QĐND - Sau 5 giờ đàm phán căng thẳng tại Brúc-xen (Bỉ), Nga và U-crai-na đã đạt được thỏa thuận cung cấp khí đốt tới cuối tháng 3, giúp các nước châu Âu tránh được nguy cơ “tê cóng” trong những ngày cuối đông.

Cuộc đàm phán có sự tham dự của Bộ trưởng Năng lượng Nga A.Nô-vác (Alexander Novak) và người đồng cấp U-crai-na V.Đem-tri-sin (Volodymyr Demchyshyn), Phó chủ tịch Ủy ban châu Âu phụ trách vấn đề năng lượng M. Xép-cô-vích (Maros Sefcovic), đại diện Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga và Công ty năng lượng quốc gia Naftogaz của U-crai-na.

Bộ trưởng Năng lượng U-crai-na V.Đem-tri-sin trả lời báo giới ngày 2-3. Ảnh: AP

Theo tiết lộ từ ông V.Đem-tri-sin, các bên đều nhất trí “tuân thủ nguyên tắc” cho tới cuối tháng 3. Theo thỏa thuận đạt được, Naftogaz sẽ trả trước và đặt hàng số lượng khí đốt cần thiết để bảo đảm tiêu dùng trong nước trong tháng 3, cũng như bảo đảm nguồn cung cho châu Âu không bị gián đoạn trong khi Gazprom cam kết sẽ cung cấp đầy đủ theo thỏa thuận.

Phát biểu sau khi đạt được thỏa thuận, ông Xép-cô-vích cho biết:  “Tôi rất hài lòng vì chúng tôi đã bảo đảm được việc triển khai toàn diện “Gói mùa Đông” để đáp ứng nhu cầu về khí đốt tại U-crai-na. Ngoài ra, chúng tôi cũng nhất trí sẽ tiến hành các cuộc đàm phán ba bên về giai đoạn tiếp theo cho “Gói mùa đông”. Tôi bảo đảm rằng, nguồn cung khí đốt cho các thị trường Liên minh châu Âu (EU) vẫn đang được bảo đảm". Trong khi đó, AFP dẫn lời bà P.Mô-ghê-ri-ni (Federica Mogherini), Đại diện cấp cao phụ trách Chính sách An ninh và Đối ngoại của EU, nhấn mạnh thỏa thuận này “có thể giúp U-crai-na và Nga vượt qua được khác biệt trong việc cung cấp khí đốt”.

Căng thẳng về vấn đề khí đốt giữa Ki-ép và Mát-xcơ-va gia tăng từ tuần trước khi Gazprom và Naftogaz cáo buộc nhau vi phạm “Gói mùa đông” vốn đạt được cuối năm ngoái do EU làm trung gian, trong bối cảnh Gazprom bắt đầu cung cấp khí đốt trực tiếp cho các khu vực do lực lượng ủng hộ liên bang hóa kiểm soát ở miền Đông U-crai-na, sau khi Ki-ép tạm ngừng cung cấp khí đốt ở những khu vực này. Naftogaz xác nhận thông tin trên và nói rằng, nguyên nhân là do đường ống dẫn bị hư hại trong các cuộc giao tranh. Theo thỏa thuận mới đạt được, cả Ki-ép và Mát-xcơ-va đều thừa nhận vấn đề cung cấp khí đốt cho khu vực miền Đông U-crai-na “là cực kỳ phức tạp về mặt pháp lý, kỹ thuật và chính trị”. Cả hai bên đã nhất trí sẽ thảo luận thêm về vấn đề này.

EU nhập khẩu khoảng 40% khí đốt từ Nga với một nửa số đó được vận chuyển qua U-crai-na. Khả năng Mát-xcơ-va ngừng cung cấp khí đốt sang U-crai-na khiến nhiều người lo ngại sẽ gây ảnh hưởng đến nguồn cung khí đốt sang châu Âu như kịch bản từng xảy ra năm 2009 khiến một bộ phận người dân "lục địa già" không có khí đốt sưởi ấm ngay giữa tháng 2 lạnh giá. Giới phân tích từng cảnh báo rằng, bất cứ sự gián đoạn kéo dài nào với nguồn cung khí đốt của Nga đều có thể khiến các hộ gia đình châu Âu “chìm trong giá lạnh”. AFP cho rằng, các quốc gia bị thiệt hại nặng nề nhất sẽ là Phần Lan, E-xtô-ni-a, Xlô-va-ki-a, Hung-ga-ri - những nước EU dựa chủ yếu vào nguồn cung khí đốt của Nga.

Trong khi đó, theo Báo Economist, mùa đông năm nay tại châu Âu vẫn chưa xuống mức quá lạnh giá. Điều này có nghĩa là nguồn tiêu thụ khí đốt của châu Âu vẫn ở mức thấp và nguồn dự trữ vẫn còn cao. Ngay cả khi Nga cố gắng làm gián đoạn nguồn cung cấp, hiệu ứng có thể không cao như mong đợi.

Dẫu vậy, AP cảnh báo giới hoạch định chính sách châu Âu hẳn vẫn còn nhớ đến cú sốc năm 2006 và 2009, khi Nga cắt nguồn cung cấp khí đốt cho U-crai-na trong khi có tranh cãi về giá và các khoản nợ. Vụ việc dẫn đến cuộc khủng hoảng nhiệt năng, làm nhiều nhà máy ở các nước như Xlô-va-ki-a và Hung-ga-ri phải đóng cửa, khiến các nước Tây Âu như Đức phải vật lộn tìm nguồn cung cấp thay thế. “Nếu như U-crai-na bị cắt nguồn cung khí đốt, thị trường hàng hóa sẽ phản ứng rất tiêu cực”, bà L.Ge-vo-gi-an (Lilit Gevorgyan), chuyên gia kinh tế cao cấp tại hãng dự báo và phân tích tài chính-kinh tế IHS Global Insight, nhận định trên tờ Guardian.

HOÀNG VŨ