ASEAN-2008 - điểm sáng trong thời biến động

(Ảnh: AFP)

2008 là một năm đầy thách thức đối với các thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Tuy nhiên, với khả năng luôn biết tự làm mới mình để tiến bước, ASEAN đã tạo được một điểm sáng trong thời biến động.

Hân hoan với niềm vui có bản Hiến chương lịch sử chưa được bao lâu, các thành viên của ASEAN đã phải sớm gồng mình chống chọi với hàng loạt “cơn sốc” có tính toàn cầu. Giá dầu thô và lương thực leo thang làm lạm phát tăng cao khiến hầu hết các nền kinh tế thành viên phải đương đầu với bất ổn kinh tế vĩ mô. Những biến động xã hội tại một số quốc gia khiến một số người bi quan nghĩ rằng bóng ma của cuộc khủng hoảng 1997-1998 đang quay trở lại Đông Nam Á.

Tuy nhiên, mỗi thành viên ASEAN với sự nỗ lực phi thường đã từng bước bình ổn được tình hình. Tuy nhiên, trước nguy cơ suy thoái kinh tế do cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu xuất phát từ Mỹ, các nền kinh tế có độ mở lớn như Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a “ngấm đòn” trước, rồi lần lượt các thành viên khác cũng lao đao, phải tìm cách ngăn suy thoái.

Ổn định về chính trị - xã hội luôn là một trong những lợi thế quan trọng nhất để vượt qua khó khăn, duy trì tăng trưởng. Hầu hết các nước ASEAN vẫn bảo đảm được nhân tố này. Cam-pu-chia đã có được một cuộc bầu cử Quốc hội thành công rực rỡ. Đảng Nhân dân Cam-pu-chia chiến thắng vang dội, giành đủ số phiếu để tự lập chính phủ nên có điều kiện tiếp tục triển khai đường lối đã mang lại thành công cho Cam-pu-chia trong thời gian qua. Chính trường In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin có một năm tương đối yên ả. Dù phải gánh chịu thảm họa bão Nargis khủng khiếp, Mi-an-ma không bị quá xáo động. Trong khi đó, Việt Nam, Lào, Xin-ga-po và Bru-nây vẫn luôn có mặt ở tốp đầu của bảng xếp hạng về tình hình ổn định chính trị.

Với Ma-lai-xi-a và Thái Lan, tình hình khó khăn hơn. Tuy tiếp tục giành thắng lợi trong cuộc tổng tuyển cử, nhưng năm qua đảng cầm quyền ở Ma-lai-xi-a đã gặp phải những thách thức không nhỏ từ các đảng đối lập khiến Thủ tướng Ba-đa-uy phải tuyên bố sẽ thôi chức trước khi kết thúc nhiệm kỳ. Thái Lan là thành viên ASEAN gặp nhiều trắc trở nhất trong năm 2008. Quốc gia này đã có tới 3 thủ tướng trong năm qua. Cuộc khủng hoảng chính trị chỉ mới bắt đầu lắng dịu đôi chút vào những ngày cuối năm. Tình trạng bất ổn không chỉ gây ra những khó khăn nội bộ cho Thái Lan mà cũng đã phần nào ảnh hưởng đến tiến trình chung của cả khối. Hội nghị cấp cao ASEAN dự kiến tổ chức tại Thái Lan hồi giữa tháng 12 nhưng buộc phải hoãn đến tháng 2-2009. Sự cố này cùng hệ lụy của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu ngày một khó lường, đã có không ít tiếng ì xèo rằng “2008 là năm thất bại của ASEAN”.

Song, ASEAN dường như luôn có sức bật đáng nể trong những thời điểm khó khăn. Với quyết tâm cao độ của tất cả các nước thành viên, dù Hội nghị cấp cao không được tổ chức đúng như dự định vào giữa tháng 12-2008, nhưng lễ khai trương Hiến chương ASEAN vẫn được tổ chức tại Gia-các-ta (In-đô-nê-xi-a) ngày 15-12-2008. Hiến chương ASEAN bắt đầu có hiệu lực không chỉ khiến giấc mơ lớn về một Cộng đồng Đông Nam Á gần hơn với hiện thực mà còn là đòn bẩy quan trọng để cả khối vượt qua những thách thức trước mắt.

Gồm 13 chương, 55 điều khoản, Hiến chương là bộ quy chế có tính ràng buộc đầu tiên của hiệp hội. Bên cạnh việc kiên trì những nguyên tắc cơ bản đã được thử thách qua thời gian như tôn trọng độc lập, chủ quyền của mỗi nước, không can thiệp công việc nội bộ của nhau, đồng thuận, hợp tác và liên kết trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, Hiến chương đã đưa ra những cơ sở pháp lý về trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi thành viên, định hướng quan hệ với các đối tác bên ngoài.

Với việc Hiến chương ASEAN chính thức có hiệu lực, tất cả nguyên tắc, luật lệ và hành xử của ASEAN từ trước đến nay đã được cập nhật và pháp điển hóa một cách có hệ thống trong một văn kiện pháp lý. Từ nay các nước thành viên ASEAN không chỉ thực hiện các cam kết trong khối bằng thiện chí hợp tác và tinh thần tự nguyện mà còn có nghĩa vụ pháp lý phải tuân thủ.

Sự liên kết chặt chẽ hơn về chính trị thông qua bản Hiến chương chắc chắn sẽ tạo động lực giúp khu vực đẩy nhanh hơn nữa tốc độ hội nhập, làm cho hợp tác nội khối ngày càng phong phú, rộng lớn, sâu sắc và hiệu quả hơn. Điều có thể thấy ngay là mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, sớm hơn 5 năm so với dự định ban đầu, tạo ra vị thế mới cho ASEAN trên trường quốc tế.

Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới, ASEAN chỉ tăng trưởng 5,2% trong năm 2008, thấp hơn khá nhiều so với mức 6,1% trong năm trước. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này vẫn thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. ASEAN cũng tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong việc giải quyết các vấn đề liên khu vực. Không chỉ vậy, với sự gắn kết chặt chẽ hơn khi Hiến chương có hiệu lực, tin rằng, ASEAN sẽ vững vàng vượt qua năm 2009 được dự báo đầy cam go, tiếp tục giữ vững “thương hiệu” khu vực năng động và hấp dẫn nhất thế giới.