Lỉnh kỉnh đồ nghề chuẩn bị cho chuyến công tác mới, nghiên cứu viên Nguyễn Bích Hường nhỏ nhẹ thổ lộ: "Đợt này chúng tôi đi làm nhiệm vụ đo đạc các thông số môi trường khu vực sông, biển Hải Phòng mà phương tiện, khí tài đã nhiều thế này. Chắc anh sẽ hình dung sự vất vả khi hành quân xa đến các vùng biển Trường Sa và Đông-Nam Nam Bộ...".

Kiểm tra mẫu nước biển trước khi phân tích tại Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường biển.
Đã nhiều lần tôi được chứng kiến cán bộ, nghiên cứu viên Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường biển (Quân chủng Hải quân) làm nhiệm vụ. Chuyến công tác ở Trường Sa năm ngoái tôi cũng gặp "người của trung tâm". Ra đảo Phú Quốc, rồi trên vùng biển dầu khí tiềm năng DK-I... cán bộ, nghiên cứu viên của trung tâm cũng đều có mặt. Công việc của họ hết tháng này, qua năm khác là quan trắc, phân tích các thông số về khí tượng thủy văn, chỉ số hóa-lý cơ bản của biển như nhiệt độ, độ muối, độ đục, độ pH, hàm lượng dầu, muối dinh dưỡng, kim loại nặng, sinh vật phù du... Tuy nhiên, cán bộ, nghiên cứu viên của trung tâm luôn say mê công việc, dãi dầu sóng gió, mưa nắng giữa biển khơi. Nghiên cứu viên Phạm Thế Tùng nhiều lần say vật vã trên tàu, nhưng khi tàu thả neo, anh lại như hết mệt, thoăn thoắt tung phao, thiết bị đo, dò xuống biển để lấy mẫu mang về phân tích. Miệt mài lao động, nghiên cứu thực tế, nên các kết quả quan trắc, phân tích môi trường của trung tâm hằng năm đều được Hội đồng Khoa học-công nghệ Quân chủng Hải quân và Bộ Tài nguyên và Môi trường nghiệm thu, đánh giá cao, làm cơ sở tin cậy để các cơ quan hoạch định chiến lược phát triển kinh tế biển và củng cố quốc phòng-an ninh trên biển.

Những năm qua, Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường biển được quan tâm đầu tư xây dựng cơ bản khu làm việc khang trang, các phòng thí nghiệm, phân tích với đầy đủ trang thiết bị, khí tài hiện đại. Đội ngũ cán bộ, nghiên cứu viên thường xuyên được bổ sung và đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Đến nay, 100% cán bộ, nghiên cứu viên của trung tâm có trình độ đại học và sau đại học, phần lớn đúng chuyên ngành công tác. Năng lực khoa học-công nghệ và đội ngũ nghiên cứu viên chất lượng cao cho phép trung tâm bảo đảm phạm vi quan trắc hơn 100 điểm trên các vùng biển cả nước. Năm 2008, phạm vi quan trắc của trung tâm tăng 13 điểm so với năm trước. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, trung tâm được phê duyệt mua bổ sung các khí tài đo dòng chảy, phân tích nước tại hiện trường, đo vi khí hậu, thiết bị định vị vệ tinh... Thượng tá, Giám đốc trung tâm Nguyễn Đình Việt cho biết: Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao (thông qua Bộ Tài nguyên và Môi trường) trung tâm được Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân giao thực hiện nhiều nhiệm vụ, trong đó trọng tâm là điều tra, khảo sát, đánh giá tác động môi trường và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường đối với một số cơ sở bảo đảm hậu cần, kỹ thuật hải quân. Năm qua, cán bộ, nhân viên đã đến 25 cơ sở vùng, nhà máy, xí nghiệp, các căn cứ hải quân để thu thập số liệu, tài liệu thực tế và xử lý các thông số thu thập được, xây dựng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, hạn chế tác động có hại và đề xuất cơ quan cấp trên phê duyệt, thực hiện. Đến nay, trung tâm đã hoàn thành các báo cáo và cơ sở dữ liệu môi trường cho 17 cơ sở của Quân chủng Hải quân, điển hình là các báo cáo hiện trạng môi trường của các nhà máy, xưởng, công ty, căn cứ hải quân, trung tâm bảo đảm kỹ thuật... Trung tâm còn phối hợp với Phòng Khoa học-công nghệ-môi trường quân chủng triển khai Chương trình giám sát ô nhiễm và thực hiện Dự án xử lý môi trường khu vực quần đảo Trường Sa.

Phục vụ hoạt động nghiên cứu, quan trắc và phân tích môi trường biển, trung tâm thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt khoa học-công nghệ, rút kinh nghiệm trong từng chuyến đi thực tế để nâng cao chất lượng số liệu thu thập. Cán bộ, nghiên cứu viên thường xuyên tham gia các khóa bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ và hội thảo chuyên ngành do Cục Bảo vệ môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), Cục Khoa học-công nghệ-môi trường (Bộ Quốc phòng) tổ chức, nhằm nâng cao, cập nhật kiến thức, sự phát triển của ngành, góp phần đưa trung tâm trở thành cơ sở đầu ngành về lĩnh vực hóa biển của quân đội và cả nước.

Bài và ảnh: ĐÌNH XUÂN