QĐND - Những biến động chính trị đã gây thiệt hại đáng kể cho U-crai-na về mặt kinh tế, lâm vào tình trạng khả năng "vỡ nợ" cao. Theo ước tính, nước này cần khoảng 35 tỷ USD viện trợ để cải thiện nền kinh tế. Trong khi U-crai-na đang kêu gọi sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế thì câu hỏi được đặt ra: Ai sẽ là người hỗ trợ tài chính cho quốc gia này?

Ngày 27-2, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga A-lếch-xây U-li-u-ca-ép (Aleksey Uliukaev) cho biết, Nga dự định sẽ thảo luận các vấn đề kinh tế của U-crai-na với các tổ chức quốc tế, chính phủ Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, ông A.U-li-u-ca-ép từ chối nêu ra chi tiết về quan điểm của Nga trong đàm phán, giải thích rằng Nga còn cần phải "có thêm thông tin" (về tình hình tại U-crai-na). Tuyên bố này được đưa ra sau khi Ủy ban châu Âu (EC) cho rằng, sự tham gia của Nga vào nỗ lực hỗ trợ tài chính cho U-crai-na là rất cần thiết. Cùng ngày, Vụ trưởng Vụ quan hệ quốc tế thuộc Bộ Tài chính Nga, An-đrây Bô-ca-rép (Andrey Bokarev) cũng xác nhận, Nga sẽ không đứng ngoài các đàm phán với IMF về hỗ trợ tài chính cho U-crai-na.

Cái mà U-crai-na cần trước mắt là những khoản tiền trợ giúp khổng lồ chứ không phải là các giá trị "dân chủ" từ Tây Âu.Ảnh: Presstv.ir

Những biến động chính trị đã gây thiệt hại đáng kể cho U-crai-na. Nhà lãnh đạo tạm quyền A-lếch-xan-đơ Tu-rơ-tri-nốp (Alexandre Turchinov) cho biết, U-crai-na cần ít nhất 213 triệu USD để tổ chức bầu cử, dự kiến vào tháng 5 tới. Đây là một khoản tiền lớn đối với U-crai-na trong bối cảnh "ngân sách đang cạn kiệt, nhà nước đang bên bờ vực phá sản".

Trước việc phải trả khoảng 17,4 tỷ USD nợ nước ngoài trong năm nay, U-crai-na đang kêu gọi sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế. Nước này đã đề xuất tổ chức hội nghị các nhà tài trợ quốc tế với sự tham gia của EU, Mỹ, Ba Lan, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cùng một số nước và các thể chế tài chính khác nhằm hỗ trợ ngân sách cho quá trình cải cách và hiện đại hóa U-crai-na.

Kể từ khi cựu Tổng thống V. Y-a-nu-cô-vích (V. Yanukovych) bị phế truất, các nước Châu Âu và Mỹ liên tục tuyên bố việc cứu giúp U-crai-na nhất thiết phải có Nga. Theo Pa-ri, “Nga có các nguồn tài chính cần thiết và những đòn bẩy kinh tế vĩ mô quan trọng, nhất là về giá khí đốt. Nga còn ký hiệp định tự do mậu dịch với U-crai-na. Không thể nào tính tới một tương lai ổn định cho U-crai-na mà không có Nga và không thể nào diễn lại kịch bản chiến tranh lạnh. Đó là phi thực tế”.

Kêu gọi vậy, bởi có lẽ chính châu Âu không muốn hứng gánh nặng tài chính từ U-crai-na.

Giới phân tích cho rằng, trong cuộc khủng hoảng tại U-crai-na, châu Âu đã gia tăng các hoạt động ngoại giao song không dự tính khẩn cấp giúp đỡ về tài chính cho quốc gia đang bên bờ vực kinh tế này. Châu Âu không muốn và nếu có thì cũng không thể cung cấp một khoản viện trợ tài chính khổng lồ mà U-crai-na đang rất cần. Brúc-xen muốn đẩy gánh nặng này sang phía IMF, Mỹ và Nga.

Nợ nước ngoài của U-crai-na lên tới 73 tỷ USD và trong năm 2014 phải thanh toán 17,4 tỷ USD. Tuy nhiên, Pháp sẽ không cung cấp khoản tài trợ nào cho U-crai-na trong khi các nước lớn trong EU như Đức cũng thận trọng, chờ đợi cho đến khi có một chính phủ chuyển tiếp “ổn định và chính đáng” tại Ki-ép, trước khi đưa ra quyết định tài trợ hay không. Theo Pa-ri, U-crai-na “đang gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, nhưng không ở bên bờ vực phá sản”. U-crai-na phải thanh toán khoản nợ đầu tiên vào tháng 6 tới, nghĩa là vẫn còn vài tháng để Ki-ép thành lập một chính phủ chuyển tiếp mà các nhà tài trợ quốc tế có thể chấp nhận được.

Tại Ki-ép, các quan chức U-crai-na tuyên bố cần 35 tỷ USD từ nay đến năm 2015 để giúp nước này không bị phá sản. Giới chuyên gia cho rằng, con số này được thổi phồng và thẩm định là U-crai-na chỉ cần 25 tỷ USD - tức là cái giá để cứu U-crai-na còn nhẹ hơn rất nhiều so với hơn 400 tỷ USD trong chương trình của Châu Âu và IMF trợ giúp Hy Lạp. Tuy nhiên, bị kiệt quệ do cuộc khủng hoảng kéo dài trong khu vực đồng ơ-rô, các nước châu Âu đã thẳng thừng chuyển gánh nặng U-crai-na cho IMF.

Do không có khả năng tài chính dồi dào, các nước châu Âu không thể đi xa hơn ngoài việc cung cấp một số tín dụng, thông qua Ngân hàng Đầu tư châu Âu và trợ giúp kỹ thuật để hiện đại hóa bộ máy Nhà nước U-crai-na. Như vậy, kịch bản sắp tới có thể là châu Âu tiếp tục năng động về ngoại giao, nhưng để cho IMF, Mỹ và Nga thanh toán hóa đơn.

Trong những ngày qua, cả Oa-sinh-tơn và Brúc-xen đều ca ngợi IMF như là nhà tài trợ quốc tế duy nhất có khả năng áp đặt các điều kiện cho U-crai-na. Theo một chuyên gia, thì ngay cả Nga cũng đồng ý để cho IMF can thiệp, với điều kiện là những cải cách mà Quỹ đưa ra không đi ngược lại lợi ích của Mát-xcơ-va.

Hiện U-crai-na đang có một chương trình vay 15 tỷ USD của Nga và đã nhận được khoản vay đầu tiên là 3 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các khoản giải ngân tiếp theo có lẽ  khó xảy ra, nếu như U-crai-na có một chính phủ mới ngả theo phương Tây. Giới lãnh đạo Nga đã từng ám chỉ rằng việc giải ngân các khoản vay tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc chính phủ mới ở U-crai-na thế nào. Còn nếu người Châu Âu và người Mỹ lấp chỗ trống này, gần như chắc chắn họ sẽ đòi U-crai-na thực hiện chương trình “thắt lưng, buộc bụng” của IMF, một điều kiện từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh các “con nợ” của IMF.

Trong lúc này, các quan chức Mỹ đưa ra những tuyên bố trái ngược về vấn đề trợ giúp U-crai-na. Ngay sau khi Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) cho biết, Mỹ có kế hoạch cho U-crai-na vay 1 tỷ USD, người phát ngôn Bộ ngoại giao Mỹ Gien Pxa-ki (Jen Psaki) lập tức đính chính rằng Mỹ hiện chưa có quyết định về khoản vay cho U-crai-na, mà chỉ đang "xem xét các phương án".

Xem ra, U-crai-na vẫn còn phải chờ dài dài!

NGỌC HÀ