Hơn 70 năm qua, ngành XDQĐ không ngừng phát triển, từng bước khẳng định vai trò lực lượng bảo đảm đặc biệt quan trọng, góp phần trực tiếp nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Tiền thân từ những tổ đội thu mua, tận dụng xăng dầu trong kho của Nhật, Pháp cung cấp cho vận tải cơ giới trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, trải qua các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, ngành XDQĐ có bước phát triển đột phá, tạo dấu ấn sâu đậm trong lịch sử bảo đảm hậu cần Quân đội.

Đoàn công tác Cục Xăng dầu và Quân chủng Phòng không - Không quân kiểm tra, tra nạp nhiên liệu cho máy bay tại Trung đoàn 927, Sư đoàn 371. Ảnh: LÊ NAM 

Tiêu biểu là việc xây dựng tuyến đường ống xăng dầu chiến lược vượt Trường Sơn-kỳ tích của nghệ thuật bảo đảm hậu cần trong chiến tranh. Với chiều dài khoảng 5.000km, gồm 316 trạm bơm và hơn 100 kho chứa cố định, dã chiến, tổng sức chứa gần 350.000m³, hệ thống này bảo đảm dòng nhiên liệu liên tục từ hậu phương miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm xăng dầu cho các chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, góp phần quyết định vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc.

Không chỉ mang ý nghĩa về mặt quân sự, tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn còn trở thành biểu tượng của ý chí, bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trong điều kiện chiến tranh ác liệt. Như Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, nguyên Tư lệnh Đoàn 559 từng khẳng định: “Nếu đường Trường Sơn là huyền thoại thì đường ống xăng dầu là huyền thoại trong huyền thoại đó”. Những cống hiến thầm lặng của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ ngành XDQĐ đã góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc.

Bước vào thời kỳ đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngành XDQĐ đã chủ động đổi mới tư duy, phương thức bảo đảm theo hướng khoa học, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ trong thực tế hiện nay. Công tác quản lý, sử dụng xăng dầu được tăng cường theo hướng chặt chẽ, đúng pháp luật; cơ chế phân cấp được hoàn thiện, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các đơn vị, duy trì dự trữ hợp lý, đáp ứng đủ xăng dầu, phương tiện kỹ thuật, vật tư xăng dầu cho các nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất; ưu tiên cho huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới, các địa bàn trọng điểm và tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh. Thực tiễn cho thấy, trong mọi điều kiện, công tác bảo đảm xăng dầu luôn được duy trì ổn định, không để bị động, bất ngờ.

Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, ngành XDQĐ đã đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ, từng bước hiện đại hóa hệ thống bảo đảm. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học chuyên ngành có giá trị được triển khai hiệu quả; hệ thống kho xăng dầu được xây dựng theo hướng chính quy, hiện đại, an toàn ở cả 3 cấp chiến lược, chiến dịch và chiến thuật. Các trang bị, khí tài xăng dầu tiên tiến như bộ kho dã chiến PSG-600, DC-100, xe tra nạp chuyên dùng và bể mềm thế hệ mới góp phần nâng cao năng lực cơ động, khả năng bảo đảm trong điều kiện tác chiến đa dạng, phức tạp. Đồng thời, ngành từng bước triển khai chuyển đổi số trong quản lý, sử dụng, nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và an toàn trong công tác xăng dầu.

Trước những biến động phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, nhất là tác động từ các cuộc xung đột quân sự, yêu cầu bảo đảm xăng dầu cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ngày càng cao, ngành XDQĐ đã chủ động nghiên cứu, tham mưu nhiều giải pháp mang tính chiến lược. Nổi bật là việc phối hợp với Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn nghiên cứu, sản xuất và thử nghiệm thành công nhiên liệu đặc chủng trong nước thay thế nguồn nhập khẩu. Đây là bước đột phá quan trọng, đánh dấu sự chuyển biến từ phụ thuộc sang từng bước tự chủ nguồn nhiên liệu chiến lược. Thành tựu này không chỉ góp phần bảo đảm vững chắc nguồn nhiên liệu cho Quân đội trong mọi tình huống mà còn thể hiện rõ sự gắn kết giữa phát triển kinh tế với củng cố tiềm lực quốc phòng, nâng cao năng lực độc lập, tự chủ của đất nước.

Đầu năm 2026, trong điều kiện khó khăn về nguồn cung xăng dầu do tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông, ngành XDQĐ đã chủ động triển khai đồng bộ, có chiều sâu các giải pháp bảo đảm đủ, kịp thời xăng dầu cho toàn quân thực hiện nhiệm vụ. Nắm chắc diễn biến xăng dầu thị trường thế giới, trong nước, tổ chức tạo nguồn, mua sắm đúng quy định, đúng thời điểm, đạt hiệu quả về ngân sách. Đồng thời phối hợp với các nhà cung cấp khai thác khả năng (sản xuất, nguồn hàng, sức chứa, vận chuyển...) để bảo đảm xăng dầu cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và nâng cao khả năng dự trữ; quản lý chặt chẽ kho, trạm xăng dầu của quốc phòng, tránh lợi dụng găm hàng, đội giá, buôn lậu, trục lợi, gian lận thương mại.

Thời gian tới, Quân đội tiếp tục xây dựng tổ chức lực lượng theo hướng hiện đại, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo đảm hậu cần, trong đó có xăng dầu. Trước yêu cầu đó, ngành XDQĐ xác định tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối quốc phòng toàn dân, quan điểm hậu cần nhân dân; nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược; tập trung xây dựng hệ thống bảo đảm xăng dầu chính quy, hiện đại, an toàn. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số; từng bước nâng cao năng lực tự chủ, bảo đảm xăng dầu trong điều kiện tác chiến công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.