trong cam kết khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về lĩnh vực chứng khoán, các nhà cung cấp dịch vụ chứng khoán nước ngoài được phép thành lập văn phòng đại diện và liên doanh đến 49% vốn đầu tư từ thời điểm gia nhập; được phép thành lập công ty cung cấp dịch vụ chứng khoán 100% vốn đầu tư nước ngoài sau 5 năm kể từ khi gia nhập và được phép thành lập chi nhánh của công ty cung cấp dịch vụ chứng khoán nước ngoài sau 5 năm đối với một số loại hình như quản lý tài sản, thanh toán, tư vấn liên quan đến chứng khoán và cung cấp, trao đổi thông tin tài chính. Như vậy, năm 2011 sẽ đánh dấu sự có mặt, tham gia trực tiếp và đầy đủ của các định chế, tổ chức nước ngoài vào thị trường cung cấp dịch vụ chứng khoán.

Một phiên giao dịch chứng khoán (ảnh internet)

Sự tham gia này sẽ đem lại nhiều tác động tích cực bởi các nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều sự lựa chọn các dịch vụ chứng khoán. Tuy nhiên, tại Hội thảo “Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với nền kinh tế - tài chính Việt Nam” vừa qua, một số chuyên gia của Ủy ban Chứng khoán nhà nước và Bộ Tài chính đã đưa ra nhận xét các công ty chứng khoán có thể nhận được những cơ hội trong chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm và đào tạo nhưng trước mắt, phải cạnh tranh với những đối thủ có tiềm lực tài chính mạnh, kinh nghiệm lâu năm, trình độ về công nghệ và quản lý tiên tiến.

Bà Nguyễn Vân Chi, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Tài chính) cho rằng đây sẽ là thách thức đối với các tổ chức trung gian và các nhà cung cấp dịch vụ chứng khoán trong nước, trước áp lực cạnh tranh từ phía các tổ chức cung cấp dịch vụ nước ngoài trong việc cải thiện chất lượng cung cấp dịch vụ cũng như nâng cao trình độ công nghệ và kỹ năng quản lý.

Nhiều chuyên gia cho rằng từ cuối năm 2006 đến đầu năm 2007, đánh dấu sự phát triển đáng kinh ngạc của thị trường chứng khoán. Từ chỗ quy mô còn rất nhỏ bé, vốn hoá thị trường đạt dưới 0,5 tỷ USD vào tháng 12 năm 2005, thì cuối năm 2006 đã tăng lên 14 tỷ USD, chiếm 22,7% GDP và đến nay đạt mức 24,4 tỷ USD. Tuy nhiên, theo các chuyên gia về tài chính trong và ngoài nước, Thị trường chứng khoán mới chỉ trong giai đoạn ban đầu, phát triển về “lượng”. Số nhà đầu tư tăng lên nhanh chóng cùng sự ra đời của hàng loạt công ty chứng khoán và sự xuất hiện của nhiều loại cổ phiếu đã dẫn đến hệ quả là giá cổ phiếu cũng như lượng giao dịch tăng mạnh. Chỉ số VN-INDEX đã có lúc đạt trên 1.100 điểm. Luật Chứng khoán được Quốc hội thông qua có hiệu lực từ ngày 1-1-2007 nhưng vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và chưa thực sự thể hiện vai trò quan trọng của mình.

Đến nay đã có gần 60 công ty cung cấp chứng khoán được cấp phép hoạt động, nhưng chất lượng phục vụ chưa đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư. Đã có nhiều lời phàn nàn về tình trạng quá tải, dịch vụ cung cấp không bảo đảm chất lượng. Trước sự cạnh tranh được dự báo sẽ rất gay gắt khi các nhà cung cấp nước ngoài tham gia vào thị trường dịch vụ chứng khoán, bà Nguyễn Vân Chi khuyến nghị các tổ chức trung gian trong nước cần phải có một sự đột phá trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp nếu không muốn đánh mất thị phần và thất bại ngay trên sân nhà.

Tạo sự thay đổi về “chất”

Muốn thị trường cung cấp dịch vụ chứng khoán phát triển mạnh hơn nữa trong giai đoạn tới, chúng ta cần có một chiến lược tổng thể nâng cao chất lượng, tạo sự thay đổi về “chất”; cụ thể là:

Đẩy nhanh việc thành lập Ủy ban giám sát Tài chính Quốc gia. Ủy ban này sẽ tiến hành việc rà soát một cách toàn diện tình hình hoạt động của các công ty chứng khoán cũng như đánh giá xu hướng phát triển của thị trường, trên cơ sở đó đưa ra các quy định nhằm nâng cao chất lượng phục vụ của họ. Như quy định khối lượng nhận lệnh tối thiểu, về số lượng tài khoản giao dịch tối đa... nhằm tránh sự quá tải đã và đang xảy ra ở một số công ty.

- Thành lập cơ quan kiểm tra độc lập để đánh giá và công bố công khai tình hình hoạt động cũng như xếp hạng chất lượng phục vụ của các công ty chứng khoán để bảo đảm quyền lợi cho các nhà đầu tư.

- Xây dựng định hướng chiến lược tổng thể phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2020, trong đó nhấn mạnh các yếu tố nguồn nhân lực và trình độ công nghệ, quản lý phục vụ hoạt động của thị trường. Trong giai đoạn đầu, nguồn nhân lực sẽ giúp cho thị trường hoàn thiện và lớn mạnh cả về quy mô và chất lượng, nhưng sang giai đoạn sau, trình độ công nghệ và quản lý sẽ giúp cho chúng ta hội nhập sâu hơn vào thị trường Tài chính thế giới.

TUẤN LINH