Xây dựng phòng thủ Quân khu 2 vững mạnh trong thực hiện chính quyền địa phương hai cấp

Triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo chủ trương của Đảng và Nhà nước là bước quan trọng trong đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đối với Quân khu 2, thay đổi về tổ chức hành chính đặt ra yêu cầu mới đối với nhiệm vụ xây dựng, hoạt động phòng thủ Quân khu và khu vực phòng thủ (KVPT) các địa phương. Theo đó, cơ chế lãnh đạo, chỉ huy, điều hành về quốc phòng cần được kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện đồng bộ, thống nhất, linh hoạt; bảo đảm lãnh đạo, chỉ đạo thông suốt, không để xuất hiện khoảng trống trong thế trận phòng thủ.

Xe tăng của Lữ đoàn 406 (Quân khu 2) dẫn bộ binh vượt qua cửa mở đánh chiếm đầu cầu trong diễn tập. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Kế thừa truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc với tư tưởng chiến lược “giữ nước từ sớm, từ xa; giữ nước từ khi nước chưa nguy”, quán triệt Nghị quyết số 28-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành KVPT vững chắc trong tình hình mới, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 2 luôn xác định xây dựng và hoạt động phòng thủ Quân khu, KVPT là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, vừa cấp bách trước mắt, vừa cơ bản, lâu dài. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng KVPT vững chắc; chủ động phòng ngừa, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; xử lý hiệu quả các tình huống QPAN ngay từ cơ sở, từ sớm, từ xa; bảo vệ vững chắc địa bàn và chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc trong mọi tình huống.

Quán triệt quan điểm đó, những năm qua, Quân khu 2 tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đồng bộ các tiềm lực của KVPT; củng cố tiềm lực chính trị-tinh thần, văn hóa-xã hội, kinh tế, khoa học và công nghệ, quân sự, an ninh, đối ngoại; xây dựng thế trận quân sự trong KVPT gắn với thế trận QPTD và thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Quân khu phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy chế phối hợp, văn kiện tác chiến, kế hoạch động viên, kế hoạch phòng thủ dân sự và các phương án bảo đảm hậu cần, kỹ thuật phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là cơ sở để nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương trong tình hình mới.

Bộ binh Sư đoàn 316 (Quân khu 2) vượt cửa mở phát triển chiến đấu trong diễn tập. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, Quân khu phối hợp với các địa phương tổ chức thành công nhiều cuộc diễn tập theo mô hình mới. Nổi bật là diễn tập điểm Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực thuộc Bộ CHQS tỉnh Sơn La, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng thuộc Bộ CHQS tỉnh Lai Châu (tháng 11-2025); diễn tập điểm cấp xã tác chiến trong KVPT tỉnh Phú Thọ (tháng 4-2026); diễn tập phòng thủ dân sự tỉnh Lào Cai (tháng 5-2026) và diễn tập KVPT tỉnh Sơn La (tháng 6-2026). Cùng với đó, Quân khu phối hợp triển khai Dự án rà phá bom mìn, vật nổ khắc phục hậu quả sau chiến tranh giai đoạn 2025-2027 và “Chiến dịch 500 ngày đêm”, góp phần giải quyết những vấn đề còn tồn đọng sau chiến tranh, tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội, củng cố QPAN trên địa bàn.

Thực tiễn diễn tập theo cơ chế mới khẳng định tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với củng cố QPAN. Qua diễn tập, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy, tham mưu của cấp ủy, chính quyền và cơ quan quân sự địa phương được nâng lên; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của các lực lượng trong KVPT được rà soát, hoàn thiện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng ngày càng chặt chẽ; khả năng huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và nguồn lực tại chỗ được nâng cao, đáp ứng yêu cầu xử lý các tình huống QPAN, phòng thủ dân sự ngay từ cơ sở.

Việc vận hành mô hình mới cũng tạo chuyển biến trong chỉ huy, điều hành ở cơ sở. Thời gian tiếp nhận, xử lý thông tin và triển khai phương án ứng phó được rút ngắn; tính chủ động, linh hoạt của các cơ quan, đơn vị và lực lượng tại chỗ được phát huy, nhất là trong phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, rà phá bom mìn, vật nổ và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Qua đó, khả năng ứng phó với các tình huống phức tạp ngay từ cơ sở được nâng lên, hạn chế nguy cơ bị động, bất ngờ.

Lãnh đạo Quân khu 2 và tỉnh Lào Cai tham quan bệnh viện dã chiến trong diễn tập phòng thủ dân sự tỉnh Lào Cai năm 2026. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Phát huy hiệu quả cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu đã huy động hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ giúp cấp ủy, chính quyền và nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai; rà phá bom mìn, vật nổ, góp phần phòng ngừa tai nạn, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, ổn định đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Quân khu tích cực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, “trả lại tên” cho các liệt sĩ và đưa các đồng chí trở về với quê hương, gia đình. Những kết quả đó khẳng định vai trò nòng cốt của LLVT Quân khu 2 trong xây dựng nền QPTD, củng cố “thế trận lòng dân”, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Thực tiễn cho thấy, xây dựng phòng thủ Quân khu vững mạnh trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương hai cấp là yêu cầu khách quan của quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng xây dựng KVPT cấp tỉnh, cấp xã và bố trí lực lượng trên từng địa bàn ngay từ thời bình. Trên cơ sở đó, Quân khu tiếp tục triển khai đồng bộ một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của cấp ủy đảng đối với nhiệm vụ xây dựng và hoạt động KVPT. Đây là nhân tố quyết định bảo đảm các chủ trương, giải pháp về quốc phòng, quân sự địa phương được triển khai thống nhất, hiệu quả. Các cấp ủy, tổ chức đảng tiếp tục quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; cụ thể hóa thành nghị quyết, chương trình, kế hoạch sát với đặc điểm, nhiệm vụ của từng địa phương, nhất là cấp xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh hạn chế, bảo đảm hoạt động quốc phòng, quân sự địa phương luôn đặt dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng.

Thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân khu 2 tặng quà chúc mừng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong diễn tập phòng thủ dân sự tỉnh Lào Cai năm 2026. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Thứ hai, kiện toàn cơ quan quân sự địa phương phù hợp với mô hình tổ chức mới. Sắp xếp tổ chức bộ máy phải gắn với hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và quy chế làm việc của cơ quan quân sự các cấp; xây dựng quan hệ phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quân sự với các cơ quan chuyên môn của chính quyền địa phương và các lực lượng trong KVPT. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ quân sự có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực tham mưu toàn diện; đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, cải cách hành chính và xử lý các tình huống QPAN trong điều kiện mới.

Thứ ba, xây dựng LLVT địa phương vững mạnh toàn diện, thực sự là nòng cốt trong xây dựng KVPT. Tiếp tục xây dựng lực lượng thường trực “tinh, gọn, mạnh”; nâng cao chất lượng dân quân tự vệ theo phương châm “vững mạnh, rộng khắp”; quản lý chặt chẽ lực lượng dự bị động viên, bảo đảm đủ số lượng, đúng chuyên nghiệp quân sự, sẵn sàng huy động khi có tình huống. Đổi mới nội dung, phương pháp huấn luyện theo hướng sát nhiệm vụ, địa bàn, đối tượng tác chiến; tăng cường luyện tập hiệp đồng, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong chỉ huy, điều hành, nâng cao chất lượng tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Thứ tư, kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế-xã hội với củng cố QPAN, xây dựng tiềm lực quốc phòng vững mạnh. Quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội phải gắn với yêu cầu xây dựng KVPT. Tiếp tục đầu tư hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, điện, kho tàng, công trình quốc phòng và các KVPT then chốt theo hướng đồng bộ, lưỡng dụng; khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng tiềm lực hậu cần, kỹ thuật; gắn phát triển kinh tế khu vực biên giới với quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Cùng với tiềm lực kinh tế, cần chú trọng xây dựng tiềm lực chính trị tinh thần, củng cố “thế trận lòng dân”. Đẩy mạnh giáo dục QPAN; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Làm tốt công tác dân vận; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, chính quyền, LLVT với nhân dân.

Thứ năm, nâng cao chất lượng diễn tập KVPT và phòng thủ dân sự theo cơ chế mới. Diễn tập là hình thức huấn luyện tổng hợp để kiểm nghiệm cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy và khả năng phối hợp giữa các lực lượng. Vì vậy, cần duy trì nền nếp diễn tập KVPT các cấp; nội dung bám sát thực tiễn, gắn với xử lý tình huống QPAN, thiên tai, cháy rừng, an ninh mạng, khủng bố, bạo loạn và bảo vệ mục tiêu trọng điểm, qua đó nâng cao năng lực ứng phó ngay từ cơ sở.

Thứ sáu, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng, nâng cao chất lượng quản lý, chỉ huy, điều hành. Tiếp tục ứng dụng cơ sở dữ liệu số trong quản lý lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ và công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự; từng bước hoàn thiện hệ thống chỉ huy, điều hành trên nền tảng số; nâng cao chất lượng tham mưu, dự báo và xử lý tình huống. Đồng thời, tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng và xây dựng LLVT Quân khu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Sau hơn một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, kết quả nhiệm vụ quốc phòng, quân sự trên địa bàn Quân khu 2 khẳng định: Dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước; sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, các lực lượng và sự ủng hộ của nhân dân, thế trận phòng thủ Quân khu và KVPT các địa phương tiếp tục được củng cố. Đây là nền tảng để xây dựng nền QPTD, thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững chắc; chủ động phòng ngừa, phát hiện từ sớm, xử lý hiệu quả các tình huống QPAN, không để bị động, bất ngờ.