QĐND - Nắm vững tình hình thế giới, khu vực và đất nước thời gian vừa qua; phân tích và dự báo xu hướng phát triển của tình hình thời gian tới, Nghị quyết 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XI) "Về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc (BVTQ) trong tình hình mới" đã xác định quyết tâm và biện pháp nâng cao cảnh giác, giữ vững an ninh quốc gia, BVTQ, trong đó nhấn mạnh yêu cầu “có kế sách ngăn ngừa, loại bỏ các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa(1).

Kế sách của Đảng ta thể hiện sự nắm vững, kế thừa và vận dụng nhuần nhuyễn các bài học về chủ động giữ nước của tổ tiên ta: “Dựng nước đi đôi với giữ nước”, “giữ nước từ khi nước chưa nguy”, “chữa giọi cửa nhà từ lúc chưa mưa”(2). Đây là tư duy mới, phát triển, bổ sung và làm sâu sắc thêm lý luận về quân sự, quốc phòng (QS, QP), BVTQ, trực tiếp là chiến lược BVTQ trong tình hình mới, với tầm nhìn chiến lược, thấu suốt biến động của cục diện thế giới.

 “Chiến tranh lạnh” kết thúc, thế giới chuyển từ đối đầu sang hòa dịu, hợp tác, phát triển; cục diện thế giới chuyển thành đa cực, nhiều trung tâm; liên kết, hợp tác trong một thế giới toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sôi động… Tuy nhiên, những vấn đề an ninh toàn cầu lại luôn diễn biến phức tạp, khó lường; ảnh hưởng, đe dọa trực tiếp đến an ninh của khu vực và từng quốc gia. Các vấn đề an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống luôn hiện hữu, xen lồng, chuyển hóa phức tạp trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nước lớn; các tư tưởng, hành động cực đoan, khủng bố và “lợi dụng khủng bố” đang bùng phát.

Ảnh minh họa. Nguồn: qdnd.vn.

Trước những vấn đề toàn cầu, bảo vệ độc lập chủ quyền, lãnh thổ, lợi ích quốc gia trở thành một nhiệm vụ trọng tâm chiến lược của bất cứ quốc gia, dân tộc nào; song mỗi nước đều không thể tự mình giải quyết được trong một “thế giới phẳng” như hiện nay. Tùy theo thế và lực, mỗi nước có kế sách riêng để bảo vệ đất nước mình. Có nước lo chủ động đề phòng ở bên trong; có nước lại hướng ra giải quyết các vấn đề bên ngoài. Họ có thể liên kết, hợp tác để có thêm sức mạnh; tăng cường sức mạnh chính trị, kinh tế, văn hóa, KH-CN, ngoại giao, QP-AN… Nhiều nước lớn lại thể hiện cả “sức mạnh mềm” lẫn sức mạnh quân sự, quốc phòng, “tiến công từ trước”, “từ xa”, “đánh đòn phủ đầu”, mở rộng vùng lợi ích, ảnh hưởng, kiểm soát của mình. Các hành động đó, một phần đem lại an ninh, thịnh vượng cho họ, song đã gây nên hậu quả khôn lường cho an ninh thế giới, khu vực và các nước khác. Trước tình hình đó, việc Đảng ta chủ trương “ngăn ngừa, loại bỏ các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa” để BVTQ là phù hợp với xu thế của thế giới, và thể hiện tinh thần chủ động giữ nước rất cao trong thời bình.

Đảng ta khẳng định, phải tiếp tục thực hiện các mục tiêu, quan điểm, phương hướng, phương châm chỉ đạo mà Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) chỉ ra. Trong đó, cần thực hiện tốt các quan điểm về chủ động giữ nước, lấy việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển KT-XH là lợi ích cao nhất của Tổ quốc; quán triệt đường lối độc lập, tự chủ, kiên trì chính sách đối ngoại rộng mở, đa dạng hóa, đa phương hóa theo phương châm “thêm bạn, bớt thù”, vừa hợp tác, vừa đấu tranh, cố gắng gia tăng hợp tác, tránh xung đột, đối đầu; tránh bị cô lập, lệ thuộc. Chủ động phòng ngừa, sớm phát hiện và triệt tiêu những nhân tố bên trong có thể dẫn đến những đột biến bất lợi. BVTQ từ xa theo phương châm: Thường xuyên đi sát cơ sở, nắm chắc tình hình, xử lý kịp thời mọi mầm mống gây mất an ninh, không để bị động bất ngờ. Nhiệm vụ cơ bản của BVTQ từ xa là: Giữ vững môi trường quốc tế thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và BVTQ; duy trì nền hòa bình lâu dài và sự ổn định chính trị, không để xảy ra bạo loạn chính trị và “tự diễn biến”; ngăn chặn, đẩy lùi mưu toan “diễn biến hòa bình”, nguy cơ can thiệp quân sự và xung đột vũ trang, xâm hại chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của nước ta.

Trước sự vận động biến đổi, phát triển nhanh chóng của tình hình, tại Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) vừa qua, Trung ương đã hướng đến xác định rõ hơn các nội dung của kế sách BTVQ từ sớm, từ xa, trước hết là ở bên trong và đối với bên trong. Đó là “làm sao cho kinh tế phải vững, quốc phòng phải mạnh, thực lực phải cường, lòng dân phải yên, chính trị-xã hội ổn định, cả dân tộc là một khối thống nhất”. Đây là sự thể hiện đúng đắn quan điểm về sức mạnh BVTQ của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Hướng đến bên trong, coi sức mạnh bên trong là nhân tố quyết định, phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội. Đó còn là sự thấu hiểu và phát triển không ngừng đạo hòa mục trong “Binh thư yếu lược” của tổ tiên để lại: “Hòa ở trong nước thì ít phải dùng binh. Hòa ở ngoài biên thì không sợ báo động… Vua tôi hòa mục thì dùng được người tài. Tướng văn, tướng võ hòa mục thì làm nên công nghiệp. Tướng sĩ hòa mục, trong lúc thường sẽ nhường nhịn nhau, gặp nguy nan sẽ cứu giúp nhau”(3).

Với hệ tư tưởng đối lập với lợi ích của nhân dân Việt Nam, nhất là thái độ cay cú trước sự phát triển lớn mạnh về mọi mặt của đất nước ta những thập niên qua, các thế lực thù địch đang tìm mọi cách phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hòng kích động và châm lên ở bên trong các ngòi nổ theo kiểu “cách mạng cam”, “cách mạng hoa nhài” hay “cách mạng đường phố” đã và đang diễn ra ở Trung Đông-Bắc Phi, Đông Âu, mới đây là các nước láng giềng và U-crai-na. Mũi nhọn của cuộc tiến công vẫn là tập trung vào phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với xã hội và sự nghiệp QP-AN; sự trong sạch và vững mạnh của đội ngũ cán bộ, cơ quan Nhà nước; tinh thần và trách nhiệm BVTQ XHCN của nhân dân, các LLVT ta… Vì vậy, để thực hiện được kế sách BVTQ từ xa, giữ nước trong thời bình, Trung ương đặc biệt nhấn mạnh đến tổ chức thực hiện tốt các nhiệm vụ: Giữ vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với sự nghiệp BVTQ; xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; không ngừng củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nêu cao cảnh giác, làm thất bại mọi âm mưu, hành động chống phá, xâm lược, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và BVTQ; gắn phát triển KT-XH với củng cố, tăng cường QP-AN, đối ngoại.

Trung ương còn xác định, thời gian tới phải khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước; đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên. Đưa nền kinh tế nước ta sớm ra khỏi tình trạng khó khăn hiện nay, phát triển nhanh và bền vững; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, củng cố, tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Khắc phục tình trạng sơ hở, mất cảnh giác; phòng, chống có hiệu quả các nguy cơ chiến tranh, xung đột trên các hướng; không để xảy ra bạo loạn, khủng bố, hình thành tổ chức chính trị đối lập; bảo đảm an ninh trên các lĩnh vực; kiềm chế sự gia tăng tội phạm, tạo chuyển biến rõ rệt về trật tự an toàn xã hội.

Coi trọng sức mạnh dân tộc, không có nghĩa là quá nhấn mạnh, đề cao, tuyệt đối hóa sức mạnh bên trong. Coi sức mạnh bên trong là nhân tố quyết định, song Trung ương đã thấy rõ sức mạnh của thời đại là yếu tố rất quan trọng của sự nghiệp giữ nước. Do vậy, Trung ương xác định rõ nhiệm vụ “kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại” để  BVTQ từ sớm, từ xa. Nhiệm vụ quan trọng thời gian tới là phải tập trung “xây dựng sức mạnh tổng hợp về chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại để BVTQ”.

Như vậy, để BVTQ từ sớm, từ xa, phải thấy rõ tầm quan trọng của công tác đối ngoại, trong đó có đối ngoại quốc phòng; sự kết hợp chặt chẽ của các lĩnh vực, ngành, các nhiệm vụ với công tác đối ngoại. Đối ngoại đã trở thành một mặt trận giữ nước từ xa rất quan trọng. Các biện pháp đấu tranh chính trị, đấu tranh kinh tế, đấu tranh văn hóa, đấu tranh QP-AN… đều phải thông qua và bằng con đường đối ngoại. Các mục tiêu đấu tranh không chỉ để bảo vệ trực tiếp lợi ích của lĩnh vực, ngành mình mà còn nhằm hướng đến thực hiện các mục tiêu của chiến lược xây dựng và BVTQ. Huy động sức mạnh tổng hợp của các lĩnh vực, ngành, các lực lượng và toàn thể nhân dân trong và ngoài nước, sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế cùng giữ nước một cách chủ động nhất, nhằm ngăn chặn, triệt tiêu từ trước, từ sớm và từ xa mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại môi trường hòa bình, ổn định, độc lập, chủ quyền lãnh thổ và lợi ích quốc gia là những hình thức, biện pháp, lực lượng, phương tiện căn bản nhất của BVTQ từ xa.

Trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và BVTQ, Trung ương Đảng đã nhận thức ngày càng chính xác, sâu sắc hơn tầm quan trọng và nội dung của BVTQ từ xa; coi đó là một kế sách giữ nước thời bình. Đó là tổng thể các hành động mang tính chủ động của Đảng, Nhà nước, nhân dân Việt Nam luôn diễn ra từ sớm, từ trước; sớm phát hiện, ngăn chặn, đẩy lùi và triệt tiêu những tư tưởng, âm mưu và hành động chống phá chế độ, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, biên giới và lợi ích quốc gia; không để Tổ quốc bị động, bất ngờ, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và phát triển đất nước đúng định hướng XHCN.

Mục tiêu của kế sách này là hướng đến thực hiện mục tiêu chung của nhiệm vụ BVTQ, song tập trung vào chủ động giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phát triển; không để Tổ quốc bị động, bất ngờ trước mọi hành động chống phá chế độ XHCN, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ, biên giới, hải đảo và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Phạm vi BVTQ từ xa là bảo vệ trên cả không gian, thời gian lẫn bề dày các yếu tố, nội dung cấu thành Tổ quốc-một không gian ba chiều những hành động chủ động giữ nước. Không gian thuộc chủ quyền lãnh thổ, biên giới, hải đảo và lợi ích quốc gia, dân tộc Việt Nam lẫn không gian quản lý, điều hành từng ngành, lĩnh vực, địa phương, tổ chức và từng chủ thể của Tổ quốc. Không gian ở cả tầm vĩ mô lẫn vi mô trên mọi phương diện, yếu tố hợp thành Tổ quốc. Về mặt thời gian, tất cả các yếu tố, nội dung thuộc không gian BVTQ đều được chủ động tiến hành từ sớm, từ trước và duy trì thường xuyên, liên tục trong thời bình. Trên mọi yếu tố thuộc không gian chủ quyền, lợi ích quốc gia, quá trình xây dựng, củng cố và phát triển cũng là quá trình triển khai các biện pháp bảo vệ, tự bảo vệ từ trước. Đi liền với các chiến lược xây dựng, phát triển của mọi lĩnh vực, ngành, vùng, tổ chức và con người là các chiến lược bảo vệ, tự bảo vệ bên trong; phòng chống, ngăn ngừa và triệt tiêu các nhân tố phá hoại, mất ổn định bên trong lẫn bên ngoài. Chủ động bảo vệ trước về mặt thời gian trên mọi lĩnh vực không loại trừ, mà còn bao hàm cả ưu tiên trước, tiến hành trước, tập trung bảo vệ trước đối với chủ quyền biên giới, lãnh thổ quốc gia, bảo vệ Đảng, chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia-những nhân tố quyết định bản chất của Tổ quốc XHCN, những mục tiêu trọng tâm của công cuộc đổi mới.

Rõ ràng, “BVTQ từ xa” là kế lớn của nước nhà, là chiến lược giữ nước ngày nay. Việc quán triệt và thực hành tốt kế sách giữ nước trong thời bình mà Trung ương đã đề ra là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Để thực hiện tốt kế sách này, mỗi tổ chức, lực lượng và mỗi người, trước hết phải chăm lo xây dựng, làm cho mình mạnh lên. Kết hợp chặt chẽ xây dựng và bảo vệ từ bên trong; việc gì có lợi cho dân, cho nước, có lợi cho độc lập dân tộc và định hướng XHCN thì phải quyết tâm làm./.

-----------------

(1)Văn kiện Hội nghị lần thứ tám BCH Trung ương Đảng khóa XI, VPTW Đảng, Hà Nội, 2013, tr.168-169.

(2)Phan Khoang, Việt Nam Pháp thuộc sử, Sài Gòn, 1971, tr.94.

(3)Binh thư yếu lược, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977, tr.39.

Đại tá, Tiến sĩ NGUYỄN VĂN QUANG