Đẩy mạnh công tác đối ngoại quốc phòng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc

QĐND - Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, đối ngoại quốc phòng và quân sự không ngừng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực, phát triển cả bề rộng và chiều sâu, góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ, theo tinh thần “Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”, từng bước đ¬ưa nước ta hội nhập với thế giới, tạo dựng và củng cố môi trường hòa bình, ổn định có lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việt Nam đã tham gia ngày càng nhiều hơn, hiệu quả hơn vào hoạt động của các tổ chức và diễn đàn quốc tế, khu vực. Vai trò, vị thế của Việt Nam nói chung và Quân đội nhân dân Việt Nam nói riêng ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế. Quan hệ hữu nghị hợp tác về quân sự ngày càng rộng mở trên nhiều lĩnh vực cùng với việc mở rộng quan hệ đối ngoại với các nước trên thế giới, nhất là các nước láng giềng, các nước lớn và các nước trong khu vực, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, giữ vững hòa bình, ổn định và phát triển. Hiện nay, nước ta có quan hệ ngoại giao với 180 nước, đã mở 34 cơ quan Tùy viên Quốc phòng tại các nước, trong đó có cơ quan thường trú tại 29 nước và 5 nước kiêm nhiệm; đã có 45 nước đặt cơ quan Tùy viên Quốc phòng tại Việt Nam, trong đó có 24 nước thường trú và 21 nước kiêm nhiệm.

Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đã khẳng định quan điểm, đường lối đối ngoại nhất quán của Đảng ta là “kiên trì chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hoá”, giữ vững môi trường hòa bình, tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc đổi mới, đẩy mạnh phát triển KT-XH, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Hoạt động đối ngoại nói chung, đối ngoại quân sự nói riêng phải trực tiếp góp phần làm cho thực lực đất nước lớn mạnh, uy tín, ảnh hưởng của nước ta trên trường quốc tế được nâng cao; luôn xác định Việt Nam là một bộ phận của thế giới, cách mạng Việt Nam đặt mục tiêu không chỉ vì lợi ích quốc gia, dân tộc mà còn đấu tranh vì những mục tiêu của cả cộng đồng các dân tộc là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Nhiệm vụ đó đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phải nỗ lực phấn đấu, đoàn kết, thống nhất trong một thế trận chung vững chắc của cả nước, trong đó có công tác đối ngoại quân sự.

Trong thời gian tới, đối ngoại quốc phòng, quân sự phải vừa bám sát các quan điểm, đường lối của Đảng, vừa tuân thủ các nguyên tắc trong quan hệ quốc tế và hoạt động ngoại giao. Tiếp tục đưa quan hệ với các đối tác, nhất là các nước láng giềng, các nước ASEAN, các nước lớn, các nước bạn bè truyền thống đi vào chiều sâu, ổn định, vững chắc; nghiên cứu để khi có điều kiện mở rộng quan hệ hữu nghị hợp tác trên một số địa bàn mới; làm tham m¬ưu cho Đảng và Nhà nước, quân đội kịp thời xử lý khôn khéo và thận trọng những tình huống đối ngoại mới xuất hiện trong quan hệ với những khu vực nhạy cảm, phức tạp; thường xuyên nắm vững t¬ư tưởng chỉ đạo về công tác đối ngoại phục vụ quốc phòng, an ninh và kinh tế, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, nhằm thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Đối ngoại quốc phòng, quân sự phải thể hiện được quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân là đẩy lùi và ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Đối ngoại quốc phòng, quân sự phải góp phần tích cực trong thực hiện phương châm bảo vệ Tổ quốc từ xa; sát cánh cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, tạo cớ để can thiệp vũ trang của các thế lực thù địch, đồng thời phát huy nội lực, không ngừng củng cố quốc phòng, an ninh, tăng cường khả năng SSCĐ và chiến đấu thắng lợi trong mọi tình huống. Công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự cũng phải phục vụ cho mục tiêu nâng cao sức mạnh mọi mặt của đất nước, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Trước bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường và trước xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế với cả thời cơ và thách thức đan xen, đặc biệt là trước sự chống phá quyết liệt, toàn diện bằng chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng nước ta, công tác đối ngoại quân sự cần tiếp tục quán triệt quan điểm, chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự phải góp phần tích cực giữ vững mối liên hệ giữa an ninh và phát triển; giữ vững mối liên hệ giữa tích cực, chủ động hội nhập quốc tế và độc lập tự chủ; phải luôn quán triệt tư¬ tưởng cách mạng tiến công, góp phần tích cực tạo dựng một thế trận đối ngoại, quốc phòng, an ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước để có thể ứng phó kịp thời, hiệu quả với mọi thách thức và khó khăn, phức tạp nảy sinh. Công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự phải chủ động, nhạy bén trong xác định nội dung, phương thức, đối tác phù hợp với đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, quân sự theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW của Trung ương Đảng (khóa XI), cần phải nỗ lực, vận dụng tổng hợp nhiều biện pháp, trong đó tập trung vào một số biện pháp chủ yếu sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, trực tiếp là sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, sự chỉ đạo, quản lý của Bộ Quốc phòng đối với các hoạt động đối ngoại quốc phòng, quân sự. Thường xuyên xây dựng sự đoàn kết, thống nhất, trước hết là thống nhất nhận thức, quan điểm trong việc đánh giá tình hình, xác định trách nhiệm đối với nhiệm vụ, trên cơ sở đó vận dụng sáng tạo đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước để xử lý những vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn hoạt động. Đồng thời tiếp tục cụ thể hóa chủ trương, biện pháp trong công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự cho phù hợp với nhiệm vụ chính trị của quân đội. Hoạt động đối ngoại quốc phòng, quân sự phải được thực hiện trong tổng thể của một chiến lược chung, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước. Trong quá trình đó phải bảo đảm mục tiêu xuyên suốt là phát huy được nội lực, tăng cường sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị, tranh thủ được sức mạnh thời đại, kết hợp sức mạnh thời đại với sức mạnh của dân tộc, phát huy sức mạnh của lực lượng và thế trận đối ngoại - quốc phòng - an ninh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong xử lý các vấn đề quan hệ quốc tế, cần tiếp tục phát huy truyền thống quý báu của cha ông “lấy đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo”, “thêm bạn, bớt thù”, “lấy nhỏ thắng lớn”... Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng, phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh, sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, kiên định nguyên tắc độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, luôn linh hoạt, sáng tạo, “dĩ bất biến, ứng vạn biến”.

Hai là, củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan đối ngoại quân sự các cấp trong quân đội đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Đây là một trong những vấn đề mang tính cấp bách trong công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại và yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, quân sự thời kỳ mới. Cần tiếp tục kiện toàn hệ thống cơ quan đối ngoại trong toàn quân, củng cố các cấp uỷ Đảng, cơ quan bảo vệ an ninh ở các đơn vị hoạt động đối ngoại quân sự. Việc kiện toàn cơ quan đối ngoại quân sự các cấp phải phù hợp với yêu cầu tổ chức quân đội, vừa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ tr¬ước mắt, vừa bảo đảm được sự ổn định lâu dài của từng cơ quan, đơn vị về đối ngoại quân sự. Xây dựng, kiện toàn cơ quan đối ngoại quân sự phải theo hướng “tinh, gọn, mạnh”; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác, tránh sự chồng chéo; từng bước xây dựng ngành đối ngoại quân sự ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ. Trên cơ sở các quy định của Bộ Quốc phòng, tiếp tục kiện toàn tổ chức, biên chế, tăng cường bổ sung trang thiết bị hiện đại, đẩy mạnh công tác nghiên cứu dự báo chiến lược, tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm, từ đó đúc kết thành lý luận, rút ra những bài học bổ ích để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đối ngoại quân sự.

Cần đặc biệt quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách đối ngoại, cán bộ tham gia công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự, một khâu then chốt quyết định đối với lĩnh vực hoạt động này. Đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, phẩm chất, đạo đức, lối sống lành mạnh, trong sạch, có kiến thức toàn diện, thành thạo nghiệp vụ chuyên môn, trình độ ngoại ngữ giỏi, đáp ứng yêu cầu mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại quân sự. Các đơn vị làm công tác đối ngoại quốc phòng, quân sự phải thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp nhằm không ngừng nâng cao năng lực, trình độ, kinh nghiệm cho đội ngũ cán bộ; thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng và sử dụng cán bộ, thực hiện tốt chế độ, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện để cán bộ tích cực tham gia công tác nghiên cứu đối ngoại…

Ba là, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong quá trình tham gia các hoạt động ngoại giao đa phương, ngoại giao nhân dân, hội nhập quốc tế. Thực tiễn đã chứng minh, hoạt động đối ngoại quân sự muốn đạt hiệu quả cao phải được tiến hành trong sự phối hợp chặt chẽ với các hoạt động đối ngoại khác; phải phục tùng và phục vụ đắc lực đường lối đối ngoại và các chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Việc kết hợp chặt chẽ, hiệu quả hoạt động đối ngoại trong cả nước, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của Đảng và Nhà nước là một trong những bài học thành công nhất của đối ngoại Việt Nam. Kết quả hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho đối ngoại quân sự; ngược lại, đối ngoại quân sự góp phần tạo thuận lợi và tiền đề cho thắng lợi của các hoạt động đối ngoại khác. Trong bối cảnh hiện nay, nhiều vấn đề trong quan hệ đối ngoại không thể chỉ giải quyết bằng các hoạt động đơn lẻ, mà phải có sự phối hợp chặt chẽ của nhiều ngành, nhiều cấp, tạo sự tập trung thống nhất và sức mạnh tổng hợp.

Để phối hợp hoạt động đối ngoại đạt hiệu quả, cần tạo sự nhất trí cao trong nhận định tình hình thế giới, khu vực, chiều hướng các quan hệ quốc tế, về đối tượng, đối tác, từ đó đề xuất chính sách và hành động thống nhất. Các cơ quan làm công tác đối ngoại cần tăng cường trao đổi thông tin, kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau, phối hợp trong nghiên cứu cơ bản và phân tích, dự báo chiến lược về tình hình thế giới, khu vực, về thời cơ và thách thức, nguy cơ đối với an ninh đất nước, về đối sách, công tác chuẩn bị ứng phó kịp thời, hiệu quả các tình huống xảy ra. Trong phối hợp hoạt động, các cơ quan đối ngoại cần tăng cường vai trò lãnh đạo, quản lý trực tiếp mọi mặt hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước, tránh chồng chéo, cục bộ, hỗ trợ, bổ sung cho nhau, để từng thành phần có thể phát huy cao nhất khả năng, ưu thế của mình, cộng hưởng nhân lên gấp bội sức mạnh đối ngoại tổng hợp của cả nước.