Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Tổng thống Nga D.Mét-vê-đép (D.Medvedev) và Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (B.Obama) đã có cuộc hội đàm song phương lần thứ 3 vào ngày 23-9 bên lề khóa họp thường niên Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 64 diễn ra tại Niu Y-oóc (New York), Mỹ. Sự kiện này diễn ra khi quan hệ Oa-sinh-tơn – Mát-xcơ-va đang trong những tháng ngày khởi sắc.

Tại cuộc gặp ông Ô-ba-ma, Tổng thống Mét-vê-đép nói rằng, Mát-xcơ-va sẵn sàng ủng hộ các biện pháp cấm vận hơn nữa đối với I-ran, trừ phi nước này thay đổi cách giải quyết đối với chương trình hạt nhân của mình. Động thái này không hẳn là sự “đáp lễ” cho việc một tuần trước đây Mỹ quyết định không triển khai một phần Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) ở Đông Âu. Song, nó cũng cho thấy, Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn có thể tháo gỡ những bất đồng, cùng hợp tác một khi hố sâu nghi kị phần nào được khỏa lấp.

Theo Nhật báo phố Uôn, lý do khiến Oa-sinh-tơn từ bỏ kế hoạch triển khai NMD tại Đông Âu là bởi “chương trình phát triển tên lửa tầm xa của I-ran không có bước tiến như tính toán”. Tuy nhiên, ngay từ ngày Tổng thống Bu-sơ công bố ý định đưa ra-đa và tên lửa vào Séc và Ba Lan thì đã chẳng có mấy ai tin kế hoạch này là để đối phó với những nguy cơ từ I-ran hay CHDCND Triều Tiên. Mát-xcơ-va luôn cho rằng, sự bố trí đó là nhằm vô hiệu hóa sức mạnh của Nga. Nhìn nhận một cách tổng thể thì xem ra việc NMD có mặt tại Đông Âu cùng với chiến dịch “đông tiến” của NATO là chiến lược của Oa-sinh-tơn nhằm bủa vây, triệt tiêu sức ảnh hưởng của Nga tại không gian chiến lược truyền thống. Vì lẽ đó, rõ ràng việc ngừng triển khai NMD ở Đông Âu là hành động cụ thể đầu tiên của Tổng thống Ô-ba-ma nhằm hiện thực hóa ý tưởng cùng “cài đặt lại” quan hệ với Nga”.

Phát biểu tại Đại hội đồng LHQ, Tổng thống Ô-ba-ma thừa nhận rằng, Mỹ không thể tự giải quyết được mọi vấn đề quốc tế nếu không có sự hợp tác đa phương. Và đương nhiên, chủ nhân Nhà Trắng thừa hiểu rằng, Nga là một trong những nhân tố quan trọng nhất trong hợp tác đa phương nhằm giải quyết các vấn đề nóng bỏng mang tính toàn cầu: chống khủng bố, chống ma túy, biến đổi khí hậu và đặc biệt là vấn đề chống phổ biến vũ khí hạt nhân.

Sau cuộc gặp với ông Ô-ba-ma, Tổng thống Mét-vê-đép cho biết, đến tháng 12 tới, Nga và Mỹ có thể nhất trí được về một Hiệp ước cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược (START) mới nhằm cắt giảm kho vũ khí hạt nhân của hai nước. Ông Mét-vê-đép khẳng định: “Mọi việc đang tiến triển và một sự khởi đầu tốt đẹp đã cho phép Nga và Mỹ hy vọng rằng hai bên sẽ đạt được một hiệp định mới đúng thời hạn đã định (tháng 12)”. Việc Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn đồng ý cắt giảm vũ khí hạt nhân sẽ tác động đáng kể đến thái độ của các quốc gia đang sở hữu và có ý định sở hữu vũ khí hạt nhân. Như vậy, Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma đã có được một không khí thuận lợi trước khi chủ trì Hội nghị Thượng đỉnh của HĐBA LHQ với chủ đề “Không phổ biến vũ khí hạt nhân và giải trừ vũ khí hạt nhân”.

Quan hệ Nga – Mỹ đang phát triển theo chiều hướng tích cực, song vẫn còn đó những bất đồng. Mỹ vẫn cho rằng Nga đã sử dụng vũ lực “quá mức” trong cuộc chiến Nga/Gru-di-a hồi tháng Tám năm ngoái, chỉ trích Mát-xcơ-va công nhận nền độc lập của hai nước cộng hòa ly khai Nam Ô-xê-ti-a và Áp-kha-di-a thuộc Gru-di-a. Trong khi đó, Nga tố cáo Mỹ và các nước phương Tây đã bất chấp vai trò của Hội đồng Bảo an LHQ, “bật đèn xanh” cho tỉnh Cô-xô-vô của Xéc-bi-a đơn phương tuyên bố độc lập. Mát-xcơ-va cũng cáo buộc Oa-sinh-tơn “lôi kéo” các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ gia nhập NATO. Trả lời phỏng vấn CNN trước khi lên đường sang Mỹ, Tổng thống Mét-vê-đép đã nói thẳng rằng: “ Mọi người nên nhớ NATO là một khối quân sự và chĩa tên lửa vào Nga. Thực tế, chúng tôi không cảm thấy thoải mái khi thấy thành viên NATO ngày một tăng”.

Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma đã có những bước đi đầu tiên nhằm tạo dựng lại niềm tin với Nga. Song có lẽ vẫn còn cần nhiều thời gian và nỗ lực hơn nữa để ông thoát khỏi di sản của quá khứ.

Bảo Trung