Hòa Bình là tỉnh miền núi, địa hình phức tạp có độ dốc lớn, với nhiều núi cao, vách đứng. Nhân dân trong tỉnh sống tập trung dọc theo sườn đồi, thung lũng nên khi có mưa, bão lớn thường bị sạt lở, lũ quét, lũ ống gây thiệt hại không nhỏ về người, tài sản, ách tắc giao thông; việc cơ động ứng cứu gặp nhiều khó khăn.

Lực lượng vũ trang huyện Lạc Thủy (Hòa Bình) chuẩn bị làm công tác tìm kiếm-cứu nạn. Ảnh: Đức Dung
Rút kinh nghiệm trong công tác phòng-chống lụt, bão, tìm kiếm cứu nạn (PCLB - TKCN) những năm qua, đặc biệt là cơn bão số 5 năm 2007, với chức năng là Tiểu ban lực lượng và tìm kiếm cứu nạn, Bộ CHQS tỉnh Hòa Bình đã chỉ đạo, triển khai công tác PCLB-TKCN năm 2008 chặt chẽ, cụ thể, sát thực tế. Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu cho UBND tỉnh, Ban chỉ huy phòng-chống lụt, bão tỉnh tổ chức khảo sát địa bàn trên phạm vi toàn tỉnh để điều chỉnh phương án, kế hoạch và tổ chức lại lực lượng cho phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả phương châm 4 tại chỗ trong PCLB-TKCN. Đến nay Bộ CHQS tỉnh đã phối hợp với Sở NN& PTNT và các địa phương hoàn thành việc khảo sát địa bàn tại 11/11 huyện, thành phố. Qua khảo sát đã phát hiện một số vấn đề cần nghiên cứu, điều chỉnh, đó là: Hiện tại, phương án PCLB-TKCN của các địa phương trong tỉnh đang tập trung chủ yếu vào hồ đập, khu vực vùng thấp thường xảy ra ngập, úng; chưa dự kiến hết các khu vực, các điểm có nguy cơ sạt, lở, lũ ống, lũ quét, chưa làm rõ cấu trúc địa chất các vùng dân cư sinh sống, nhất là ở nơi triền núi, ven suối. Phương án tập trung đối phó với bão, lũ chưa xem xét đến yếu tố ảnh hưởng do mưa kéo dài dẫn đến úng ngập, chia cắt các địa phương. Nhiều địa phương có nguy cơ sạt lở rất cao do mưa lũ kéo dài và cả sạt lở tự nhiên có tính chất bóc vỏ theo cấu trúc địa chất như các xã: Tân Mai, Vạn Mai, Phúc Sạn (Mai Châu); một số xã của huyện Kim Bôi; Phú Cường, Quy Hậu (Tân Lạc); phường Thái Bình, xã Thống Nhất (thành phố Hòa Bình)... Đáng chú ý ở khu vực xã Tân Mai (Mai Châu) có 2 xóm với gần 30 hộ dân có nguy cơ bị đe dọa nghiêm trọng khi lũ bão xảy ra, hiện chưa thể xác định được khu vực sơ tán, di chuyển bảo đảm an toàn cho nhân dân. Tại đây, khả năng phát huy phương châm 4 tại chỗ cũng chưa cao, do lực lượng ở cơ sở mỏng, không tập trung, đường vào xã dễ bị tắc nghẽn, khả năng cơ động ứng cứu rất khó khăn.

Sau khi khảo sát địa bàn, Bộ CHQS tỉnh Hòa Bình đã tổ chức điều chỉnh phương án, kế hoạch PCLB-TKCN năm 2008 và lập đề án kế hoạch PCLB-TKCN những năm tiếp theo trình UBND tỉnh. Trong đó tập trung điều chỉnh một số nội dung trọng tâm như: Nhận định, đánh giá đúng thực trạng tình hình công tác phòng-chống lụt, bão ở các địa phương, các khu vực dự kiến sạt lở, ngập úng cục bộ, lũ ống, lũ quét; xác định khu vực trọng điểm, số hộ dân, số khẩu hiện đang sinh sống, tài sản, diện tích hoa màu, có phương án di dời trước, trong, sau bão, lũ theo tính chất từng khu vực và dự kiến cấp độ tàn phá của thiên tai. Tổ chức lại lực lượng (vẫn xác định lực lượng tại chỗ là chủ yếu), lấy lực lượng DQTV, DBĐV và lực lượng các đoàn thể làm nòng cốt trong việc phòng-chống ứng cứu. Lực lượng này được tập huấn, bồi dưỡng, luyện tập theo từng tình huống, được phân công trách nhiệm cụ thể, sẵn sàng huy động khi có mưa, bão. Đối với lực lượng ứng cứu cơ động của các cấp đã được triển khai nhiệm vụ sớm, khi có dấu hiệu lũ bão là điều động ngay đến nơi làm nhiệm vụ, tránh tình trạng ách tắc đường, ngập úng không vào được. Tất cả các lực lượng đều thực hiện cùng ăn, ở, sống chung với lũ, bão, cùng nhân dân ứng cứu, khắc phục hậu quả. Về phương tiện, ngoài việc xin trang bị tàu, xuồng, các trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn của Quân khu 3 và của Bộ Quốc phòng Bộ CHQS tỉnh đã đầu tư mua thêm 2 xuồng cứu hộ và 1.000 áo phao cấp cho các đơn vị và lực lượng làm nhiệm vụ ở cơ sở. Đồng thời chú trọng hướng dẫn các lực lượng làm nhiệm vụ tận dụng vật tư, phương tiện tại chỗ phục vụ cho công tác phòng, chống, ứng cứu và khắc phục hậu quả. Về chỉ huy, vẫn được thực hiện theo phương châm lấy “chỉ huy tại chỗ” là chính, nhưng được tổ chức lại một cách có hệ thống từ thôn, xóm, bản, làng đến xã, phường, thị trấn trở lên. Khi tình huống xảy ra ở một khu vực thì hệ thống chỉ huy, chỉ đạo được triển khai kịp thời, thống nhất, hiệu quả, không để tình trạng chồng chéo về chỉ đạo, chỉ huy và gián đoạn thông tin liên lạc. Việc bảo đảm hậu cần tại chỗ cho nhân dân và các lực lượng làm nhiệm vụ được đặc biệt chú trọng... Ngoài lượng lương thực, thực phẩm mang theo còn có lượng dự trữ sẵn sàng bổ sung cho các điểm ngập úng, bị chia cắt, bảo đảm duy trì tốt sức khoẻ cho lực lượng làm nhiệm vụ, đồng thời cứu trợ giúp đỡ dân, không để dân đói, dân rét.

Hiện nay Bộ CHQS tỉnh Hòa Bình đang tập trung chỉ đạo cơ quan quân sự các cấp làm tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương điều chỉnh lại phương án, kế hoạch, tổ chức lại lực lượng ở khắp các cơ sở. Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho các lực lượng, tổ chức luyện tập, diễn tập công tác cứu hộ ở một số trọng điểm. Chỉ đạo LLVT cùng các lực lượng khác tu sửa các công trình, giúp dân gia cố nhà ở, đồng thời chuẩn bị các vị trí để sơ tán dân khi cần thiết. Cơ quan quân sự tỉnh cũng đã tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh chỉ đạo huyện Mai Châu thực hành diễn tập khu vực phòng thủ kết hợp luyện tập phương án PCLB-TKCN trong thời gian gần đây để rút kinh nghiệm trong toàn tỉnh nâng cao chất lượng hiệu quả công tác quân sự-quốc phòng gắn với PCLB-TKCN trong năm 2008 và những năm tiếp theo.

Đại tá Bùi Đình Phái (Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Hòa Bình)