Ngày 21-11-2006, UBND phường Trung Tự, quận Đống Đa tổ chức cưỡng chế công trình xây dựng tại khu đất ven sông Lừ, phía ngoài tường rào và sau trạm bơm nước của Trường đại học Y Hà Nội. Đối tượng bị cưỡng chế đã có hành vi chống đối, gây ra những bức xúc trong dư luận địa phương. Ngày 27-11, nhóm phóng viên báo Quân đội nhân dân đã đến phường Trung Tự để tìm hiểu rõ sự việc.
Khiếu nại thiếu cơ sở pháp lý
Theo ông Nguyễn Đức Dục, Trưởng ban thanh tra nhân dân phường Trung Tự, nguyên Trưởng phòng Hành chính, Trường đại học Y Hà Nội: Dải đất ven sông Lừ sát tường rào Trường đại học Y Hà Nội, trước đây thành phố giao cho nhà trường quản lý. Sau này, khi nhà trường tiến hành xây tường rào, có lùi lại khoảng chục mét tính từ bờ sông Lừ vào. Diện tích đất này được đoàn thanh niên của trường đào ao thả cá và một số cán bộ, nhân viên trong trường san lấp trồng rau. Khi thành phố tiến hành nạo vét sông Lừ, các ao đã được lấp đầy. Thời gian đầu bà Lương Thị Thơm, giáo viên Trường đại học Y Hà Nội tiến hành trồng rau tại khu đất này, nhưng một vài năm sau khi bà Thơm đi xuất khẩu lao động khu đất bỏ hoang. Năm 2001, UBND TP Hà Nội lập quy hoạch cải tạo sông Lừ và khu vực đất nằm trong quy hoạch, được cắm mốc giới sát tường rào Trường đại học Y Hà Nội. Cũng trong thời gian đó, ông Vũ Xá ở số nhà 46, tổ 19 phường Khương Thượng đã sử dụng một phần diện tích đất trên. Theo ông Vũ Xá, đây là đất của ông Vũ Viết Quyết (bố ông Xá) để lại nằm trong thửa đất số 451. Theo bản đồ địa chính và sổ kiến điền thôn Khương Thượng, xã Tam Khương lập năm 1960, thửa đất số 451, tờ bản đồ số 3 có diện tích là 380m² nằm trên dải đất ven sông Lừ sát Trường đại học Y Hà Nội. Đến tháng 7-2001, ông Xá lại mua thêm 300m² đất liền kề của bà Hoàng Thị Lộc ở tổ 29 phường Khương Thượng. Chính vì vậy, ông Xá đã nhiều lần đề nghị các cơ quan chức năng cho sao cấp trích lục bản đồ địa chính thửa đất để làm cơ sở xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở và quyền sở hữu nhà ở. Về vấn đề này, Sở Địa chính nhà đất TP Hà Nội đã có Công văn số 1565 CV/ĐCNĐ trả lời nguồn gốc thửa đất số 451 tờ bản đồ số 3 thôn Khương Thượng mà ông Xá đề nghị theo đó vị trí thửa đất 451 tờ bản đồ số 3 lập năm 1960 so với bản đồ hành chính do phường đang quản lý là chưa rõ ràng. Trong khi ông Xá chưa chứng minh được nguồn gốc khu đất thì ngày 25-7-2005, bà Lương Thị Thơm có đơn khiếu nại về việc dải đất mà hiện gia đình ông Xá sử dụng từ năm 2004 là phần đất do bà khai hoang và trồng rau màu từ năm 1973 đến năm 2001. Trong đơn gửi đi các nơi bà Thơm còn cho rằng, chính UBND phường Trung Tự bật đèn xanh cho gia đình ông Xá chiếm diện tích đất gia đình bà khai hoang. Cùng thời điểm tháng 9-2005, ông Xá tự ý cho xây dựng một bức tường rào phía sông Lừ, tường rào vừa xây xong đã bị bà Thơm cho người đến phá. Như vậy, nguồn gốc của mảnh đất trên là không rõ ràng, các bên liên quan chưa chứng minh được nguồn gốc của thửa đất. UBND phường có ý kiến đề nghị các hộ gia đình không sử dụng, xây dựng công trình trên diện tích đất đó. Ngày 27-10-2005, bà Thơm tổ chức tập kết vật liệu tại sân Trường đại học Y Hà Nội và phá tường rào nhà trường, đưa thợ vào xây dựng trái phép tại khu vực đất trên. UBND phường phải tổ chức dỡ bỏ tại chỗ và ngày 16-11-2005 và ra quyết định số 237/QĐ-UB nêu rõ việc đòi quyền tăng gia trồng hoa màu khu vực ven sông Lừ ngoài tường rào Trường đại học Y Hà Nội của bà Thơm là không có cơ sở pháp lý.
Đã sai còn chống đối
Những tưởng việc xây dựng, tranh chấp trên khu đất như vậy là đã được giải quyết xong. Nhưng lại một lần nữa ông Xá cho người đến đây xây dựng. Vi phạm của ông Xá buộc UBND phường phải lập biên bản xử lý sai phạm vào ngày 2-8-2006 và ra công văn số 171/CV-UB trả lời nêu rõ: Hiện gia đình ông Xá chưa chứng minh được quyền sử dụng đất tại vị trí xin làm nhà; việc xin phép xây dựng nhà cấp bốn và tường rào UBND phường Trung Tự không đủ thẩm quyền cấp phép; yêu cầu gia đình ông Xá không được xây dựng, cơi nới và giữ nguyên hiện trạng chờ đến khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Song ông Xá vẫn tiến hành xây dựng một số công trình như bể nước, công trình phụ trên khu đất, buộc UBND phường ra thông báo số 210/TB-QLXD ngày 11-10-2006 về việc tự dỡ bỏ công trình vi phạm trật tự xây dựng yêu cầu ông Vũ Xá phải thực hiện dỡ bỏ công trình xây dựng trái phép trước ngày 15-10-2006. Quyết định của chính quyền phường không được ông Xá chấp hành. Ngày 19-11-2006, UBND phường đã một lần nữa lập biên bản về vi phạm này; đồng thời có giấy triệu tập chị Vũ Thị Thanh Hường (con ông Xá - người nhận là chủ công trình trên) ra phường lập biên bản yêu cầu gia đình giải tỏa mặt bằng sau 2 ngày. Không những không chấp hành yêu cầu của phường, ông Xá và con gái Vũ Thị Thanh Hường tiếp tục cho xây dựng căn nhà cấp bốn tường 10, khung sắt, mái tôn tại thửa đất trên.
Trước việc ngang nhiên vi phạm nhiều lần của ông Xá, ngày 20-11-2006, UBND phường Trung Tự họp liên tịch lãnh đạo Đảng, chính quyền, các ban ngành đoàn thể và thanh tra xây dựng quận. Cuộc họp thống nhất sẽ thành lập đoàn đi kiểm tra thực tế vào ngày 21-11-2006. Trong quá trình đoàn đi kiểm tra nếu phát hiện thấy gia đình ông Xá tiếp tục cố tình xây dựng trái phép sẽ lập biên bản, cũng như quyết định tháo dỡ khẩn cấp công trình vi phạm. Chiều 21-11-2006, UBND phường Trung Tự thành lập đoàn kiểm tra tại thực địa. Kết quả cho thấy, gia đình ông Xá vẫn cho xây dựng công trình. Chính vì vậy, ngay tại hiện trường, Chủ tịch UBND phường Trần Tấn Anh đã ký quyết định số 245/QĐ-UB về việc áp dụng biện pháp cưỡng chế tại chỗ. Sau khi công bố quyết định, lực lượng cưỡng chế đã vào tiến hành cưỡng chế. Trong quá trình cưỡng chế đã xảy ra xô xát giữa những thành viên trong gia đình với lực lượng cưỡng chế.
Chiều 27-11-2006, đến làm việc tại phường Trung Tự, chúng tôi được ông Phùng Luận, chủ tịch Hội CCB phường Trung Tự cho biết: “Trong quá trình cưỡng chế, lực lượng chức năng bị phía gia đình nhà ông Xá chống trả quyết liệt bằng lời nói và gạch đá. Không những vậy, anh Mạnh, con ông Xá có thái độ hành hung đối với đồng chí Nguyễn Ngọc Phương, Phó chủ tịch phường. Khi đồng chí Hiếu, công an khu vực đến khuyên giải thì Mạnh đã húc đầu vào bụng làm đồng chí Hiếu ngất ngay tại chỗ phải đưa đi cấp cứu và điều trị nhiều ngày tại bệnh viện Đống Đa”. Còn Chủ tịch UBND phường Trần Tấn Anh khẳng định: “Việc xây dựng nhà trên đất công của ông Xá là sai, phường tiến hành cưỡng chế đúng quy trình, có ra văn bản cưỡng chế và trong quá trình thực thi nhiệm vụ mặc dù phía gia đình ông Xá chống đối mạnh, nhưng lực lượng rất bình tĩnh không có hành động gì quá mức. Sau khi giải tỏa xong, ngày 21-11 chúng tôi đã báo cáo với Chủ tịch UBND quận Đống Đa cùng các ngành chức năng về diễn biến của sự việc và xin ý kiến chỉ đạo tiếp theo”.
Sự việc không dừng tại đây, liên tiếp các ngày sau đó phía gia đình ông Xá có những thái độ, hành vi không đúng đối với chính quyền phường; đồng thời tiếp tục cho thợ xây dựng lại công trình đã bị cưỡng chế, tháo dỡ, ngang nhiên, thách thức pháp luật và gây dư luận xấu trong phường. Hành vi chống đối của gia đình ông Vũ Xá cần được xem xét và xử lý nghiêm khắc. Pháp luật quy định rất cụ thể về quyền và nghĩa vụ của công dân là phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và những quy định, quyết định, yêu cầu đúng đắn của cơ quan hành chính Nhà nước. Nếu thấy những yêu cầu đó chưa hợp lý thì có quyền khiếu nại; nhưng không được lợi dụng dân chủ để làm sai, vi phạm pháp luật. Gia đình ông Xá đã có sai phạm rõ ràng trong xây dựng, nhưng khi bị xử lý lại chống đối, đánh bị thương người thi hành công vụ, gây dư luận xấu ở địa phương. Mong rằng, các ngành chức năng của phường Trung Tự và quận Đống Đa có biện pháp xử lý kiên quyết hơn đối với hành vi vi phạm của gia đình ông Vũ Xá, để góp phần giữ vững kỷ cương, phép nước và sự nghiêm minh của pháp luật.
Nhóm phóng viên Phòng Bạn đọc và cộng tác viên