Ra đời ngày 23-11-1965 tại căn cứ Mây Tàu, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (nay thuộc xã Đất Đỏ, TP Hồ Chí Minh), Sư đoàn 5 là một trong hai sư đoàn chủ lực đầu tiên trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Trong 61 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của cấp trên, được nhân dân hết lòng đùm bọc, giúp đỡ, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, làm tròn nghĩa vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia, xây đắp nên truyền thống “Đoàn kết trung dũng-Cơ động linh hoạt-Tự lực tự cường-Đánh thắng mọi kẻ thù”.

Bước vào giai đoạn mới, nhiệm vụ làm điểm mà Bộ Quốc phòng và Quân khu 7 giao là niềm vinh dự, đồng thời đặt ra trách nhiệm chính trị lớn đối với cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn. Nhận thức rõ vai trò của công tác Đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT), những năm qua, Thường vụ Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn đã bám sát nghị quyết, chỉ thị, kết luận của cấp trên và tình hình thực tiễn của đơn vị, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các mặt CTĐ, CTCT, thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành.

Để công tác giáo dục chính trị sát với bộ đội, Sư đoàn duy trì hiệu quả mô hình “5 chủ động trong công tác tư tưởng”, giúp cấp ủy, chỉ huy các cấp nắm chắc, dự báo đúng tình hình, kịp thời định hướng, giải quyết những vấn đề tư tưởng nảy sinh. Nhiều mô hình gần gũi với sinh hoạt hằng ngày như: “Mỗi tối một câu hỏi, một đáp án chính trị bổ ích”, “Mỗi tối một câu chuyện lịch sử”, “Bàn giao thế hệ, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện”, “Mỗi tháng một diễn đàn thanh niên, mỗi quý một chuyên đề sinh hoạt đảng”... đã góp phần củng cố niềm tin, bồi đắp ý chí, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, chiến sĩ. Các mô hình được Bộ tư lệnh Quân khu đánh giá cao và triển khai nhân rộng trong toàn LLVT Quân khu. Hằng năm, 100% cán bộ, chiến sĩ tham gia kiểm tra giáo dục chính trị đạt yêu cầu, trong đó trên 95% khá, giỏi. Sư đoàn nhiều năm là đơn vị dẫn đầu khối thi đua sư đoàn-nhà trường của Quân khu.

Sư đoàn 5 thăm, tặng quà Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Rành. Ảnh: PHẠM THIẾT 

Cùng với giáo dục, rèn luyện bộ đội, Đảng ủy Sư đoàn chú trọng xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên vi phạm. Đội ngũ cán bộ các cấp được nâng cao trình độ ngoại ngữ, năng lực số để đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Công tác phát triển đảng viên hằng năm đều vượt chỉ tiêu nghị quyết đề ra. Riêng năm 2026, kết nạp đảng viên đạt 103,12% chỉ tiêu (trong đó 100% có trình độ cao đẳng, đại học). Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nhiều đồng chí tham gia hệ thống chính trị ở địa phương, góp phần bổ sung nguồn cán bộ trẻ, đồng thời tích cực tham gia phát triển kinh tế trên quê hương. 

Cùng với hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trung tâm, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 5 còn được thể hiện qua những việc làm nghĩa tình trên địa bàn đóng quân; Sư đoàn thường xuyên chăm lo công tác dân vận, thực hiện tốt chính sách hậu phương Quân đội. Từ đầu năm 2026 đến nay, Sư đoàn đã trực tiếp và phối hợp xây dựng 54 căn nhà theo các mô hình “Nhà tình nghĩa quân dân”, “Ngôi nhà 100 đồng”, vượt chỉ tiêu 44 căn. Đơn vị còn xây dựng 4 công trình thể dục, thể thao tặng nhân dân ở vùng tôn giáo, đồng bào vùng dân tộc thiểu số.

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ chính trị, bảo đảm sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn xác định phát huy những kinh nghiệm cũng như tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, trong đó xác định xây dựng đơn vị vững mạnh về chính trị là nền tảng, là khâu đột phá. Trước hết, phải tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, bảo đảm “ở đâu có bộ đội, ở đó có hoạt động CTĐ, CTCT”, nhất là khi đơn vị thực hiện nhiệm vụ mới, khó khăn, phức tạp. Nghị quyết lãnh đạo phải đánh giá đúng thực trạng CTĐ, CTCT, chỉ rõ khâu yếu, biện pháp khắc phục và trách nhiệm của cán bộ trong tổ chức thực hiện. Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh tiêu biểu phải gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, gương mẫu trong học tập, công tác và rèn luyện; phát huy các giá trị văn hoá, phẩm chất tốt đẹp của quân nhân; cụ thể hóa vào các phong trào và Cuộc vận động "Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới. Phát huy các mô hình, cách làm hay, hiệu quả; chủ động dự báo, bám sát thực tiễn, đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp tiến hành CTĐ, CTCT phù hợp đối tượng, nhiệm vụ, nhất là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách hành chính, chuyển đổi số... Qua đó giúp cán bộ, chiến sĩ vững vàng về chính trị, có sức đề kháng cao, đấu tranh có hiệu quả với những quan điểm sai trái, thù địch. Sư đoàn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương và các đơn vị kết nghĩa, gắn xây dựng đơn vị an toàn với xây dựng địa bàn an toàn. Trên cơ sở đắp bồi truyền thống, xây dựng vững mạnh về chính trị, Sư đoàn quyết tâm xây dựng vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, xứng đáng với sự tin tưởng của lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Bộ tư lệnh Quân khu 7 và sự tin yêu của nhân dân.