Ngày 11-12-2006 đánh dấu tròn 5 năm ngày Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Đánh giá về quá trình gia nhập WTO của Trung Quốc, Tổng Giám đốc WTO, Pa-xcan La-mi, nhận xét rằng, thành công này không chỉ của riêng Trung Quốc mà là cả thế giới và Trung Quốc xứng đáng được xếp hạng “A+”.

Trong một công ty may mặc ở Trung Quốc (ảnh theo Vnn)

Trả lời phỏng vấn của phóng viên tờ nhật báo Trung Hoa, Tổng giám đốc WTO La-mi khẳng định, sự gia nhập WTO của Trung Quốc đã kích thích mạnh mẽ hệ thống mậu dịch quốc tế đa phương của tổ chức này, và Trung Quốc là gương điển hình cho các nước khác học tập. Trung Quốc không phải chỉ được hưởng lợi từ việc gia nhập sân chơi WTO mà còn là đầu tàu kéo mậu dịch đa phương phát triển.

Ngay khi trở thành thành viên WTO, Trung Quốc đã tiến hành cắt giảm các hàng rào thuế quan và phi thuế quan, mở rộng qui mô thị trường, tăng khối lượng nhập khẩu của Trung Quốc lên nhanh chóng. Theo con số của Bộ Thương mại Trung Quốc, tổng kim ngạch nhập khẩu trong 5 năm qua là 2.200 tỷ USD, tăng bình quân mỗi năm là 28%. Điều đặc biệt là Trung Quốc trở thành nước nhập khẩu hàng hoá của các nước đang phát triển lớn thứ ba thế giới, sau Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ.

Để thực hiện cam kết với WTO, Trung Quốc đã phải xem xét, sửa đổi hơn 3 nghìn điều luật và các qui định, hơn 800 qui định hạn chế đã bị bãi bỏ. Hệ thống luật pháp của Trung Quốc đã có nhiều cố gắng để tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, cải thiện môi trường đầu tư và xã hội. Kim ngạch thương mại phát triển mạnh mẽ. Năm 2001, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Trung Quốc đạt 509,6 tỷ USD, đứng thứ 6 thế giới. Đến năm 2005, con số này đã tăng tới 1.422 tỷ USD, đứng thứ 3 thế giới. Khối lượng dịch vụ đã nhảy từ vị trí thứ 11 với trị giá 71,9 tỷ USD năm 2001 lên vị trí thứ 7 thế giới, với 166,5 tỷ USD năm 2005. GDP của Trung Quốc cũng tăng gần gấp đôi, từ 1.325 tỷ USD (năm 2001) lên 2.235 tỷ USD (năm 2005). Tốc độ tăng GDP bình quân mỗi năm của Trung Quốc đạt mức 9,5%, vượt qua I-ta-li-a, Pháp và Anh để đứng thứ tư thế giới, chỉ sau Mỹ, Nhật và Đức.

Chất lượng hàng hóa của Trung Quốc cũng được cải thiện để đạt tiêu chuẩn quốc tế, công nghiệp dịch vụ của Trung Quốc cũng hướng theo nền nếp quốc tế, ngành công nghiệp này đã mở rộng đến qui mô chưa từng có. Trong số hơn 160 lĩnh vực dịch vụ của WTO thì Trung Quốc đã có 104 lĩnh vực. Con số này rất gần với số trung bình mà các nước phát triển thường có (108 lĩnh vực). Tính đến cuối năm 2005 đã có 1.341 công ty thương mại có vốn nước ngoài với 5.657 cơ sở bán lẻ được thành lập, một phần tư hệ thống siêu thị tại Trung Quốc là do nước ngoài đầu tư.

Trên con đường hội nhập của Trung Quốc, bên cạnh những thành công cũng còn có nhiều khó khăn, nhưng Trung Quốc đã vượt qua bằng việc thực hiện tốt các cam kết đã đưa ra khi gia nhập WTO. Theo các chuyên gia kinh tế, sở dĩ Trung Quốc đã đạt được thành công là nhờ vào việc nước này đã tiến hành sửa đổi luật trong nước để phù hợp với hoạt động khi tham gia WTO. Trung Quốc đã lập Ban điều phối luật tại Quốc hội để rà soát, điều chỉnh luật phù hợp với luật của WTO, đồng thời giao cho Ủy ban thường vụ Quốc hội việc soạn thảo và ban hành luật được nhanh chóng.

Song song với việc sửa đổi luật, Trung Quốc đã chú trọng việc đào tạo đội ngũ chuyên gia am tường luật của WTO và các nước trên thế giới để sẵn sàng đối diện với những cuộc khiếu kiện, và khi cần thì cũng khởi kiện lại. Đây quả là thách thức lớn của Trung Quốc bởi đào tạo người am hiểu toàn bộ luật WTO không thể trong một thời gian ngắn mà là công việc dài hạn. Ngoài ra, hệ thống quản lý nhà nước được tăng cường và nâng cao trình độ để có đủ khả năng đáp ứng yêu cầu của tình hình mới khi vào WTO. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng, cần nhanh chóng chuyển đổi kinh tế trong nước thành nền kinh tế thị trường và tranh thủ được càng nhiều nước công nhận càng tốt để có lợi thế khi xảy ra tranh chấp. Cuối cùng, phải chuẩn bị tốt cho hoạt động của các lĩnh vực dịch vụ quan trọng như tài chính và ngân hàng để đủ sức cạnh tranh.

Thời kỳ quá độ của Trung Quốc khi gia nhập WTO đã kết thúc và trước mắt là những thử thách mới. Nhưng với nền tảng kinh tế vững chắc, Trung Quốc lớn mạnh sẽ ngày càng được củng cố thêm.

Linh Oanh