QĐND - Châu Âu đang náo loạn trước nguy cơ khủng hoảng lây lan khắp khu vực đồng ơ-rô, vì sau Hy Lạp, giờ là Ai-len và sắp tới có thể Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha sẽ cần đến sự hỗ trợ của châu Âu.

Kế hoạch “thắt lưng buộc bụng” của Ai-len

Sau Hy Lạp, Ai-len đã chấp nhận vay tiền từ Quỹ Bình ổn tài chính châu Âu (EFSF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), trở thành nước thứ hai trong khối sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) cần được giải cứu khỏi nguy cơ phá sản.

Cũng như Hy Lạp, cuộc khủng hoảng nợ của Ai-len bắt đầu từ sự hội tụ và tích tụ nhiều yếu tố: thâm hụt ngân sách cao, nợ nước ngoài lớn, thua lỗ của hệ thống ngân hàng từ sự sụp đổ của thị trường bất động sản… Để nhận được viện trợ khẩn cấp 85 tỷ ơ-rô từ EU và IMF nhằm tránh rơi xuống vực khủng hoảng nợ công, Ai-len buộc phải chấp nhận những điều kiện cải cách của EU. Trong đó, Chính phủ Ai-len phải lên kế hoạch “thắt lưng buộc bụng” nhằm giảm chi tiêu từ ngân sách quốc gia khoảng 15 tỷ ơ-rô trong 4 năm (2011-2014).

Thủ tướng Ai-len B. Cô-oen  (bên phải), công bố kế hoạch “thắt lưng buộc bụng”. Ảnh: Roi-tơ

Theo kế hoạch vừa được Chính phủ Ai-len thông qua, ngân sách dành cho phúc lợi xã hội bị cắt giảm gần 15%, 24.750 biên chế trong cơ quan hành chính công bị cắt giảm, giảm một ơ-rô lương tối thiểu của một giờ làm việc xuống còn 7,65 ơ-rô/giờ, tăng thuế giá trị gia tăng và mở rộng đối tượng chịu thuế, tăng học phí đại học lên gấp 3 lần... Tuy nhiên, thuế thu nhập doanh nghiệp 12,5%, mức được coi là thấp và hấp dẫn nhất ở châu Âu, vẫn tiếp tục được giữ nguyên. Với kế hoạch trên, Ai-len hy vọng sẽ giảm mức thâm hụt ngân sách từ con số kỷ lục hiện nay 32% GDP “về đích” 3% GDP (theo Hiệp ước Tăng trưởng và ổn định của châu Âu), phấn đấu đạt mức tăng trưởng trung bình 2,75% trong giai đoạn 2011-2014, đặc biệt giảm tỷ lệ thất nghiệp từ hơn 13% hiện nay xuống dưới 10% vào năm 2014.

Ai là nạn nhân tiếp theo?

Khác với Hy Lạp, lần này nhu cầu trợ giúp của EU và IMF là tránh cho Ngân hàng Ai-len chứ không phải nhà nước bị phá sản. Vì vậy, trong cuộc khủng hoảng tài chính Ai-len, các nước châu Âu không những mong muốn nước này sớm đề nghị được giúp đỡ mà còn nhanh chóng xử lý vì chính EU đang hết sức lo ngại “đại dịch vỡ nợ” bùng phát có thể nuốt chửng các nền kinh tế yếu kém khác và đe dọa sự tồn tại của toàn khối.

Những lo ngại về hiệu ứng dây chuyền từ Ai-len đã trở nên rõ nét hơn sau khi một bài báo của tờ Thời báo Tài chính (Đức) trích nguồn tin từ Bộ Tài chính nước này cho rằng, Ngân hàng châu Âu và một số nước thuộc khu vực đồng tiền chung châu Âu gây sức ép buộc Bồ Đào Nha phải chấp nhận một khoản trợ giúp tài chính, qua đó nhằm bảo vệ quốc gia láng giềng Tây Ban Nha, nền kinh tế lớn thứ 5 của Liên minh châu Âu (EU). Ngày 26-11, cả Ủy ban châu Âu (EC), Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đều lên tiếng phủ nhận tin đồn trên. Phát biểu với báo giới tại thủ đô Pa-ri (Pháp), Chủ tịch EC Ma-nu-en Ba-rô-xô (Manuel Barroso) khẳng định, phía Bồ Đào Nha đã không yêu cầu một kế hoạch trợ giúp kinh tế và phía EC cũng không hề gợi ý khoản trợ giúp này. Ông Ba-rô-xô cho rằng, sở dĩ có những tin đồn như vậy là do một số nhà lãnh đạo chính trị thay vì đưa ra các quyết định, lại thường xuyên đưa ra những lời bình luận không cần thiết.

Bộ Tài chính Đức cũng kịp thời bác bỏ thông tin rằng, Đức đã gây sức ép với Bồ Đào Nha để quốc gia này xin hỗ trợ tài chính. Về phần mình, Chính phủ Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha cũng lên tiếng phủ nhận khả năng hai quốc gia này phải kêu gọi hỗ trợ từ bên ngoài.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, dù bác bỏ sự hỗ trợ tài chính, nhưng điều đó chưa chứng tỏ được nền kinh tế của các nước này hoàn toàn “khỏe mạnh”. Lấy ví dụ từ Ai-len, từ chỗ khăng khăng bác bỏ mọi thông tin cần đến sự cứu viện, Chính phủ Ai-len đã phải nhận viện trợ khẩn cấp của EU và IMF. Liệu điều này có lặp lại với Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha hay không đến nay vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.

Bình Nguyên