QĐND - Được thành lập vào ngày 15-4-1945, lịch sử Trường Sĩ quan Lục quân 1 (Trường Đại học Trần Quốc Tuấn) gắn liền với lịch sử ra đời, phát triển, chiến đấu, trưởng thành và chiến thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhìn lại chặng đường 70 năm thực hiện sự nghiệp giáo dục-đào tạo (GD-ĐT), trong những năm tháng ác liệt của các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược, thực hiện phương châm và nguyên lý giáo dục: “Nhà trường gắn liền với đơn vị và chiến trường, huấn luyện sát thực tế chiến đấu, học đi đôi với hành”, nhà trường đã cử nhiều đoàn cán bộ, giáo viên đi thực tế chiến trường để nắm bắt, nghiên cứu âm mưu, thủ đoạn tác chiến của địch, sự phát triển của chiến thuật, tiếp thu kinh nghiệm viết tài liệu, giáo án phục vụ huấn luyện và rèn luyện học viên, bảo đảm cán bộ ra trường đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi của chiến trường.

Học viên Đại đội 7, Tiểu đoàn 3 luyện tập võ thuật. Ảnh: Xuân Dân

Phát huy kết quả và truyền thống tốt đẹp đó, trong giai đoạn hiện nay, Đảng ủy-Ban giám hiệu nhà trường, lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan, khoa, đơn vị đang tập trung mọi nỗ lực để nâng cao chất lượng GD-ĐT; đề ra nhiều chủ trương, biện pháp đổi mới toàn diện công tác GD-ĐT, trong đó tập trung đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường trực quan, thực hiện dạy học mô phỏng hóa. Nhà trường chú trọng đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học trong quá trình đào tạo, chủ động mua sắm, hiện đại hóa cơ sở vật chất và phương tiện dạy học, tổ chức các hội thi cải tiến mô hình, đồ dùng phục vụ giảng dạy. Nhờ tích hợp tốt các biện pháp nên chất lượng đào tạo của nhà trường đã có những chuyển biến rõ rệt. Từ năm 2010 đến nay, học viên tốt nghiệp ra trường đều đạt tỷ lệ hơn 75% khá, giỏi; 100% học viên khi tốt nghiệp đều được kết nạp Đảng. Đội ngũ cán bộ được đào tạo ở nhà trường về công tác tại các đơn vị trong toàn quân luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, huấn luyện bộ đội khá tốt, được các đơn vị trong toàn quân ghi nhận và đánh giá cao.

Hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và kỹ thuật, sự phát triển của nền kinh tế đất nước, đã làm thay đổi cơ cấu tổ chức và trang bị kỹ thuật của quân đội theo hướng ngày càng hiện đại. Trong tương lai, nếu xảy ra chiến tranh, chúng ta sẽ phải đối đầu với một cuộc chiến tranh hiện đại, có sử dụng vũ khí công nghệ cao. Để đáp ứng yêu cầu khách quan đó thì yếu tố quan trọng hàng đầu là phải đổi mới phương pháp dạy học, nhằm phát huy cao độ tính tích cực của học viên, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của người học, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo. Trong đó, cần chú ý tăng cường các phương pháp kích thích tính tích cực nhận thức; các phương pháp dạy học thực hành nghề nghiệp quân sự; các phương pháp dạy học mang tính chất nghiên cứu khoa học. Đổi mới các phương tiện kỹ thuật dạy học và ứng dụng các thành tựu của công nghệ trong dạy học. Vì vậy, nhà trường xác định cần phải bám sát thực tiễn xây dựng quân đội, yêu cầu của chiến tranh tương lai, gắn nhà trường với đơn vị để đổi mới phương pháp dạy học. Hiện nay, nhà trường đã tiến hành khảo sát thực tế đội ngũ cán bộ đã qua đào tạo về các đơn vị công tác để thấy được những ưu điểm, nhược điểm trong phương pháp huấn luyện, GD-ĐT. Đồng thời tăng cường luân phiên giảng viên đi thực tế ở đơn vị để có thêm sự hiểu biết và nâng cao năng lực thực hành.

Đi đôi với bồi dưỡng phương pháp dạy học, nhà trường yêu cầu các cơ quan, khoa, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng, khai thác có hiệu quả Dự án Trung tâm mô phỏng huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật chiến đấu bộ binh, sử dụng bản đồ kỹ thuật số 3D trong huấn luyện thực hành chiến thuật ở một số đề mục nhằm khắc phục khó khăn, hạn chế về thao trường, thời gian huấn luyện mà vẫn đem lại hiệu quả cao. Chú trọng bồi dưỡng, nâng cao năng lực thiết kế giảng bài trên máy tính cho giảng viên, kết hợp với duy trì nghiêm chế độ thông qua bài giảng và thảo luận ở cấp khoa, tăng cường dự giờ, giảng mẫu, rút kinh nghiệm trong từng đề mục. Phân công giảng viên huấn luyện chuyên sâu từng nội dung, tạo điều kiện cho giảng viên cập nhật những thông tin mới vào bài giảng và lựa chọn phương pháp truyền đạt phù hợp với từng đối tượng người học.

Đổi mới phương pháp dạy học là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đến đổi mới nâng cao chất lượng GD-ĐT. Quá trình huấn luyện, giảng dạy cần chú trọng bồi dưỡng cho học viên về phương pháp luận khoa học, xây dựng lập trường giai cấp công nhân, kiên định Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng đổi mới của Đảng về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ quân sự-quốc phòng trong tình hình mới, những phát triển mới của khoa học quân sự, sự phát triển của chiến thuật trong tác chiến hiện đại và cách vận dụng nó trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Việc kết hợp truyền thụ kinh nghiệm và những bài học thực tiễn trong chiến đấu của quân đội cũng được coi trọng nhằm rèn luyện phương pháp, tác phong, nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn cho người sĩ quan chỉ huy tham mưu lục quân.

Mỗi cán bộ, giảng viên, học viên nhà trường cần nhận thức rõ việc đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới từ trong tư tưởng, có cơ sở lý luận, thực tiễn khoa học vững chắc và tin tưởng vào sự thành công của sự đổi mới đó. Khắc phục các quan niệm giản đơn, phiến diện về phương pháp dạy học, đồng thời tránh thái độ “phủ nhận cực đoan” trong đổi mới các phương pháp dạy học, nhằm góp phần tích cực vào sự nghiệp đổi mới, nâng cao chất lượng công tác GD-ĐT, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, xứng đáng với sự quan tâm, chăm sóc, giáo dục, rèn luyện của Đảng, của Bác Hồ và lòng tin yêu của nhân dân.

Thiếu tướng, PGS, TS ĐỖ VIẾT TOẢN (*)

(*) Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1