QĐND - Sau hơn hai tháng căng thẳng bắt nguồn từ vụ va chạm giữa tàu cá Trung Quốc với tàu tuần tra của Nhật Bản trên biển Hoa Đông hôm 7-9 vừa qua, quan hệ Trung-Nhật có bước cải thiện đáng kể sau khi Thủ tướng Nhật Bản Na-ô-tô Can (Naoto Kan) và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào có cuộc hội đàm  bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), ở thành phố Y-ô-cô-ha-ma (Nhật Bản).

Quan hệ Trung-Nhật bất ngờ rơi vào “tâm bão” của cuộc tranh chấp chủ quyền lãnh thổ khi xảy ra vụ va chạm giữa tàu tuần tra Nhật Bản và tàu cá Trung Quốc ở vùng biển ngoài khơi quần đảo Xên-ca-cư (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) trên biển Hoa Đông hôm 7-9. Lực lượng tuần duyên Nhật đã bắt giữ thuyền trưởng tàu cá nói trên vì nghi ngờ có hành động “cản trở công vụ” liên quan tới vụ va chạm với tàu của Nhật Bản. Mặc dù thuyền trưởng của tàu Trung Quốc sau đó đã được thả nhưng quan hệ Trung-Nhật vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu. Ngày 19-9, gần hai tuần sau vụ va chạm tàu trên, Trung Quốc tuyên bố cắt đứt các cuộc tiếp xúc cấp cao Trung-Nhật. Không chỉ hủy bỏ một loạt các chương trình giao lưu văn hóa, chuyến thăm của các đoàn doanh nghiệp, những động thái như “giảm xuất khẩu đất hiếm” của Trung Quốc cũng khiến quan hệ thương mại giữa hai nước gặp nhiều khó khăn.

Thủ tướng Na-ô-tô Can (bên phải) và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào tại cuộc hội đàm ở Nhật Bản ngày 13-11.  Ảnh: AP

Bất chấp căng thẳng leo thang, lãnh đạo của Nhật Bản và Trung Quốc kiên quyết không để vụ va chạm tiếp tục làm xấu đi quan hệ hai nước. Trong cuộc gặp chớp nhoáng bên lề hội nghị Á-Âu tại Brúc-xen (Bỉ) và trong cuộc gặp không chính thức bên lề Hội nghị cấp cao Đông Á diễn ra tại Hà Nội hồi tháng 10 vừa qua, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và Thủ tướng Na-ô-tô Can đã khẳng định thắt chặt quan hệ Trung-Nhật bất chấp một số vấn đề mâu thuẫn trong thời gian qua. Hai bên nhất trí nối lại tiếp xúc cấp cao trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên, căng thẳng giữa hai nước vẫn không hề giảm do các cuộc biểu tình diễn ra ở cả Trung Quốc và Nhật Bản đòi chủ quyền đối với đảo tranh chấp và xung quanh việc Bắc Kinh điều tàu tuần tra đến vùng đảo này.

Đưa Tô-ki-ô và Bắc Kinh ra khỏi “tâm bão” của cuộc tranh chấp chủ quyền đảo Xên-ca-cư/Điếu Ngư là một trong những ưu tiên của Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng Na-ô-tô Can. Không né tránh những bất đồng từ bấy lâu nay, hai nhà lãnh đạo tiếp tục khẳng định lập trường của mình về vấn đề tranh chấp chủ quyền tại đảo Xên-ca-cư/Điếu Ngư. Tuy nhiên, hai bên đã đạt được tiến triển quan trọng trong cuộc hội đàm chính thức này, trong đó hai nhà lãnh đạo đã nhất trí sẽ thúc đẩy quan hệ chiến lược giữa hai nước và một số vấn đề khác như hợp tác trong lĩnh vực tư nhân và giao lưu nhân dân. 

Chủ tịch Hồ Cẩm Đào nhấn mạnh rằng, hai bên cần xuất phát từ triển vọng lâu dài, mang tính chiến lược, dựa trên những nguyên tắc đã được hai nước xác định trong 4 văn kiện chính trị cũng như quyết tâm duy trì hướng phát triển đúng đắn của mối quan hệ song phương nhằm thúc đẩy quan hệ chiến lược và cùng có lợi giữa hai nước phát triển một cách tốt đẹp và bền vững. Ông cho rằng, Nhật Bản và Trung Quốc cần thực thi các nỗ lực chung, thúc đẩy đối thoại, hợp tác trong các vấn đề quốc tế, cũng như trao đổi văn hóa nhằm góp phần tạo nên sự lớn mạnh của châu Á, đối phó với các thách thức toàn cầu và tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau.

Hoàn toàn đồng ý với quan điểm của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào, Thủ tướng Nhật Bản Na-ô-tô Can hy vọng hai nước sẽ thúc đẩy hợp tác trong nhiều lĩnh vực nhằm củng cố và phát triển hơn nữa mối quan hệ song phương. Phó Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Tét-xư-rô Phư-cư-y-a-ma (Tetsuro Fukuyama) nhấn mạnh, “cuộc hội đàm đã đánh dấu một bước tiến lớn trong việc cải thiện quan hệ Nhật-Trung. Đây là thời điểm rất quan trọng đối với cả hai nước”.

Bình Nguyên