Chậm là thiệt

QĐND - Việc đăng ký bảo hộ sản phẩm và chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm đặc sản là bảo vệ tên cho các sản phẩm có giá trị, duy trì và nâng cao các tiêu chuẩn thông qua một nguyên tắc tập trung, có giá cao hoặc duy trì được giá, góp phần cạnh tranh bình đẳng. Đối với người tiêu dùng, chỉ dẫn địa lý sẽ bảo đảm chất lượng, nguồn gốc và tính riêng biệt của sản phẩm. Thế nhưng, việc đăng ký bảo hộ sản phẩm và chỉ dẫn địa lý dường như vẫn còn rất mới mẻ ở nước ta.

Theo số liệu thống kê của Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), tính đến đầu năm 2013, cả nước có 35 sản phẩm đã đăng ký bảo hộ đặc sản và chỉ dẫn địa lý với các sản phẩm như: Nước mắm Phú Quốc, Trà Shan tuyết Mộc Châu, Bưởi Đoan Hùng, Thanh long Bình Thuận, Gạo Tám xoan Hải Hậu, Vải thiều Thanh Hà... Trong đó mới có 3 chỉ dẫn địa lý được đăng ký ở nước ngoài. Tuy nhiên, Việt Nam còn có tới hơn 1000 sản phẩm có thể phát triển làm sản phẩm đăng ký mà hiện nay mới chỉ có 73 đặc sản nộp đơn đăng ký. Việc không đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý là thiệt thòi lớn trong điều kiện cạnh tranh thị trường hiện nay, sản phẩm không được bảo hộ sở hữu công nghiệp sẽ mất ưu thế cạnh tranh trên thị trường đối với sản phẩm cùng loại; đồng thời, nguy cơ mất thương hiệu cũng rất cao.

Đặc sản hồng xiêm Xuân Đỉnh nổi tiếng nhưng vẫn chưa được đăng ký bảo hộ sản phẩm và chỉ dẫn địa lý.

Nói đến hồng xiêm Xuân Đỉnh là nhắc về địa danh có loại hồng xiêm ngon nổi tiếng miền Bắc. Mặc dù là một đặc sản nổi tiếng đất Hà thành nhưng khi được hỏi có biết đến việc đi đăng ký nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý cho đặc sản quê hương mình không thì hầu như không ai biết đến. Ông Nguyễn Trọng Anh ở Xuân Đỉnh, Từ Liêm, Hà Nội đã thầu vườn hồng xiêm của HTX Xuân Đỉnh hơn 15 năm. Vườn của ông có 193 cây, có năng suất từ 4-5 tấn/1 năm. Tuy nhiên, khi được hỏi tại sao không đi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý thì ông cho biết: “Không phải đăng ký vì tất cả mọi người đều đã biết đến hồng xiêm Xuân Đỉnh, sẽ không bao giờ bị mất thương hiệu. Nếu ai không tin thì có thể vào tận vườn hái. Hơn nữa, cũng chẳng có ai hướng dẫn hay bảo chúng tôi phải đăng ký như thế nào cả!”. Đây chưa phải là cách làm hợp lý và bảo vệ thương hiệu hồng xiêm Xuân Đỉnh.

Là một nước nông nghiệp, vốn có nhiều cây lương thực là đặc sản nhưng ở nước ta, rất ít địa phương có định hướng phát triển, gìn giữ và phát triển gien, giống cây trồng để có thể đem lại lợi ích cho người dân và chính địa phương mình, dẫn đến việc có trường hợp chính loại đặc sản bị công ty nước ngoài đi đăng ký thương hiệu trước dẫn đến mất thương hiệu hoặc phải bỏ tiền ra mua lại thương hiệu.

Ông Lưu Đức Thanh, Trưởng phòng Chỉ dẫn Địa lý, Cục Sở hữu Trí tuệ, cho biết: Mọi người cần nhanh tay đăng ký bảo hộ sản phẩm và chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm đặc sản của địa phương mình. Vì khi đã bị các cá nhân, tổ chức khác đăng ký sử dụng thương hiệu, danh tiếng của sản phẩm nước ta, chúng ta đòi lại quyền là rất khó khăn. Ví dụ như cà phê Buôn Ma Thuột của chúng ta đã bị một công ty của Trung Quốc đăng ký bảo hộ từ trước. Bây giờ muốn mua lại thương hiệu này là rất khó khăn.

Ngược lại với tình trạng trên là một kinh nghiệm mà nhiều địa phương có thể tham khảo, học hỏi... Gạo Tám xoan Hải Hậu (Nam Định) là một điển hình thành công khi địa phương này chủ động đi đăng ký chỉ dẫn địa lý, quy hoạch vùng trồng và giống cây trồng, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao thương hiệu gạo độc quyền tại tỉnh Nam Định. Phòng Sở hữu Trí tuệ địa phương đã kết hợp cùng người nông dân sản xuất gạo thành lập một Hiệp hội Gạo Tám xoan Hải Hậu nhằm liên minh tổ chức một cách bài bản vùng trồng, đồng thời bảo tồn và phát triển loại gạo này. Theo ghi nhận, giá Gạo Tám xoan Hải Hậu hiện cao hơn các loại gạo của địa phương khác từ 3 đến 4000 đồng/1 kg, lợi ích của người nông dân cũng vì thế mà được bảo đảm.

Mọi người đều bày tỏ rằng, chưa đi đăng ký bảo hộ vì ngại thủ tục khó khăn nhưng hiện nay, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu được thực hiện thuận tiện và nhanh chóng. Hồ sơ đăng ký nhãn hiệu có thể nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện tới Cục Sở hữu Trí tuệ tại địa chỉ: 386 đường Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Chúng ta cần nhanh tay đăng ký bảo hộ các thương hiệu Việt. Nếu không, đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ phải chứng kiến trên thị trường nội địa nhiều sản phẩm mang tên Việt, mang địa danh Việt, nhưng lại được nhập khẩu từ nước ngoài; còn sản phẩm Việt đích thực thì lại bị cấm cửa ở xứ người với lý do vi phạm quyền sở hữu thương hiệu Việt của người nước ngoài.