Cần thể hiện rõ hơn quyền giám sát của nhân dân đối với Đảng

- Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân

- Đảng phục vụ nhân dân

- Đảng chịu sự giám sát của nhân dân

- Đảng chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình.

Có thể thấy rằng, 4 ý bổ sung trên đây là những điều để bảo đảm Đảng Cộng sản Việt Nam thật sự đại diện cho lợi ích và phấn đấu, rèn luyện vì quyền lợi của dân tộc và nhân dân Việt Nam.

Tuy nhiên, trong điều kiện toàn cầu hóa và trước yêu cầu phát triển đất nước, cần thiết phải thể hiện rõ hơn trong Hiến pháp về vị thế của Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền và chịu sự giám sát của nhân dân. Về vị thế của Đảng cầm quyền, phải thể hiện rõ hơn vì mấy lý do:

Một là, hơn 83 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện đã tổ chức và lãnh đạo nhân dân Việt Nam giành độc lập dân tộc và tự do cho nhân dân, thống nhất đất nước, bảo vệ chủ quyền và chăm lo xây dựng đất nước vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Hai là, trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Đảng ta là Đảng cầm quyền và chỉ rõ những vấn đề về xây dựng, chỉnh đốn Đảng để Đảng ta thật sự là người lãnh đạo và là đầy tớ trung thành của nhân dân.

Ba là, trải qua quá trình lịch sử, kể từ khi Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, chính quyền cách mạng do Đảng lãnh đạo và xây dựng là chính quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân đã làm tốt vai trò quản lý nhà nước và quản lý xã hội.

Như vậy, tính hợp lý và hợp pháp của Điều 4 trong Hiến pháp về Đảng là những sự thật hiển nhiên, không ai có thể phủ nhận.

Về sự giám sát của nhân dân đối với Đảng cũng cần thiết nên thể hiện rõ hơn quyết tâm và điều kiện bảo đảm để nhân dân xây dựng Đảng ta thật sự xứng đáng là đại biểu của nhân dân.

Trong thực tiễn giám sát của nhân dân với Đảng, nhất là trong gần 30 năm Đổi mới, cho thấy có nhiều việc, nhiều vấn đề còn lúng túng, vừa chưa có những văn bản pháp lý đầy đủ, vừa yếu kém trong thực hiện. Mặc dù Đảng có những nghị quyết, chỉ thị về vấn đề này, song việc luật hóa còn chậm trễ và tính khả thi không cao. Chẳng hạn như Luật về Đảng chậm được ban hành, cơ chế phản biện xã hội chậm đi vào cuộc sống; cán bộ, đảng viên-nhất là những người có chức vụ, quyền hành-có một bộ phận suy thoái biến chất, lộng quyền và lạm quyền để thu vén cá nhân, không tự giác nhận và sửa chữa khuyết điểm, không chịu sự giám sát của nhân dân và tổ chức... 

Thực tế cũng chỉ ra: Việc giám sát của hệ thống chính trị và giám sát quyền lực của nhân dân đối với cán bộ đảng và đảng viên hiện còn những bất cập, nhất là giám sát việc sửa chữa khuyết điểm sai lầm. Đây là một thực tế trong quá trình đất nước ta chuyển đổi mô hình phát triển, thực hiện CNH, HĐH, mở cửa, hội nhập quốc tế... Chính vì thế nên trong mối quan hệ của Đảng với nhân dân nảy sinh nhiều vấn đề; không chỉ là một số chính sách chưa thật sát hợp với thực tế ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống nhân dân mà còn có không ít cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức... làm sai chính sách của Đảng, Nhà nước, làm những việc xấu như tham nhũng, tiêu cực... vi phạm luật pháp và đạo đức, vi phạm quyền làm chủ và quyền lợi chính đáng của người dân, làm suy giảm lòng tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước, đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta. Như vậy, đối với những sai phạm của cán bộ, nhất là những người đứng đầu, những cơ quan, đơn vị mà việc đề ra các chính sách, các quyết định liên quan tới kinh tế, xã hội, an ninh… có những biểu hiện của lợi ích nhóm, lợi ích địa phương do cục bộ thì rất cần thiết phải có cơ chế giám sát bằng quyền lực của nhân dân. Cơ chế này cần thể hiện thật rõ trong Hiến pháp và sau đó sẽ thành luật để nhân dân, đại diện nhân dân, các tổ chức chính trị, xã hội, tổ chức đảng, các cơ quan kiểm tra, thanh tra của chính quyền và các đoàn thể của các tầng lớp nhân dân... cùng phối hợp hành động, công khai, minh bạch các thông tin và kết quả sửa chữa những sai phạm, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên, của các cơ quan Đảng, Nhà nước...

Thực tiễn xây dựng và bảo vệ đất nước thời gian qua cho thấy rõ rằng, nhân dân có vai trò rất quan trọng trong xây dựng Đảng và Nhà nước pháp quyền. Hiến pháp sửa đổi, bổ sung lần này là một cơ hội để nhân dân đóng góp và trực tiếp xây dựng Đảng, xây dựng Hiến pháp, thực hiền quyền giám sát của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

TS PHẠM VĂN KHÁNH