QĐND - Thời gian gần đây, không chỉ chuyên gia mà cả các nhà quản lý đã cảnh báo những vi phạm trong công tác giao, khoán đất lâm trường. Các vi phạm chủ yếu như: Giao đất thiếu cụ thể, chủ yếu trên giấy tờ; cơ quan chủ quản lơ là trong công tác quản lý, kiểm tra làm gia tăng các vụ lấn chiếm, tranh chấp, sử dụng đất.

Theo kết quả thanh tra mới nhất của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), hiện có tới 41/73 nông-lâm trường đang có tranh chấp, lấn chiếm về đất đai; 23/73 nông-lâm trường đã tự ý chuyển đổi trái phép từ đất nông nghiệp, đất rừng sang đất ở, đất sản xuất kinh doanh… Vẫn theo kết quả thanh tra nêu trên, có 37/50 tỉnh, thành phố trên cả nước, với 73/99 nông-lâm trường có những sai phạm liên quan tới việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái pháp luật. Trong đó, có tới 23/73 đơn vị đã tự ý chuyển đổi 1.068,55ha đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp. Điều đáng bàn là trong số 23 nông-lâm trường vi phạm, có 4 đơn vị được UBND tỉnh cho phép, 21 đơn vị còn lại tự ý chuyển đổi trái phép. Bên cạnh đó, có những sai phạm được xếp vào dạng “làm liều” khi mà các nông-lâm trường đem thế chấp quyền sử dụng đất tại các ngân hàng hoặc tự ý góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất trái pháp luật như Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Bắc Kạn (tỉnh Bắc Kạn) và Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Ba Tơ (tỉnh Quảng Ngãi).

Theo tinh thần chỉ đạo chung của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích đất giao phải trọn lô, khoảnh để thuận tiện cho việc quản lý sử dụng... Nhưng thực tế có tình trạng, khi giao đất trong một lô, khoảnh, ngoài số diện tích đất có thể sản xuất thuận lợi, còn có nhiều diện tích đất trên núi cao, khe suối xa đường rất khó canh tác. Vì thế, mới có hiện tượng các công ty lâm nghiệp chỉ trả “đất xấu”, ở những nơi xa đường giao thông, khó canh tác, còn những diện tích đất màu mỡ, thuận lợi cho việc gieo trồng bị "ém" lại. Và tất nhiên, người dân sẽ không nhận “đất xấu” dẫn tới có nhiều diện tích đất bị bỏ hoang.

Bộ TN&MT cho rằng, nguyên nhân của hiện trạng trên là do chậm thay đổi cơ chế quản lý kinh tế, buông lỏng và yếu kém trong công tác quản lý đất đai đã làm cho tình trạng đất đai tại các nông, lâm trường sử dụng kém hiệu quả, không có quy hoạch sử dụng đất, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước. Thiết nghĩ, để việc giao đất và sử dụng đất hiệu quả, các địa phương cần có biện pháp hỗ trợ đồng bào sản xuất bằng đề án, chương trình cụ thể; đồng thời tăng cường quản lý, tránh tình trạng lợi dụng việc giao đất nhằm phá rừng hoặc chuyển nhượng đất rừng trái phép như đã từng xảy ra. Đặc biệt, với các nông-lâm trường vùng biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa thì cần có chính sách quản lý đặc thù để thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, bảo đảm an ninh quốc phòng.

ĐỨC LÊ