QĐND - Ngay sau khi Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma (Barack Obama) tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Vích-to-ri-a Nu-lan (Victoria Nuland) đã xác nhận rằng, Ngoại trưởng H.Clin-tơn (Hillary Clinton) vẫn quyết tâm rời khỏi chức vụ đứng đầu cơ quan ngoại giao Mỹ vào tháng 1-2013 tới. Việc bà H.Clin-tơn "dứt áo ra đi" sẽ để lại một khoảng trống lớn trong chính quyền của Tổng thống Ô-ba-ma. Điều đó đặt ra câu hỏi ai sẽ là người có khả năng khỏa lấp khoảng trống mà bà H.Clin-tơn để lại trong nhiệm kỳ 4 năm tiếp theo của vị Tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ?

Ông Giôn Ke-ri. Ảnh: Roi-tơ

 

Không có ứng viên hoàn hảo

Theo Roi-tơ, các nhà phân tích chính trị hiện đều có chung một nhận định rằng, các ứng cử viên sáng giá cho chiếc ghế Ngoại trưởng Mỹ sắp tới là Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Xu-dân Rai-xơ (Susan Rice), Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Giôn Ke-ri (John Kerry) và Cố vấn An ninh Quốc gia Tôm Đô-ni-lơn (Tom Donilon). Dù mỗi người hiện đang đảm nhiệm một cương vị khác nhau cũng như đều có những ưu điểm nổi trội, thế nhưng ai cũng đều bộc lộ những hạn chế nhất định mà chắc chắn khiến ông Ô-ba-ma và các nhà chiến lược của đảng Dân chủ phải đắn đo suy nghĩ.

Bà Xu-dân Rai-xơ, nổi tiếng với tính cách mạnh mẽ và luôn hết lòng bảo vệ chính sách ngoại giao của ông Ô-ba-ma tại Hội đồng Bảo an LHQ. Vị thế của bà Rai-xơ trong chính quyền Mỹ nổi lên rõ nét trong cuộc nổi dậy "Mùa xuân A-rập". Bà Rai-xơ luôn là người được chính quyền chỉ định trong các cuộc đàm phán khó khăn với Nga và Trung Quốc về các vấn đề từ trừng phạt I-ran cho tới vấn đề Li-bi và Xy-ri. Vị Đại sứ Mỹ tại LHQ là người chủ trương viện trợ cho quân nổi dậy Li-bi, những người đã lật đổ cựu lãnh đạo Ca-đa-phi (Muammar Gaddafi). Những người ủng hộ bà Rai-xơ cho rằng, bà có công trong việc HĐBA thông qua nghị quyết cho phép can thiệp quân sự vào Li-bi lúc bấy giờ.

Tuy nhiên, sự kiện Đại sứ Mỹ tại Li-bi bị ám sát hồi tháng 9 vừa qua là một “đòn đau” đối với bà Rai-xơ. Vì ngay sau khi sự việc diễn ra, bà Rai-xơ đã mô tả đây là một cuộc nổi dậy đơn thuần của những người biểu tình phản đối bộ phim phỉ báng đạo Hồi sản xuất tại Mỹ trong khi điều này hoàn toàn trái ngược với những kết luận sau đó của tình báo Mỹ, vốn mô tả đây là một vụ tấn công khủng bố. Mặc dù bà Rai-xơ chỉ dựa trên các kết luận của cơ quan tình báo Mỹ vào thời điểm đó, nhưng cá nhân bà vẫn không thể tránh khỏi chỉ trích không thương tiếc từ phía đảng Cộng hòa. Bà Rai-xơ ngay lập tức trở thành mục tiêu của những cáo buộc của đảng Cộng hòa, cho rằng chính quyền Ô-ba-ma đã tìm cách “ém nhẹm” bản chất thật sự của vụ tấn công nhằm che đậy lỗ hổng an ninh.

Một ứng viên triển vọng khác cho vị trí Ngoại trưởng Mỹ là Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Giôn Ke-ri. Ông Giôn Ke-ri hiện là Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện. Ông Giôn Ke-ri đã từng được cân nhắc vào vị trí đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ kể từ khi ông Ô-ba-ma đắc cử nhiệm kỳ trước, nhưng kết quả cuối cùng lại thuộc về bà Clin-tơn. Sau đó, ông Giôn Ke-ri vẫn tiếp tục phụng sự Tổng thống trong vai trò là đặc phái viên không chính thức đàm phán với các lãnh đạo nước ngoài trong nhiều trường hợp khác nhau. Với bề dày kinh nghiệm của mình, ông Giôn Ke-ri được dự kiến sẽ góp phần giải quyết các vấn đề hóc búa trong ngoại giao của Mỹ bao gồm cuộc khủng hoảng Xy-ri, tiến trình hòa bình Trung Đông và thế bế tắc trong chương trình hạt nhân của I-ran. Tuy nhiên, điểm yếu của ông Giôn Ke-ri lại nằm ở chính chiếc ghế Thượng nghị sĩ. Nếu ông Giôn Ke-ri được chọn làm Ngoại trưởng, các chiến lược gia của đảng Dân chủ sẽ phải đắn đo trước nguy cơ mất một ghế ở Thượng viện vào tay đảng Cộng hòa khi mà họ chỉ có được 53/100 ghế ở đây.

Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng thống Ô-ba-ma, ông Tôm Đô-ni-lơn, vốn là một luật sư tại thủ đô Oa-sinh-tơn. Ông Tôm Đô-ni-lơn được đánh giá là nhà quản lý hiệu quả, là cánh tay đắc lực của ông chủ Nhà Trắng đương nhiệm, nhưng tên tuổi của ông đến nay vẫn mờ nhạt. Theo cựu quan chức tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ Đây-mân Uyn-xơn (Damon Wilson), có một thực tế là rất ít người bên ngoài Oa-sinh-tơn biết đến Tôm Đô-ni-lơn.

Bà Xu-dân Rai-xơ . Ảnh: Roi-tơ

 

Sẽ có lựa chọn bất ngờ?

Nhận định về hai ứng viên Xu-dân Rai-xơ và Giôn Ke-ri, tờ Kommersant dẫn một nguồn tin giấu tên từ Bộ Ngoại giao Nga cho biết, bà Xu-dân Rai-xơ được giới ngoại giao Nga xem là “quá tham vọng và hung hăng”. Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc từng đấu khẩu dữ dội với các đại diện của Mát-xcơ-va trước việc họ liên tục phủ quyết hành động cứng rắn với Xy-ri. Một quan chức Nga giấu tên cho rằng “Mát-xcơ-va sẽ khó hợp tác với Oa-sinh-tơn hơn” nếu bà Rai-xơ trở thành Ngoại trưởng. Nguồn tin này cho biết, lo ngại của Mát-xcơ-va là ông Ô-ba-ma có thể không chọn ông Giôn Ke-ri vì lo ngại đảng Dân chủ mất ghế tại Thượng viện.

Trong khi đó, theo Phó chủ tịch cấp cao của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế An-đru Xơ-oát (H.Andrew Schwartz), vị trí Ngoại trưởng Mỹ phải được trao cho một “ngôi sao” chính trị để có thể cùng Tổng thống Ô-ba-ma xây dựng hình ảnh nước Mỹ và thật khó để tìm người nhạy bén, sắc sảo, xuất sắc như bà H.Clin-tơn.

“Rất khó để tìm được một người được yêu thích, có năng lực và nổi tiếng khắp toàn cầu như bà H.Clin-tơn. Đó (chiếc ghế Ngoại trưởng) là một phần nỗ lực của Tổng thống Ô-ba-ma nhằm khôi phục lại hình ảnh nước Mỹ ở bên ngoài và ông ấy cảm thấy những ngôi sao có thể hoàn thành công việc này”, Roi-tơ dẫn lời ông An-đru Xơ-oát.

Việc ông Ô-ba-ma bất ngờ chọn đối thủ H.Clin-tơn vào vị trí Ngoại trưởng sau cuộc bầu cử Tổng thống năm 2008 có thể là dấu hiệu cho thấy, ông sẵn sàng tìm kiếm Ngoại trưởng mới ngoài danh sách ba ứng viên trên. Xét đến những “khiếm khuyết” còn xoay quanh mỗi ứng cử viên sáng giá này, một số nhà phân tích cho rằng, ông Ô-ba-ma có thể sẽ có sự lựa chọn bất ngờ và biết đâu ông lại nhắm vào những gương mặt của đảng Cộng hòa như cựu Thượng nghị sĩ bang Nê-bra-xca Chấc Ha-gen (Chuck Hagel) hay cựu Ngoại trưởng Cô-lin Pao-oen (Colin Powell).

“Tổng thống sẽ có nhiều lựa chọn vì ông ấy biết rằng, ông ấy có thể chọn bất kỳ ai ông ấy muốn. Ông ấy thích làm những việc có tầm vóc lịch sử”, Đu-lát Brinh-li (Douglas Brinkley), Giáo sư Sử học tại Đại học Rice nhận định.
Và bất chấp những đồn đoán, dự liệu khác nhau, có một điều mà hầu hết các nhà phân tích phải thừa nhận, đó là, chỉ có Tổng thống Ô-ba-ma mới là người thực sự biết được câu trả lời cho vấn đề đang để ngỏ này.

LÂM TOÀN