QĐND - Ông Nguyễn Tiến Sơn, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Lâm Đồng: Dự thảo Hiến pháp lần này phải tạo ra những cơ chế pháp lý quan trọng để các bộ luật, luật khác cụ thể hóa Hiến pháp và đi vào cuộc sống; đặc biệt, phải có những quy định cụ thể để viện KSND thực sự trở thành hệ thống cơ quan chuyên trách của Quốc hội có trách nhiệm thực thi chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước. Do vậy, tôi đề xuất bổ sung vào Khoản 1, Điều 112 dự thảo sửa đổi Hiến pháp nội dung: “Viện KSND thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và những việc khác do luật định”. Đây là căn cứ pháp lý hết sức quan trọng để viện KSND có thể thực hiện các nhiệm vụ khác mà Quốc hội xét thấy cần thiết giao cho, từ đó quy định cụ thể trong Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và những luật khác có liên quan, như kiểm sát văn bản quy phạm pháp luật; kiểm sát việc xử lý hành chính; thống kê tội phạm học; tương trợ tư pháp...

Bên cạnh đó, tôi đề xuất bổ sung vào Khoản 3, Điều 112 dự thảo sửa đổi Hiến pháp: “Các quyết định, yêu cầu của viện kiểm sát nhân dân phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiêm chỉnh chấp hành”. Do đặc thù của công tác kiểm sát, viện KSND phát hiện vi phạm, thiếu sót của các cơ quan tư pháp, cơ quan, tổ chức, cá nhân và ban hành các quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có chế tài cụ thể để bảo đảm những yêu cầu của viện kiểm sát được thực thi một cách nghiêm chỉnh. Vì vậy, để cụ thể hóa chủ trương của Đảng ta là “Tăng cường trách nhiệm công tố”, cần thiết bổ sung nguyên tắc hiến định này, làm căn cứ pháp lý để cụ thể hóa trong các luật khác, nhằm bảo đảm hiệu lực hoạt động của  viện KSND trong thực tiễn.

Ông Vũ Xuân Trường, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Nam Định: Khoản 1, Điều 113 dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 quy định, Viện trưởng Viện KSND tối cao do Quốc hội bầu, nhiệm kỳ của Viện trưởng Viện KSND tối cao theo nhiệm kỳ Quốc hội. Theo tôi, nội dung này cần bổ sung thêm một ý là “Viện trưởng Viện KSND tối cao do Quốc hội bầu trong số Đại biểu Quốc hội” nhằm khẳng định rõ Viện trưởng Viện KSND tối cao phải là một trong số những Đại biểu Quốc hội được nhân dân trực tiếp bầu ra, không chỉ làm tốt nhiệm vụ của Viện trưởng Viện KSND tối cao mà còn phải làm tốt nhiệm vụ người đại biểu nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân. Tương tự, đối với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Tổng kiểm toán Nhà nước cũng cần quy định rõ hai chức danh này được bầu trong số Đại biểu Quốc hội. Nhiệm kỳ của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán Nhà nước cũng nên theo nhiệm kỳ của Quốc hội thay vì tại Khoản 2, Điều 122 của dự thảo quy định: “Nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán Nhà nước do luật định”, mà theo luật hiện hành, nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán Nhà nước là 7 năm, gây nên nhiều bất cập trong việc tổ chức bầu cử của Quốc hội.

TS Lê Thành Dương, Viện trưởng Viện phúc thẩm 3: Nguyên tắc tập trung thống nhất trong tổ chức và hoạt động của viện KSND xuất phát từ yêu cầu khách quan từ vị trí chức năng và xuất phát từ nhiệm vụ bảo đảm pháp chế thống nhất trong phạm vi cả nước. Yêu cầu này không thể thực hiện được nếu không có sự lãnh đạo tập trung từ một trung tâm thống nhất của hệ thống cơ quan viện kiểm sát. Mặt khác, bảo đảm pháp chế thống nhất trong phạm vi cả nước đòi hỏi hệ thống cơ quan viện kiểm sát phải được tổ chức sao cho các viện KSND từ Trung ương đến địa phương phải độc lập, chỉ chịu sự chỉ đạo duy nhất từ một trung tâm (Viện trưởng Viện KSND tối cao), không lệ thuộc vào cơ quan Nhà nước nào ở địa phương. Hai nguyên tắc này có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau và tác động biện chứng với nhau.

Tuy nhiên, các Hiến pháp và Luật tổ chức Viện KSND qua các thời kỳ thể hiện các nguyên tắc này chủ yếu chỉ ở nội dung viện trưởng viện KSND cấp dưới chịu sự lãnh đạo của viện trưởng viện KSND cấp trên và sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng Viện KSND tối cao. Hiến pháp sửa đổi lần này, tôi kiến nghị Điều 114 quy định rõ: “Các viện KSND tổ chức và hoạt động theo chế độ tập trung, thống nhất lãnh đạo trong ngành, không lệ thuộc vào bất cứ cơ quan nào của nhà nước ở địa phương”.

MẠNH HƯNG (lược ghi)