Nói một cách tổng quát, tiềm năng kinh tế biển của chúng ta rất lớn, nhưng nó vẫn đang ở dạng tiềm năng, cần có những đột phá. Các đột phá này phải bắt đầu từ nguồn nhân lực nằm trong một chiến lược tổng thể về kinh tế biển.

Trước hết, cần phải đào tạo ngay các chuyên gia dự báo thời tiết, bên cạnh trang bị thêm các thiết bị hiện đại để dự báo đúng. Muốn tiến quân ra biển, phải dự báo đúng thời tiết mới bảo đảm được an toàn hàng hải.

Đối với nghề đánh bắt hải sản và nuôi trồng hải sản, đây là nghề biển truyền thống có thế mạnh của nước ta. Riêng nghề đánh bắt hải sản đã tạo việc làm cho hơn 5 vạn lao động đánh cá trực tiếp và 10 vạn lao động dịch vụ nghề cá. Tuy nhiên, nhiều lao động trong nghề này đều chưa được đào tạo một cách bài bản, mới chỉ được truyền nghề qua kinh nghiệm của các thế hệ đi trước, vì vậy rất cần phải đào tạo lại lực lượng lao động tại đây.

Trong lĩnh vực vận tải biển, Việt Nam đã xây dựng được đội tàu biển quốc gia với trang thiết bị khá hiện đại. Hiện cả nước có khoảng gần 100 cảng lớn, nhỏ. Trường đại học Hàng hải của Việt Nam đã trở thành một địa chỉ đào tạo thuyền viên có uy tín trong khu vực. Tuy nhiên, bước ra “biển lớn của hội nhập” thì đội ngũ thủy thủ của chúng ta vẫn còn nhiều “lỗ hổng” về ngoại ngữ và sử dụng thiết bị kỹ thuật hiện đại.

Hiện cả nước có 20 tỉnh, thành phố có nghề sản xuất muối biển với hơn 80 ngàn lao động nghề muối. Một số đồng muối ở miền Trung nước ta được đánh giá là muối sạch, ngon của thế giới, có khả năng xuất khẩu với số lượng lớn muối công nghiệp và muối sạch cho tiêu dùng. Thế nhưng lao động trong nghề muối hiện nay vẫn đang được xếp vào loại lao động có nhiều khó khăn nhất toàn xã hội, thu nhập thấp, cường độ lao động cao.

Ngành dầu khí là một trong những ngành chủ lực của kinh tế biển, có đóng góp quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân. Hoạt động kinh doanh dịch vụ dầu khí đang từng bước phát triển theo hướng hiện đại. Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành như: dịch vụ căn cứ, dịch vụ tàu thuyền, dịch vụ sửa chữa thiết bị dầu khí, dịch vụ dung dịch khoan, vật tư, hóa phẩm cho khoan, dịch vụ phân tích các loại mẫu, gia công chế tạo, lắp ráp các khối chân đế giàn khoan, xây lắp và bảo dưỡng các công trình biển, xây lắp các đường ống dẫn dầu khí; bảo hiểm dầu khí, cung cấp lao động và dịch vụ sinh hoạt đã được xây dựng. Ngành kinh tế quan trọng này vẫn đang thiếu nhiều công nhân có tay nghề cao và sức khỏe tốt.

Hằng năm, vùng biển thu hút 73% số lượt khách du lịch quốc tế, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12,6%/năm. Nhân lực cho ngành này vừa thiếu, vừa thừa, thiếu những nhân viên hướng dẫn du lịch am hiểu ngoại ngữ và phong tục tập quán, thừa khá nhiều lao động phổ thông. Vì vậy, đào tạo lại nhân lực cho ngành kinh tế này đang là nhu cầu cấp bách.

Nguồn nhân lực dồi dào ven biển là một nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định kết quả khai thác tiềm năng nguồn lợi biển. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, hiện lao động trong độ tuổi ở các vùng ven biển có khoảng gần 13 triệu người, chiếm 35,47% lao động cả nước. Với nguồn nhân lực đông đảo này, cần có chiến lược đào tạo và đào tạo lại thông qua các trường tập trung ở Trung ương, các địa phương và tổ chức các lớp học nghề ngay tại cộng đồng.

Mới đây, Hội nghị lần thứ tư của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) đã ban hành Nghị quyết về việc phát triển kinh tế biển, trong đó có nhấn mạnh đến mục tiêu phát triển nguồn nhân lực để chúng ta đủ sức vươn ra biển.

THỦY TIÊN