QĐND - Chỉ một ngày sau khi vòng đàm phán giữa nhóm P5+1 và I-ran kết thúc ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ), ngày 17-10, tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn của Mỹ đã tiết lộ rằng, Chính phủ của Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ R.Tay-íp Éc-đô-gan (Recep Tayyip Erdogan) đã "bán đứng" nhóm tình báo I-xra-en cho I-ran. Động thái này nhằm cảnh báo Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu (Benjamin Netanyahu) phải hạ bớt "giọng điệu đơn độc" về việc không tin tưởng I-ran từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân.

Cái tát vỗ mặt

Theo bài viết điều tra của Đa-vít I-nha-ti-út (David Ignatius), phóng viên tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn, Cơ quan tình báo của I-xra-en (Mossad) trước đây từng chỉ đạo một mạng lưới gồm nhiều người I-ran, thông qua địa điểm liên lạc ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tình báo của Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành do thám chặt chẽ bên trong biên giới, phát hiện ra các cuộc gặp giữa mạng lưới điệp viên người I-ran và đại diện Mossad. Trong khi đó, I-xra-en cũng nắm được thông tin Giám đốc Cơ quan tình báo Thổ Nhĩ Kỳ Ha-can Phi-đan (Hakan Fidan) có mối liên hệ với tình báo I-ran. Các nguồn tin tình báo còn cho biết, ông H.Phi-đan đã nhiều lần khiến các đồng minh “giật thột” khi tiết lộ các thông tin nhạy cảm cho I-ran mà Mỹ và I-xra-en thu được.

Giám đốc Cơ quan tình báo Thổ Nhĩ Kỳ H.Phi-đan (thứ hai từ bên trái) trong một cuộc gặp với giới chức Mỹ tại Nhà Trắng. Ảnh: debka.com

Thế nhưng, dù Ten A-víp đã cảnh báo Oa-sinh-tơn song Mỹ vẫn tiếp tục có trao đổi thông tin tình báo với ông H.Phi-đan về những vấn đề nhạy cảm khác, và thực tế Oa-sinh-tơn đã không phản đối hành động tiết lộ trên một cách trực tiếp đối với An-ca-ra. Cho đến đầu năm 2012, Chính phủ của Thủ tướng R.Éc-đô-gan đã tiết lộ cho tình báo I-ran thân phận của 10 người I-ran đã gặp gỡ các gián điệp I-xra-en trên lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ.

Trích dẫn nhiều nguồn tin tình báo, Đa-vít I-nha-ti-út cho biết, hành động trên của An-ca-ra đã gây ra những tổn thất lớn đối với tình báo I-xra-en, tựa như là “cái tát vỗ mặt”. Sau 50 năm hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ, I-xra-en không thể hình dung được rằng người Thổ sẽ "bán đứng" các điệp viên I-xra-en cho một quốc gia thù địch. “Tuy nhiên, giới chức Mỹ chỉ đánh giá sự kiện này là lòng tin bị đặt nhầm chỗ”, báo Bưu điện Oa-sinh-tơn cho hay.

Tuy nhiên, ngày 17-10, Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận thông tin trên báo chí Mỹ cho rằng, An-ca-ra đã tiết lộ cho nhà chức trách I-ran về một mạng lưới gián điệp I-xra-en làm việc với người I-ran bên trong Thổ Nhĩ Kỳ. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ A.Đa-vu-tô-glu (Ahmet Davutoglu) tuyên bố, những cáo buộc như vậy là “không có bất cứ cơ sở nào”, đồng thời khẳng định, ông H.Phi-đan và các đặc vụ an ninh khác của nước này chỉ báo cáo cho Chính phủ và Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ.

I-xra-en nên thích nghi với một Trung Đông mới

Theo phân tích trên trang web debka.com, có 5 điểm nhấn rút ra từ những tiết lộ của tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn về việc Thổ Nhĩ Kỳ “bán đứng” I-xra-en cho I-ran ở thời điểm khi quan hệ giữa I-ran và phương Tây có những cải thiện đáng kể.

Thứ nhất, Mỹ chưa từng phản đối An-ca-ra về thỏa hiệp có tính toán của Thổ Nhĩ Kỳ đối với mạng lưới tình báo I-xra-en, vì Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) muốn nuôi dưỡng tình cảm với Thủ tướng R.Éc-đô-gan như đồng minh Hồi giáo chủ chốt ở Trung Đông. Thứ hai, Oa-sinh-tơn không chắc chắn về động cơ của Thổ Nhĩ Kỳ. Quyết định trên của An-ca-ra được cho là nhằm trả thù Ten A-víp sau vụ I-xra-en tấn công tàu cứu trợ Mavi Marmara hồi tháng 5-2010 đang trên đường tới Dải Ga-da, làm 9 người Thổ Nhĩ Kỳ thiệt mạng. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một giả thiết.

Thứ ba, lời xin lỗi của ông B.Nê-ta-ni-a-hu về sự kiện tàu Mavis Marmama là do ông B.Ô-ba-ma thúc ép, chứ không làm giảm mối quan hệ căng thẳng với An-ca-ra. Thứ tư, giới chức Mỹ tiếp tục làm việc với ông H.Phi-đan trong những vấn đề nhạy cảm, bất chấp sự phối hợp đáng ngờ giữa ông này với Tê-hê-ran. Cuối cùng, trước những thay đổi khó lường ở Trung Đông, những nước như Thổ Nhĩ Kỳ, I-ran, A-rập Xê-út, Ai Cập và I-xra-en đang tìm kiếm những liên minh trong một Trung Đông đang thay đổi nhanh chóng.

Tóm lại, theo nhận định trên mạng debka.com, nếu muốn tránh tiếp tục bị trừng phạt vì mối quan hệ xấu với Thổ Nhĩ Kỳ cũng như thái độ liên tục gây hấn với I-ran, ông B.Nê-ta-ni-a-hu cần phải thay đổi hướng đi và thích nghi với một Trung Đông mới, trong đó có việc Mỹ và I-ran đang bắt đầu hợp tác.

BÌNH NGUYÊN