QĐND - Ngày 15-1, một đoàn các nhà ngoại giao nước ngoài đã tới thăm một số cơ sở hạt nhân của I-ran theo lời mời của nước chủ nhà. Động thái này diễn ra vài ngày trước khi cuộc đàm phán giữa I-ran với 5 ủy viên  thường trực HĐBA LHQ và Đức (P5+1) về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này dự kiến được nối lại vào ngày 21 và 22-1 tại I-xtan-bun, Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Xa-lê-hi (hàng đầu, thứ hai từ trái sang) cùng đoàn các nhà ngoại giao thăm một số cơ sở hạt nhân của I-ran. Ảnh: AP

Trong phái đoàn đi thăm có đại sứ các nước An-giê-ri, Cu-ba, Ai Cập, Ô-man, Xy-ri, Vê-nê-xu-ê-la và Liên đoàn A-rập. Đây là động thái nhằm tìm kiếm sự ủng hộ đối với chương trình hạt nhân của mình của Tê-hê-ran trước thềm cuộc đàm phán. I-ran muốn qua đó thể hiện “thiện chí và minh bạch” cũng như chứng tỏ “bước xây dựng lòng tin” của nước cộng hòa Hồi giáo. Theo Giám đốc Tổ chức Năng lượng nguyên tử I-ran (AEOI) A-li A-ca-ba Xa-lê-hi, không nước nào trên thế giới chọn cách phô bày các cơ sở hạt nhân của mình cho các nước khác và lời mời của I-ran một lần nữa khẳng định bản chất hòa bình trong các hoạt động hạt nhân của I-ran. Với động thái này, I-ran đã tỏ ra sẵn sàng cho một cuộc đối thoại mới vì qua đó sẽ giúp giảm bớt nghi ngại của quốc tế rằng, chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran có thể đang nhắm tới mục đích quân sự.

Việc thiếu vắng các đại diện từ nhóm P5+1 trong đoàn tới thăm các cơ sở hạt nhân là do Mỹ không được mời còn Nga, Trung Quốc và EU được mời nhưng lại từ chối. Do vậy, chưa thể nói động thái này của I-ran sẽ tạo được không khí thuận lợi cho cuộc đàm phán. EU từ chối thăm vì cho rằng, đó là công việc của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đồng thời khẳng định chuyến thăm đó không thể thay thế cho chuyến thăm của các thanh sát viên hạt nhân chuyên nghiệp. Giới ngoại giao không phải là các nhà khoa học hay thanh sát viên vũ khí nên chuyến thăm của họ không thể giúp giải tỏa bớt mối nghi ngờ về chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Còn Oa-sinh-tơn thì coi hành động ngoại giao nói trên của I-ran chỉ là một “thủ đoạn”.

Trong khi đó, tờ Thời báo Niu Y-oóc lại đăng tải thông tin có thể khiến mất niềm tin và khiến I-ran nổi giận, gây bất lợi cho cuộc đàm phán vừa mới chỉ lên lịch. Ngày 15-1, tờ báo cho biết cơ quan tình báo của Mỹ và I-xra-en đang phối hợp để phát triển một loại vi-rút máy tính có tên Stuxnet nhằm phá hoại những nỗ lực của I-ran trong việc chế tạo bom nguyên tử. Loại vi-rút này có thể làm ngừng hoạt động của 1/5 số máy ly tâm hạt nhân mà I-ran vừa lắp đặt tháng 11 năm ngoái. Việc thử nghiệm loại vi-rút này đã được thực hiện. Stuxnet có hai nhiệm vụ chính là tấn công làm mất quyền điều khiển các máy ly tâm hạt nhân của I-ran và bí mật ghi lại các hoạt động trong các nhà máy điện hạt nhân.

MAI NGUYÊN