QĐND - Ngày 2 và 5-8-1964, Hải quân nhân dân Việt Nam sau 9 năm xây dựng, lần đầu tiên ra quân chiến đấu đã dũng cảm, kiên cường đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc, cùng quân và dân miền Bắc bắn rơi 8 máy bay, bắt sống giặc lái đầu tiên của Mỹ. Chiến công này đã làm nên truyền thống đánh thắng trận đầu trong lịch sử vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Đại tá, CCB Trần Bạch (bên trái) kể chuyện chiến thắng trận đầu.

Hơn nửa thế kỷ đã qua, chiến thắng trận đầu vẫn vẹn nguyên khí thế một thời đánh giặc của các cựu chiến binh (CCB). Đại tá, CCB Nguyễn Xuân Bột, nguyên Thuyền trưởng tàu 333, kiêm Phân đội trưởng Phân đội 3, trực tiếp đánh đuổi tàu Ma-đốc nhớ lại: Khoảng 13 giờ 30 phút ngày 2-8, tàu khu trục Ma-đốc của Mỹ xâm phạm vùng biển nước ta tại khu vực Hòn Mê-Lạch Trường. Sở chỉ huy tiền phương lệnh cho ba tàu phóng lôi xuất kích. Tàu khu trục của địch thấy có ba tàu tốc độ cao đang tiến lại gần liền tăng tốc chạy ra xa. Nhằm mục tiêu tiến tới, khi tàu của ta còn cách khoảng 6 hải lý thì tàu địch dùng pháo lớn bắn dồn dập. Mặc cho địch bắn pháo ngăn chặn, các tàu của ta vừa vận động chữ chi tránh đạn, vừa nhanh chóng rút ngắn cự ly để công kích ngư lôi. Chỉ huy phân đội lệnh cho tàu 333 tăng tốc chặn tàu địch, tạo điều kiện cho hai tàu 336 và 339 tấn công. Lúc này, cùng với hỏa lực trên tàu Ma-đốc, 5 máy bay địch lao đến tập kích tàu của ta, tàu 339 bị trúng đạn phải thả trôi. Tàu 336 tiếp tục tiếp cận phóng ngư lôi nhưng không trúng, bị địch bắn, đồng chí thuyền trưởng và một số đồng chí đã anh dũng hy sinh. Với tinh thần quyết chiến đấu đến cùng, tôi lệnh cho pháo thủ 14,5mm của tàu 333 bắn quét lên mặt boong tàu địch, tăng tốc rút ngắn khoảng cách và phóng ngư lôi. Tàu địch bốc khói, chuyển hướng tháo chạy ra vùng biển quốc tế...

Hơn hai ngày sau, đế quốc Mỹ dựng lên “Sự kiện Vịnh Bắc Bộ”, sử dụng hàng chục máy bay điên cuồng đánh phá dọc ven biển từ Quảng Bình đến Quảng Ninh. Đoán biết dã tâm của địch, các đơn vị hải quân cùng quân và dân ta đã chủ động đánh trả máy bay địch. Đại tá, CCB Trần Bạch, nguyên Thuyền trưởng tàu 120, Căn cứ 1, chiến đấu tại khu vực Bãi Cháy (Quảng Ninh) nhớ lại: Khoảng hơn 11 giờ ngày 5-8-1964, đơn vị đang ăn cơm thì có báo động phòng không. Cán bộ, chiến sĩ nhanh chóng về tàu, cơ động, thả neo ở Cửa Lục. Khi đạn, pháo trên các tàu đã sẵn sàng thì máy bay của địch từ ngoài biển kéo đến, bổ nhào bắn phá. Các tàu của ta đồng loạt nổ súng, kết hợp cùng với các trận địa pháo phòng không trên bờ tạo thành lưới lửa phòng không dày đặc đánh trả. Kết quả trên vùng trời Đông Bắc, ta bắn rơi hai máy bay Mỹ, bắt sống phi công Mỹ An-vơ-rét...

Chia sẻ về kinh nghiệm chiến đấu, chiến thắng trận đầu, Đại tá, CCB Nguyễn Xuân Bột và Trần Bạch cho rằng: Cùng với ý chí quyết tâm, lòng dũng cảm, yếu tố quan trọng làm nên chiến thắng là bộ đội ta khi đó đã huấn luyện chu đáo, làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật tàu, thuyền và luôn chủ động sẵn sàng chiến đấu cao... Chiến thắng trận đầu vì thế không chỉ là niềm tự hào mà còn là bài học thực tiễn sâu sắc đối với cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc...

Bài và ảnh: VŨ HOÀNG