Từ các đơn vị quân đội, quen với không khí của chiến trường, thao trường, huấn luyện... trở về với gia đình hậu phương, các cựu chiến binh Việt Nam mang đậm bản chất của Bộ đội Cụ Hồ lại bước vào những trận chiến đấu mới với đói nghèo và lạc hậu. Được Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ quốc gia về việc làm giúp đỡ về vốn vay, nhiều Hội Cựu chiến binh trong cả nước, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng có nhiều khó khăn đã “giải thành công bài toán giảm nghèo”...

Từ việc “gieo tiền” thành công trên cao nguyên đá...

Chủ tịch UBND xã Sủng Trà (huyện Mèo Vạc, Hà Giang) Hồng Mý Sinh là một thanh niên người Mông rắn chắc như cây gỗ nghiến. Sinh chở tôi bằng xe máy Min-xkhơ trên con đường về bản Sủng Pờ A cheo leo, một bên là vực sâu, một bên là vách núi. Xung quanh các mỏm đá xám là màu xanh mượt mà của ngô. Sinh bảo với tôi rằng: Để có màu xanh ấy, đồng bào Mông ở đây đã phải gùi đất từ các khe núi mang đổ vào hốc đá để trồng cây. Gieo ngô trên đá là vậy. Các cán bộ từ dưới xuôi lên đây gieo cái chữ, Ngân hàng Chính sách xã hội "gieo tiền" trên đá để đồng tiền của Chính phủ sinh sôi, nảy nở...

Nhờ vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội, cựu chiến binh huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang đã đầu tư trồng chè đạt hiệu quả kinh tế cao.

Đến thăm các gia đình cựu chiến binh của xã Sủng Trà được Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay vốn, tôi mới cảm nhận được sự thành công của việc “gieo tiền” tại đây và khẳng định lời nói của Chủ tịch Sinh là đúng. Ông Sùng Vả Nô, 69 tuổi, người Mông ở bản Sủng Pờ A được Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Mèo Vạc cho vay 2,5 triệu đồng từ năm 2004. Ông Nô mua con bò cái và được sự trợ giúp của cán bộ thú y, ông tiêm phòng cho bò, chăm sóc bò chu đáo. Đến nay con bò đã đẻ thêm 3 con. Ông Nô vui sướng nói với chúng tôi:

- Bán bò trả nợ Ngân hàng xong, mình vẫn còn được ba con bò.

Dự án vay vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội của cựu chiến binh ở xã Chiềng Đen, thị xã Sơn La để phát triển chăn nuôi trâu, bò sinh sản đang là điển hình tốt của Cựu chiến binh Sơn La. Dự án triển khai từ cuối tháng 9 năm 2006 với tổng vốn vay là 495 triệu đồng, gồm 38 hội viên được vay,kỳ hạn 36 tháng với lãi suất 0,65%/tháng. Các hội viên đã mua 96 con trâu, 99 con bò, 5 condê và 5 con nhím. Gia súc mua chủ yếu là trâu bò sinh sản, mỗi năm đẻ một lứa (trị giá 3,5 triệu đồng/bê). Điều quan trọng là giải quyết được công ăn việc làm cho các hộ (42 lao động dư thừa), hơn nữa nuôi trâu bò sẽ có nguồn phân chuồng bón cho cây trồng,vườn cà phê. Đến nay có 3 hộ trả đủ tiền gốc và lãi, các hộ còn lại cũng đều sẵn sàng trả tiền vay cho ngân hàng bởi đã có lãi.

Đến phong trào làm giàu từ vốn vay của các cựu chiến binh

Đại tá Lê Luân, Trưởng ban Kinh tế Hội Cựu chiến binh Việt Nam cho biết: Tuy được tiếp cận với nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội sau các đoàn thể chính trị-xã hội khác, nhưng tốc độ tăng trưởng dư nợ của Hội Cựu chiến binh khá cao, chất lượng tín dụng của tổ chức này ngày càng cao, số nợ quá hạn thấp và giảm dần qua từng năm. Sau 5 năm thực hiện vay vốn tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, đến nay tổng dư nợ vay vốn ưu đãi của Hội Cựu chiến binh là gần 4 nghìn tỷ đồng, đã có hơn 600 nghìn hộ cựu chiến binh được vay vốn. Vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội đã được các cựu chiến binh đầu tư vào chăn nuôi, trồng trọt, cải tạo vườn tạp, nuôi trồng thủy sản, làm dịch vụ… Kết quả khảo sát của Trung ương Hội Cựu chiến binh cho thấy, nhờ làm tốt công tác tư vấn, chỉ sau khoảng 2 năm, các hội viên cựu chiến binh vay vốn đã có thể trả được gốc và lãi; số tiền sinh lời đạt được bằng mức vay nợ hoặc cao hơn.

Vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội được kết hợp với các nguồn vốn vay khác như vay từ Chương trình quốc gia về việc làm; vốn nội bộ Hội giúp nhau; vốn vay theo Chương trình 135, 134… đã tạo ra phong trào làm giàu của các cựu chiến binh. Cựu chiến binh Phạm Ngọc Kiểu ở xã Đồng Thanh, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình là một ví dụ. Năm 2003, anh Kiểu được vay 5 triệu đồng của ngân hàng để cải tạo hai mẫu ao để nuôi cá và đầu tư nuôi lợn. Đến năm 2004, anh đã thu lãi được 20 triệu đồng. Năm 2005, anh Kiểu lập dự án vay 19 triệu đồng từ Chương trình quốc gia về việc làm, cải tạo tiếp 2,7 mẫu ruộng năng suất kém để nuôi cá, làm chuồng lợn và trồng rau sạch. Năm 2007, trang trại của anh đã có 100 triệu đồng tiền lãi. Anh Kiểu đã vận động 20 hộ trong thôn cùng làm theo mô hình của anh, giúp đồng đội và các hộ nghèo vay 5 con lợn và 7.000 con gà giống để chăn nuôi, sau khi bán gà, lợn mới trả lại vốn.

Theo số liệu thống kê của Trung ương Hội Cựu chiến binh, đầu năm 2003 số hộ cựu chiến binh đói nghèo trong cả nước theo tiêu chí cũ là hơn 5%, ở miền núi có nơi tới 30%. Đến nay, cả nước đã hầu như không còn hộ cựu chiến binh đói, số hộ nghèo được giảm dần qua từng năm. Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo là cựu chiến binh còn 8,81% (theo tiêu chí mới), thấp hơn mức trung bình của cả nước; có hơn 31% số xã, phường không còn hội viên Hội Cựu chiến binh nghèo; hơn 15% số quận, huyện không còn hội viên Hội Cựu chiến binh nghèo. Đây là sự cố gắng lớn của toàn Hội, trong đó nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội và vốn từ quỹ quốc gia về việc làm là nguồn lực quan trọng.

Để đồng vốn được sử dụng hiệu quả hơn

Theo đánh giá của Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam: Hiệu quả vay vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội và vay vốn từ Quỹ quốc gia giải quyết việc làm 5 năm qua là to lớn, thiết thực. Tuy nhiên, ở một số địa phương, vốn vay được còn ít, đồng vốn luân chuyển chậm, cá biệt có nơi việc giải ngân còn kéo dài, ảnh hưởng đến thời vụ sản xuất.

Để đồng vốn được sử dụng một cách hiệu quả hơn, Trung ương Hội Cựu chiến binh đã yêu cầu các cấp Hội phải tích cực, chủ động quan hệ với Ngân hàng Chính sách xã hội và Ban chỉ đạo xóa đói giảm nghèo của địa phương khai thác triệt để các nguồn vốn vay theo các chương trình quốc gia hỗ trợ người nghèo, đối tượng chính sách, địa bàn khó khăn… để các cựu chiến binh được vay vốn đầu tư theo hướng sản xuất hàng hóa có chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Sản xuất, nuôi trồng phải gắn với vệ sinh, phòng dịch, bảo vệ môi trường để các cựu chiến binh thoát nghèo nhanh và bền vững.

Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam đã xây dựng kế hoạch cùng với Ngân hàng Chính sách xã hội phấn đấu đến hết năm 2008 bảo đảm tổng dư nợ khoảng 5 nghìn tỷ đồng, các năm tiếp theo đạt tốc độ tăng trưởng dư nợ bình quân hơn 25%; giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 1,0%; kết hợp giữa hoạt động vay vốn với vận động gửi tiết kiệm.

Để bảo đảm việc thực hiện thành công kế hoạch nói trên, Trung ương Hội Cựu chiến binh đã đề ra 15 giải pháp, trong đó nhấn mạnh đến các giải pháp phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Chính sách xã hội tổ chức giải ngân, thu nợ, thu lãi tiền vay và thực hiện tốt quy trình cho vay, xử lý nợ bị rủi ro. Củng cố, sắp xếp lại các tổ tiết kiệm và vay vốn, nâng cao chất lượng hoạt động của tổ theo hướng thu gọn số lượng các tổ, tổ chức tốt việc tư vấn, hướng dẫn các hội viên sử dụng hiệu quả vốn vay.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ