QĐND - Cuộc tranh luận “đầy lửa” giữa đương kim Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma (B. Obama) và đối thủ đảng Cộng hòa M. Rôm-ni (M. Romney) tại Đen-vơ, bang Cô-lô-ra-đô tối 3-10, đã khép lại với chiến thắng tạm nghiêng về phía ông Rôm-ni. Khoét sâu vào điểm yếu của đương kim Tổng thống là tình trạng trì trệ của kinh tế Mỹ, cựu thống đốc bang Mát-xa-chu-xét đang có cơ hội làm nên cú “lội ngược dòng” ngoạn mục.

Đương kim Tổng thống Ô-ba-ma và ứng cử viên đảng Cộng hòa Rôm-ni bước vào cuộc quyết đấu đầu tiên với tâm thế hoàn toàn khác nhau. Hơn 4 tuần trước thềm bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy, đương kim Tổng thống Ô-ba-ma đang ghi dấu ấn tại nhiều bang vốn mang tính quyết định trong cuộc đua đến Nhà Trắng vào ngày 6-11 tới. Trong khi đó, ông Rôm-ni còn đang “vật lộn” với những lời chỉ trích vì đã vô tình “sẩy miệng” gọi 47% dân chúng Mỹ là những người không đóng thuế và tự coi mình là “nạn nhân” được quyền nhận trợ cấp của chính phủ. Bởi vậy, nhiều người tỏ ra quan ngại cho chính trị gia 65 tuổi khi ông có quá nhiều điểm yếu so với đối thủ đang sung sức ở tuổi 51. Nhưng một lần nữa, “Bất ngờ tháng 10” đã xảy ra. Sau hơn một giờ "đấu khẩu" xung quanh chủ đề tương lai của nền kinh tế, ngân sách liên bang, cắt giảm thuế, giáo dục, y tế..., xem ra ông Rôm-ni đã ghi điểm trước Tổng thống Ô-ba-ma.

Một cuộc thăm dò dư luận nhanh được CNN tổ chức ngay sau cuộc tranh luận kéo dài 90 phút giữa các ứng viên tổng thống cho thấy, 67% người được hỏi cho rằng ông Rôm-ni đang giành lợi thế. Chỉ 25% nghĩ ông Ô-ba-ma vẫn duy trì sự vượt trội. Cũng theo một kết quả điều tra nhanh của đài CBS, ngay sau cuộc tranh luận, 35% cử tri cho rằng họ sẽ bầu cho Mít Rôm-ni, 18% bầu cho Ô-ba-ma và 47% chưa đưa ra quyết định. 

Chiến thắng bất ngờ và có phần áp đảo của ứng viên Rôm-ni trong vòng “đối mặt” đầu tiên là điều ít người ngờ tới. Có thể thấy rằng, ứng viên đảng Cộng hòa Rôm-ni không phải là một gương mặt mới và trẻ trung đối với cử tri Mỹ. Cựu thống đốc Mát-xa-chu-xét đã có nhiều năm “chinh chiến” trên nghị trường nước Mỹ. Thậm chí ông thường xuyên bị miêu tả là một ứng cử viên chậm chạp và thiếu hấp dẫn. 

Nhưng nếu xét kỹ, chiến thắng đó không phải là quá lạ. Trong một cuộc điều tra nhanh của đài CBS sau cuộc đấu ở Đen-vơ, có đến 60% cử tri nói rằng ông Rôm-ni đã ngắm trúng đích là những điều mà người dân Mỹ đang quan tâm.

Khi ông Rôm-ni được đảng Cộng hòa “chọn mặt gửi vàng”, nhiều người cho rằng thế mạnh của ông trước hết là có nhiều tiền, có đội ngũ tranh cử hùng hậu, có bài bản và tổ chức chặt chẽ. Song như thế chưa đủ để người Cộng hòa đặt niềm tin nơi chính khách 65 tuổi. Điều quan trọng là trên con đường chính trị của mình, khi là Thống đốc Ma-sa-chu-xét, ông Rôm-ni được ghi nhận là đã có công giảm thất nghiệp từ 5,6% xuống 4,7%, đạt thặng dư ngân sách vào cuối nhiệm kỳ. Nhờ đó mà 98% người dân Ma-sa-chu-xét hiện nay có bảo hiểm y tế. Ông cũng được nhìn nhận là hiểu biết về kinh tế.

Đó chính là những gì mà người dân Mỹ cần.

Một thực tế không thể phủ nhận là nền kinh tế Mỹ đang mắc kẹt trên một “bánh xe khô dầu” và những ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu, khiến tương lai của cường quốc số một thế giới trở nên bấp bênh. Tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ chưa bao giờ xuống dưới mức đáng lo ngại 8-8,5% như hiện nay, trong  khi thâm hụt tài chính của Mỹ luôn vượt ngưỡng 1000 tỷ USD suốt 4 năm liền. Nhưng có lẽ ảm đạm và gây nhức nhối hơn cả là khoản nợ công khổng lồ, hiện đã vượt mức 16 nghìn tỷ USD, tương đương 104% GDP. Như vậy tính ra, mỗi người dân Mỹ phải gánh khoản nợ hơn 50 nghìn USD. Trong bối cảnh như thế, hơn bao giờ hết, điều mà người Mỹ quan tâm không phải là màn trình diễn của hai ứng cử viên, mà là câu trả lời với hàng núi thách thức đang đặt ra với nước Mỹ. 

Trong cuộc tranh luận, ứng cử viên của Đảng Cộng hòa đã thể hiện được tinh thần nhiệt huyết và tràn đầy năng lượng hơn hẳn đối thủ Ô-ba-ma. Dễ nhận thấy, các câu trả lời của ông Rôm-ni đối với người dẫn chương trình đều mạnh mẽ hoạt bát và được chuẩn bị tốt. Khéo léo xoáy sâu tới sự yếu kém của nền kinh tế Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Ô-ba-ma, ông Rôm-ni nhấn mạnh những gì mình sẽ làm để “khôi phục sinh lực giúp nước Mỹ tiến lên”. Cựu thống đốc bang Ma-xa-chu-xét đã tuyên bố sẽ ưu tiên cao nhất cho vấn đề tạo việc làm, thúc đẩy doanh nghiệp tự do, cắt giảm nợ công hiện đã lên mức kỷ lục 16.000 tỷ USD nếu ông được bầu làm Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ. Đó là lý do mà cử tri Mỹ nên bỏ phiếu cho ông.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy, các cuộc tranh luận hiếm khi tạo ra được một cú hích thật sự đối với các ứng viên tổng thống Mỹ. Vì dù họ nói hay đến mức nào thì thực tại mới là điều ám ảnh cử tri Mỹ. Dù vậy, với chiến thắng trong màn quyết đấu đầu tiên này, ít ra ông Rôm-ni sẽ có thêm cơ hội để đuổi bắt đối thủ Ô-ba-ma. Hiện đương kim Tổng thống Ô-ba-ma đang đối mặt với nhiều thách thức hơn so với thời điểm tranh cử năm 2008. Những vấn đề kinh tế cùng tỷ lệ thất nghiệp cao sẽ là thách thức không nhỏ đối với ứng cử viên đảng Dân chủ nếu ông muốn tiếp tục ở lại Nhà Trắng thêm nhiệm kỳ nữa. 

Vẫn còn hai “trận chiến” thượng đỉnh kèm  một cuộc đấu cấp “phó tướng” nữa trong tháng 10 và mọi việc đều có thể xảy ra. Ai sẽ viết tiếp “giấc mơ Mỹ” vẫn là điều khó đoán định cho đến thời điểm hiện nay. Cuộc đua vào Nhà Trắng đang hứa hẹn nhiều bất ngờ kịch tính.

Thu Trang