QĐND -  “Đại gia” lớn thứ tư trong ngành dược thế giới-GlaxoSmithKline (GSK) của Anh đang gặp rắc rối lớn ở Trung Quốc sau khi một số quản lý cấp cao của hãng này thú nhận đã hối lộ, “lại quả”, hoa hồng cho các quan chức và sử dụng các biện pháp gian lận khác để thúc đẩy kinh doanh ở thị trường Trung Quốc. Quy mô số tiền không được công bố nhưng đây được cho là một trong những vụ tham nhũng lớn nhất liên quan đến các công ty nước ngoài trong vòng ba năm qua ở nước này...

Trung Quốc không nêu đích danh bất kỳ cơ quan quản lý nào của GSK hay những nhân vật dính líu tới vụ việc, nhưng khẳng định vụ việc liên quan tới “một loạt người, một số tiền khổng lồ trong một thời gian dài”. GSK đã hối lộ các bác sĩ, bệnh viện, quan chức chính phủ dưới hình thức khá tinh vi là tài trợ qua các hãng lữ hành, hiệp hội dược và dự án. Các giới chức Trung Quốc cho biết, để thúc đẩy bán sản phẩm và tăng giá thuốc bán ở Trung Quốc, GSK đã hối lộ và trả hoa hồng cho một loạt những người có thể giúp cho việc bán hàng của công ty.

Ngoài ra, chi nhánh GSK ở Trung Quốc còn viết các hóa đơn đặc biệt liên quan đến thuế giá trị gia tăng và sử dụng các hóa đơn giả thông qua các hãng du lịch. Trung Quốc khẳng định, có nhiều bằng chứng cho thấy các quản lý cấp cao của GSK và các hãng du lịch đã cấu kết, phạm tội hối lộ thương mại và các tội liên quan đến thuế. GSK còn bị cáo buộc đã mua chuộc các bác sĩ để họ kê đơn sử dụng sản phẩm Botox trong lĩnh vực làm đẹp da do hãng cung cấp.

Chi nhánh GSK ở Trung Quốc ngập sâu hơn vào rắc rối kể từ tháng này sau khi hãng sa thải người đứng đầu trung tâm nghiên cứu và phát triển ở Thượng Hải vì đã trình bày sai những dữ liệu do ông cùng viết với các đồng nghiệp trên một tờ báo. Trước đó cũng có tin những sai trái của GSK ở Trung Quốc bị vạch trần có khả năng do chính một người làm việc cho hãng này ở Trung Quốc tiết lộ. Tuy nhiên, không rõ hai việc này có liên quan đến nhau hay không. Nhưng hồi đầu năm nay, tờ Nhật báo phố Uôn đã cho biết, một “kẻ lộ mật” làm việc cho GSK đã cung cấp cho họ một số thông tin và khẳng định các quản lý của chi nhánh ở Trung Quốc đã đưa hối lộ cho các bác sĩ và bệnh viện. Hiện cũng chưa rõ liệu cuộc điều tra của Bộ Công an Trung Quốc có liên quan đến “kẻ lộ mật” này hay không.

Nhà máy sản xuất vắc-xin của GSK tại Thượng Hải. Ảnh: Roi-tơ

Trước khi chính thức công bố vụ việc một tuần, các cơ quan chức năng Trung Quốc đã lục soát các văn phòng của GSK và bắt giữ những người đang làm việc cho hãng này tại ba thành phố khác nhau ở Trung Quốc, bao gồm Thượng Hải, để phục vụ công tác điều tra. GSK đã bày tỏ sự bất ngờ trước những công bố của Trung Quốc vì hồi tuần trước, hãng đã tiến hành một cuộc thanh tra nội bộ về các hoạt động của chi nhánh nhưng không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy có hành vi hối lộ hay tham nhũng. Người phát ngôn của GSK cho biết, hãng đã tổ chức cuộc điều tra nội bộ sau khi có những cáo buộc về các việc làm sai trái ở Trung Quốc, đồng thời khẳng định, GSK sẵn sàng hợp tác với các nhà điều tra Trung Quốc để làm sáng tỏ vụ việc.

 

Tuy nhiên, những hành vi bao biện này xem ra khó có thể giúp GSK thoát được sự trừng phạt của luật pháp Trung Quốc. Theo luật sư Gie-ri Linh (Jerry Ling) của hãng Jones Day tại Thượng Hải, ở Trung Quốc, Phòng Thương mại và Công nghiệp thường chịu trách nhiệm xử lý các vụ hối lộ quy mô trung bình, với án phạt hành chính và đưa đối tượng vào danh sách đen của cơ quan chức năng. Ít khi những trường hợp cơ quan này “sờ gáy” bị truy cứu trách nhiệm hình sự. “Nhưng một khi Bộ Công an đã vào cuộc thì có nghĩa vụ đó phải rất nghiêm trọng”, ông Gie-ri Linh cho biết. Tuy nhiên, giờ còn khá sớm để có thể biết được khung hình phạt sẽ áp dụng đối với các nhân vật có dính líu tới vụ bê bối của GSK.

Vụ điều tra của Bộ Công an Trung Quốc đối với GSK là một phần trong chiến dịch mở rộng biện pháp trừng trị các hành vi gian lận và tham nhũng liên quan tới các công ty nước ngoài. Đáng chú ý hơn, hiện các nhà quản lý Trung Quốc đang xem xét lại giá thành và chi phí sản xuất của các công ty dược phẩm lớn của Trung Quốc cũng như các công ty dược toàn cầu hoạt động ở nước này trong bối cảnh giá thuốc ở Trung Quốc được cho là cao và khó kiểm soát. Chính phủ Trung Quốc đang nỗ lực hạ giá thuốc nhằm tránh tình trạng người dân bị “móc túi” vì phải mua thuốc với mức giá “trên trời”, cao hơn gấp nhiều lần so với giá gốc. Giá thuốc bị đội lên phần lớn là do các hãng dược phẩm phải chia hoa hồng và "lại quả" hay đưa hối lộ để bán được thuốc với giá thành cao và số lượng nhiều.

Hiện nay, Trung Quốc là một trong những thị trường dược phẩm phát triển nhanh nhất thế giới, nơi các hãng dược phẩm phải cạnh tranh quyết liệt, dẫn tới có hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh như trường hợp GSK. Chính phủ Trung Quốc từ lâu đã chú trọng kiểm soát và quản lý giá các loại dược phẩm và hiện đang tăng cường hơn nữa công tác này.

Cũng như nhiều hãng dược lớn khác, GSK hiện đang đầu tư đáng kể ở Trung Quốc với số vốn hơn 500 triệu USD. Doanh số của GSK tại Trung Quốc gia tăng nhanh chóng, với 17% năm 2012, đạt 1,2 tỷ USD. Đây là tập đoàn chuyên cung cấp thuốc, vắc-xin và dụng cụ y khoa trên các thị trường thế giới, bao gồm Trung Quốc.

MỸ HẠNH