Trang bị mặt boong trên tàu hải quân

Tác chiến trên biển đã trở thành mối quan tâm lớn của các quốc gia có biển, do đó việc phát triển và mua sắm trang bị tàu hải quân ngày càng trở nên mạnh mẽ. Cùng với việc ứng dụng tiến bộ khoa học-công nghệ mới trong phát triển hệ thống động lực, vũ khí, khí tài... các trang bị mặt boong trên tàu hải quân theo đó cũng phát triển mạnh, đa dạng, phù hợp với điều kiện hoạt động và tác chiến trên biển.

Tàu Sawari-II có phần vỏ và cấu trúc thượng tầng theo xu hướng tàng hình (ảnh: Internet).

Trang bị mặt boong chủ yếu sử dụng trên các tàu nổi. Các tàu chiến hiện đại được thiết kế kết cấu mặt boong phù hợp nhằm làm giảm sự phát hiện của các phương tiện trinh sát đối phương; bảo đảm tàu ổn định, dễ cơ động và cơ động với tốc độ cao. Các tàu chiến hiện đại thường sử dụng kết cấu trên mặt boong theo hướng mô-đun hóa (tạo ra từng khối riêng, dễ lắp ráp) và ứng dụng mạnh mẽ kỹ thuật tự động hóa, điều khiển nâng hạ thiết bị trên mặt boong dễ dàng. Gần đây, Hải quân Nam Phi đưa vào trang bị lớp tàu tuần tra A-200 được tối ưu hóa về kết cấu mặt boong, mũi tàu dạng cạnh sắc, không có ống khói, các khí thải được dẫn tới cửa ra gần đường nước, nhờ đó không có hiện tượng khói thải. Tàu A-200 cũng được thiết kế với thể tích nhỏ, kiến trúc thượng tầng và không gian trên boong có hiệu quả hơn. Hải quân A-rập Xê-út trang bị tàu Sawari-II được đóng tại Pháp có phần vỏ và cấu trúc thượng tầng theo xu hướng tàng hình, phần boong mũi và đuôi được che giấu theo kiểu tàu tàng hình F-300S của Pháp.

Tối ưu hóa việc bố trí mặt boong của tàu hải quân được các hãng đóng tàu chú trọng. Tàu Enforcer của Hải quân Hà Lan có thiết kế khá linh hoạt. Trên boong có sân chứa 4 máy bay trực thăng EH-101, các bộ phận khác có tính mô-đun cao. Tàu Giorgio thiết kế cần cẩu xuồng trên boong. Hải quân Nga triển khai dự án tàu đổ bộ 11711E, có thiết kế khoang chở hàng trong công-ten-nơ tiêu chuẩn quốc tế, trang bị cần trục 16 tấn, tổng trọng lượng 1.500 tấn. Tàu còn có hai cầu dốc bên trong giúp cho xe bò lên tầng trên, có thể chở 36 xe chở quân APC và xe tải hạng nặng. Trên tàu còn có hăng-ga cho trực thăng Ka-29 cùng hệ thống thiết bị phục vụ cất, hạ cánh và dẫn đường máy bay.

Thiết kế xuồng đổ bộ, xuồng cứu hộ, phao cứu sinh lắp trên tàu được quan tâm nhằm bảo đảm khả năng cứu hộ-cứu nạn của tàu và khi gặp nạn trên biển. Cơ sở thiết kế An-ma (Nga) đã nghiên cứu, chế tạo xuồng đổ bộ đệm khí chở trên boong tàu đổ bộ cỡ lớn. Các xuồng có khả năng cơ động từ 30 đến 40 hải lý/giờ. Việc triển khai các xuồng đổ bộ, xuồng cứu sinh trong trường hợp khẩn cấp được tự động hóa hoặc được thiết kế để sử dụng nhanh chóng.

Trang bị xích neo và neo tàu trên các tàu chiến hiện đại không còn là những thiết bị cơ khí đơn thuần. Vật liệu để chế tạo xích neo và mỏ neo cũng được chú ý nhằm làm tăng độ bền kéo, chống sự ăn mòn, phá hủy của môi trường biển. Neo và xích neo tàu được chế tạo theo các tiêu chuẩn quy định nhằm bảo đảm neo giữ tàu cân bằng trước các yếu tố tác động trên biển. Trên cơ sở các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật của thiết bị neo, xích neo sử dụng cho từng loại tàu mà các cơ sở sản xuất áp dụng công nghệ chế tạo phù hợp. Những loại xích neo có tiêu chuẩn thấp được sử dụng cho các tàu nhỏ, hoạt động gần bờ, thường sử dụng xích hàn. Các loại xích neo có độ bền cao thông thường được chế tạo bằng công nghệ đúc. Xích neo đúc bảo đảm tốt các yêu cầu về độ bền kéo, độ dãn và trang bị cho các tàu có lượng giãn nước từ 1.000 tấn trở lên.

Phao, bè cứu sinh là thiết bị mặt boong không thể thiếu của các tàu hải quân. Hiện nay, phao, bè cứu sinh phát triển rất đa dạng, có nhiều tính năng sử dụng nổi trội so với trước đây. Quân đội các nước hiện nay đã trang bị cho lực lượng tàu hải quân các thế hệ phao, bè cứu sinh chế tạo từ các loại vật liệu mới, như vật liệu composite, sợi tổng hợp nhằm bảo đảm cứu hộ an toàn cho thủy thủ đoàn và binh lính trên tàu đổ bộ khi bị tai nạn và bị tiến công trên biển. Bên cạnh đó, các thiết bị dây, bạt phục vụ sinh hoạt của thủy thủ và hoạt động tác nghiệp trên tàu cũng không ngừng phát triển, góp phần tạo nên sức mạnh chiến đấu, khả năng công tác của các đơn vị tàu hải quân.

Nguyễn Xuân Giang