Vụ mất tích bí ẩn của một điệp viên CIA

QĐND -Hãng tin AP vừa tiết lộ, cựu nhân viên của Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) Rô-bớt Lê-vin-xơn (Robert Levinson) bị mất tích ở I-ran từ năm 2007 là người làm việc cho Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), mặc dù cả CIA và Oa-sinh-tơn đều không muốn công khai chuyện này. Tiết lộ có thể không gây nhiều ngạc nhiên, nhưng càng khiến cho sự mất tích của cựu điệp viên này thêm phần bí ẩn.

Bưng bít…

Đã gần 7 năm trôi qua kể từ khi R. Lê-vi-xơn, 65 tuổi, lần đầu tiên tới Kish Island, một khu nghỉ dưỡng ở I-ran, mà không một lần trở lại. Suốt từ đó tới nay, chỉ một đôi lần người nhà nhận được tin tức của ông. Đó là lần họ bất ngờ nhận được một số bức ảnh và một cuốn băng video vào cuối năm 2010, đầu 2011 cho thấy ông còn sống và đang bị bắt giữ làm con tin. Ngày 8-3-2007, R. Lê-vin-xơn tới Kish Island với mục đích được công bố là nhằm điều tra về tệ nạn buôn bán thuốc lá giả, vì khi đó ông đang làm việc như một thám tử tư. Nhưng ngay ngày hôm sau, ông đã làm thủ tục trả phòng khách sạn, lên tắc-xi và đi tới một chỗ hẹn nào đó rồi mất tích một cách bí ẩn từ đó.

Bức ảnh chụp R. Lê-vin-xơn trong bộ quần áo màu da cam giống như đang bị giam giữ mà gia đình nhận được năm 2011.

Trong những năm qua, người ta chỉ biết rằng R. Lê-vin-xơn tới I-ran vì công việc như Oa-sinh-tơn công bố. Còn phía I-ran, cụ thể là đích thân Tổng thống Hát-xan Râu-ha-ni (Hassan Rouhani) công khai nói rằng, ông không biết gì về việc R. Lê-vin-xơn đang bị giam giữ. Trong khi CIA đã phản ứng rất chậm chạp trước thông tin R. Lê-vin-xơn bị mất tích tại I-ran và trong vài tháng đầu đã bác bỏ mọi dính líu.

Đến khi Quốc hội Mỹ phát hiện điều gì xảy ra thì vụ việc, được coi là một trong những bê bối lớn nhất trong lịch sử hoạt động của CIA, không thể che giấu được nữa. Và giờ đây, thân phận thực của R. Lê-vin-xơn đã rõ ràng sau khi AP công bố điều tra của mình. Theo AP, một nhóm các nhà phân tích của CIA đã trả tiền cho R. Lê-vin-xơn để ông thu thập các tin tức tình báo tại I-ran. Hợp đồng với R. Lê-vin-xơn có trị giá khoảng 85.000USD với yêu cầu ông viết các báo cáo cho CIA dựa trên chuyến đi và công việc chuyên môn của ông ở I-ran. R. Lê-vin-xơn đã gặp gỡ với các nguồn tin về chương trình hạt nhân của I-ran. CIA trông đợi ông cung cấp một đến hai tin một tháng từ các chuyến đi của ông tới I-ran. Có những tháng, R. Lê-vin-xơn gửi 20 kiện hàng nhỏ bao gồm các bức ảnh, đĩa máy tính và nhiều tài liệu về địa chỉ quen thuộc cho CIA.

Trong vài năm qua, AP đã tiến hành phỏng vấn hàng chục quan chức Mỹ đương chức hoặc đã về hưu có liên hệ tới cuộc tìm kiếm R. Lê-vin-xơn, nhưng không ai tiết lộ tên tuổi của mình do tính nhạy cảm của vấn đề. Trước khi chính thức tiết lộ cuộc điều tra, AP từng ba lần đồng ý hoãn công bố câu chuyện này vì chính phủ Mỹ cam kết sẽ đưa R. Lê-vin-xơn trở về. Nhưng AP đã quyết định công bố câu chuyện mà họ điều tra được về R. Lê-vin-xơn trong tuần này vì đã gần 7 năm, nỗ lực đó không đem lại kết quả. Năm ngoái, FBI còn treo giải thưởng 1 triệu USD cho bất kỳ ai chỉ ra nơi ẩn náu hay bị giam giữ của R. Lê-vin-xơn, nhưng cũng thất bại.

Khi vụ việc mới bị tiết lộ, nhằm che giấu, CIA đã trả cho gia đình R. Lê-vin-xơn 2,5 triệu USD đổi lấy sự im lặng và không kiện tụng. Việc CIA muốn che đậy vụ việc và FBI treo một số tiền không hề nhỏ chứng tỏ cựu điệp viên này có vai trò không hề nhỏ đối với Mỹ.  

Hy vọng mong manh

Đặc biệt 3 năm gần đây, cựu điệp viên này hoàn toàn bặt vô âm tín kể từ lần gia đình nhận được ảnh và cuốn video. Năm 2011, Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn tiết lộ, tình báo Mỹ đã nhận diện được R. Lê-vin-xơn đang ở trong gia đình một bộ tộc thuộc khu vực biên giới I-ran giáp Pa-ki-xtan và Áp-ga-ni-xtan. Tuy nhiên, I-ran không hề có phản ứng gì về thông tin này và thông tin trên cũng chẳng đưa lại điều gì ngoài việc thêm động lực cho các cuộc tìm kiếm vô vọng của các đặc vụ FBI tại I-ran và những nơi tình nghi.

Cho đến nay, việc cựu điệp viên này bị ai bắt - chính phủ I-ran, một nhóm bộ tộc I-ran hay vẫn đang tự do ở đâu đó vẫn là một ẩn số. Cũng không thấy dư luận quy trách nhiệm cho CIA hay nhắc tới những sai sót của cơ quan này dẫn tới việc R. Lê-vin-xơn bị bắt. Một số quan chức Mỹ tin là ông có thể đã chết, tuy nhiên vì không có bằng chứng nên vẫn hy vọng ông còn sống và FBI vẫn cam kết đưa cựu điệp viên trở về. Nếu quả thực R. Lê-vin-xơn còn sống, ông sẽ là người Mỹ bị bắt giam lâu nhất trong số những người Mỹ từng bị bắt giữ tại I-ran.

Có một điều đáng chú ý là ngay cả sau khi vụ R. Lê-vin-xơn làm cho CIA bị lộ, Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn không thay đổi tuyên bố của mình về mục đích của cựu điệp viên này tới I-ran. Nhà Trắng vẫn tuyên bố, R. Lê-vin-xơn đã mất tích trong chuyến đi nhằm phục vụ công việc làm ăn của mình tới KishIsland.

Điều ngạc nhiên nữa là ngay cả chính phủ I-ran cũng không muốn tiết lộ mình có liên quan gì đến sự mất tích của R. Lê-vin-xơn hay không. Vì với vai trò là một điệp viên làm việc cho CIA, R. Lê-vin-xơn có thể có giá trị đối với I-ran để mặc cả trên các bàn đàm phán quốc tế. Nên, nếu I-ran thực sự bắt cựu điệp viên này thì tại sao lại phải giữ bí mật trong khi họ công khai việc bắt được 3 người Mỹ đã vượt qua biên giới I-rắc vào I-ran hồi năm 2009. Tất cả các câu hỏi này đều không dễ trả lời. Điều này khiến người ta lo ngại trường hợp xấu nhất đã xảy ra với R. Lê-vin-xơn. 

Hiện gia đình R. Lê-vin-xơn đang vô cùng tuyệt vọng. Tuy nhiên, trong bối cảnh quan hệ Mỹ-I-ran đang khá “sóng yên biển lặng” sau thỏa thuận hạt nhân tạm thời, việc AP xới lại vụ việc sau một thời gian dài bị quên lãng đã giúp nhen lên tia hy vọng đối với gia đình cựu điệp viên này. Động thái này có thể sẽ khiến Oa-sinh-tơn phải nỗ lực hơn nữa trong việc tìm kiếm R. Lê-vin-xơn sau nhiều năm gần như bỏ rơi ông.

XUÂN PHONG