Bồi đắp tinh thần thượng tôn pháp luật

QĐND - Ở bất kỳ chế độ nào, luật pháp đều là công cụ không thể thiếu để bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Luật pháp của nước ta không chỉ là một công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, làm lành mạnh hóa đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới. Với những giá trị to lớn đó, Ngày Pháp luật Việt Nam được hình thành như một đòi hỏi tất yếu của xã hội hiện đại.

Tọa đàm về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992  tại Báo Quân đội nhân dân.  Ảnh: Quang Thái

Theo quy định tại Điều 8, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, ngày 9-11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (gọi tắt là Ngày Pháp luật). Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn Hiến pháp, pháp luật  cho mọi người trong xã hội. Năm 2013 là năm đầu tiên công bố Ngày Pháp luật, đánh dấu sự kiện đặc biệt quan trọng trong đời sống chính trị-pháp lý của đất nước, đó là Quốc hội sẽ thông qua Hiến pháp (sửa đổi) của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế.

Ngày Pháp luật thực chất là mô hình được bắt nguồn từ sáng kiến của một số tỉnh như Hà Tây (cũ), Tiền Giang, Long An. Các tỉnh này đã lấy một ngày sinh hoạt pháp luật tập trung để cán bộ, công chức, viên chức, nhân dân nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật. Đây là cách làm mới, tích cực, góp phần đa dạng hóa các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật. Từ sáng kiến trên, ngày 4-10-2010, Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Chính phủ đã có Công văn số 3535/HĐPH hướng dẫn về việc nhân rộng Ngày Pháp luật trên phạm vi toàn quốc. Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và hầu hết các bộ, ngành cũng đã triển khai mô hình này và đem lại hiệu quả thiết thực.

Ông Trần Tiến Dũng, Chánh văn phòng Bộ Tư pháp cho biết: “Ngày 9-11 hằng năm được chọn là Ngày Pháp luật vì khởi đầu cho sự kiện Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành Hiến pháp năm 1946, khởi đầu cho tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Tư tưởng lập hiến, thượng tôn pháp luật cũng như những giá trị dân chủ, quyền con người, quyền công dân… được ghi nhận trong Hiến pháp năm 1946 luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống pháp luật Việt Nam. Như vậy, sau quy định của Hiến pháp về Ngày Quốc khánh, đây là lần đầu tiên nước ta có một đạo luật quy định về một sự kiện chính trị, pháp lý được tổ chức hằng năm”.

Về ý nghĩa của sự kiện quan trọng này, ông Trần Tiến Dũng cho rằng: Ngày Pháp luật được tổ chức hằng năm để tôn vinh, đề cao giá trị của Hiến pháp, pháp luật trong nhà nước pháp quyền, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội. Trong ngày này, toàn xã hội sẽ tập trung nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật, đưa các quy định của pháp luật đi vào cuộc sống. Từ đó, góp phần xây dựng niềm tin, tình cảm, thái độ ứng xử phù hợp với quy định của hệ thống pháp luật, ý thức bảo vệ pháp luật của toàn dân.

Phổ biến pháp luật được coi là khâu đầu tiên của việc thi hành pháp luật, là cầu nối để đưa pháp luật đi vào cuộc sống. Ngày Pháp luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng, phổ biến, giáo dục và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Sự kiện này cũng góp phần động viên toàn xã hội thi hành pháp luật nghiêm minh, hướng tới xây dựng nền văn hóa pháp lý; hình thành lối sống theo pháp luật, ý thức tích cực tuân thủ luật pháp. Bên cạnh đó, Ngày Pháp luật được tổ chức nhằm đề cao ý thức làm chủ, tôn trọng kỷ luật, tự do trong khuôn khổ pháp luật. Hay nói cách khác là đề cao giá trị con người, xây dựng nhân cách, tạo nên sự bền vững của ý thức pháp luật, kỷ cương, phép nước - ông Trần Tiến Dũng khẳng định.

Hiện nay, trên thế giới có khoảng 40 quốc gia đã tổ chức Ngày Pháp luật hay Ngày Hiến pháp như một ngày hội hằng năm để kỷ niệm ngày ban hành Hiến pháp của nước mình, qua đó tôn vinh Hiến pháp trong đời sống. Trong ngày này, các luật gia, luật sư và các hiệp hội nghề nghiệp về luật tổ chức nhiều hình thức giáo dục pháp luật cộng đồng nhằm làm sâu sắc hơn nhận thức của nhân dân, học sinh, sinh viên về vai trò không thể thay thế của Hiến pháp, pháp luật trong việc giữ gìn, củng cố các giá trị nền tảng của đất nước và xã hội. Đặc biệt là truyền cảm xúc cho thế hệ trẻ về tinh thần thượng tôn pháp luật trong cuộc sống hằng ngày.

Ở nước ta, theo số liệu tổng hợp của Bộ Tư pháp, đến hết tháng 10-2013, có 10 bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và 40 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch thực hiện Ngày Pháp luật năm 2013. Ngày Pháp luật năm 2013 được xác định với chủ đề “Toàn dân xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” nhằm thể hiện đầy đủ tinh thần “Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân” trong Hiến pháp.

MINH MẠNH