QĐND - Tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật: Có thể hiểu tự do kinh doanh là công dân có được các quyền: Tự do chọn ngành nghề kinh doanh; tự do chọn địa bàn hoạt động kinh doanh; tự do thành lập doanh nghiệp; tự do chọn loại hình doanh nghiệp; tự do xác định loại tài sản góp vốn vào doanh nghiệp; tự do tổ chức bộ máy hoạt động của doanh nghiệp; tự do tuyển dụng lao động; tự do quyết định công nghệ sử dụng trong sản xuất… Vấn đề tự do kinh doanh đã được quy định tại Điều 57, Hiến pháp năm 1992: “Công dân có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật”. Trong bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Điều 34 (sửa đổi, bổ sung Điều 57) quy định: “1. Mọi người có quyền tự do kinh doanh; 2. Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh”. Tôi cho rằng, việc quy định như vậy là chưa rõ ràng, thiếu chặt chẽ, dễ tạo kẽ hở cho việc kinh doanh trái phép. Bởi nếu chỉ quy định chung chung “Mọi người có quyền tự do kinh doanh”, có thể hiểu là mọi người có quyền tự do kinh doanh tất cả các mặt hàng, kể cả hàng cấm, hàng giả... Vì vậy, tôi đề nghị cần thêm nội dung: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh những gì pháp luật không cấm”. Việc kinh doanh phải nằm trong giới hạn nhằm bảo đảm trật tự an toàn xã hội, sức khỏe của cộng đồng.
Tại Khoản 2, Điều 34, theo tôi nên bổ sung thêm hai chữ “hợp pháp” vào cuối: “Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh hợp pháp”. Bởi vì, như thế sẽ thể hiện rõ sự thừa nhận của Nhà nước chỉ đối với các hành vi kinh doanh hợp pháp mà không bảo hộ các hành vi kinh doanh trái pháp luật và để phù hợp với Khoản 1, Điều 56 Dự thảo: “Tổ chức, cá nhân được tự do kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật”.
HOÀNG MINH LONG
(Huyện Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh)
Lao động vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của công dân: Điều 38 của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 quy định: “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn việc làm, nghề nghiệp và nơi làm việc. Nghiêm cấm các hành vi phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động; sử dụng người lao động chưa thành niên trái pháp luật”. Quy định như trên mới khẳng định quyền làm việc của mọi công dân và nghiêm cấm các hành vi phân biệt đối xử với người lao động. Vì vậy, theo tôi Khoản 1 của Điều 55, Hiến pháp năm 1992 và đặt ngay đầu Điều 38 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992: “Lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân”, vì đây là quy định tiến bộ, còn nguyên giá trị và đạt độ chuẩn mực về kỹ thuật lập hiến, cần được kế thừa, tiếp thu trong sửa đổi Hiến pháp lần này. Việc thể chế hóa ở tầm hiến định đối với quyền lao động của công dân thể hiện sự tôn trọng và cam kết tối cao của Nhà nước đối với việc bảo đảm quyền cơ bản của con người. Việc ghi nhận lao động vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của công dân đặt trong mối quan hệ đặc biệt giữa 3 chủ thể: Nhà nước-công dân-xã hội phản ánh quan hệ hài hòa, thống nhất lợi ích giữa 3 chủ thể.
Bên cạnh đó, tôi đề nghị giữ nguyên một số khoản tại Điều 55 và Điều 56 của Hiến pháp năm 1992: “Nhà nước và xã hội có kế hoạch tạo ngày càng nhiều việc làm cho người lao động; Nhà nước ban hành chính sách, chế độ bảo hộ lao động; Nhà nước quy định thời gian lao động, chế độ tiền lương, chế độ nghỉ ngơi và chế độ bảo hiểm xã hội đối với viên chức Nhà nước và những người làm công ăn lương; khuyến khích phát triển các hình thức bảo hiểm xã hội khác đối với người lao động” bởi với việc bỏ một số quy định này sẽ dẫn đến không ít thắc mắc sau khi Hiến pháp sửa đổi có hiệu lực, Nhà nước còn có trách nhiệm tạo việc làm cho người lao động nữa hay không?
TRẦN MINH ĐĂNG
(Huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình)
Quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động: Vấn đề quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động hiện nay khá nhạy cảm và phức tạp. Vấn đề này đã được đề cập trong Bộ luật Lao động hiện hành. Cụ thể là tại Điều 6 quy định về “Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động” và Điều 7 quy định về “Quan hệ lao động”. Nhưng đây mới chỉ là luật ngành, còn trong bộ luật gốc (Hiến pháp), vấn đề này cần được đề cập một cách ngắn gọn, nhưng đủ bao quát và điều chỉnh tốt mối quan hệ này.
Thế nhưng, qua đọc bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, tôi nhận thấy, nội dung Điều 61 chưa khái quát được nội dung này. Cụ thể là Điều 61 có nêu: “Tổ chức, cá nhân được khuyến khích, tạo điều kiện để tạo việc làm, có thu nhập thỏa đáng cho người lao động. Nhà nước bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, người sử dụng lao động và tạo điều kiện xây dựng mối quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định”. Quy định như vậy là chưa thật đầy đủ. Tôi đề nghị Ban soạn thảo cùng các cơ quan chức năng nghiên cứu bổ sung, chỉnh sửa điều này để nội dung của nó phải bao hàm một số ý sau: Mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động; Quyền và trách nhiệm của người lao động và người sử dụng lao động…
NGUYỄN VĂN HIỂU
(Xã Tân Khang, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa)