Rèn người, gieo chữ nơi cao nguyên đất đỏ

Trên gương mặt các chiến sĩ mới đã bớt phần bỡ ngỡ. Ở đây, huấn luyện chiến sĩ còn có thêm một nhiệm vụ không bằng những quy định hay khẩu lệnh nhưng vẫn được thực hiện bền bỉ, đầy ý nghĩa lâu nay, đó là, giúp những chiến sĩ còn yếu chữ viết, hạn chế tiếng phổ thông sớm hòa nhập với môi trường quân ngũ và trưởng thành, tự tin phát triển bản thân hơn sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự về địa phương.

Gian khó từ đầu vào, bản lĩnh ở cách vượt qua

Hằng năm, Tiểu đoàn 1 tiếp nhận không ít chiến sĩ mới là con em ở các xã còn nhiều khó khăn ở khu vực Đăk Glong, Quảng Sơn của Lâm Đồng và vùng lân cận Chư Pưh của Gia Lai; trong đó có những đồng chí là người M’nông, Sán Dìu, Jrai. Có đồng chí chưa học hết cấp hai đã nghỉ học, lớn lên bên nương rẫy, sớm quen với việc làm thuê, làm rẫy hơn là gắn bó với trường lớp. Đã vậy, trong sinh hoạt hằng ngày lại chủ yếu dùng tiếng địa phương, ít tiếp xúc với tiếng phổ thông, giấy tờ, văn bản. Bởi vậy, khi bước vào môi trường quân ngũ, ngoài nỗi bỡ ngỡ thường thấy của lính mới, các đồng chí này còn gặp khó ngay ở những việc rất cơ bản như: Hiểu đúng khẩu lệnh, mệnh lệnh, đọc tài liệu, ghi chép sổ tay, viết báo cáo ngắn, nắm nội dung qua văn bản...

Có thời điểm, số chiến sĩ đọc viết còn yếu chiếm tới khoảng 20% quân số chiến sĩ mới của đơn vị. Với một đơn vị huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, đó không phải chuyện nhỏ, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị. Nhưng điều đáng quý là đơn vị đã nhìn nhận rõ thực tế và có giải pháp khắc phục.

Huấn luyện chuyên ngành pháo phòng không 57mm tại Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Pháo phòng không 234.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Lữ đoàn, đơn vị xác định phải kèm từng đồng chí, giúp chiến sĩ mới vượt qua những “nút thắt” ban đầu để ai vào đơn vị cũng có thể hòa nhập, có thể tiến bộ, có thể đảm nhiệm tốt nhiệm vụ của mình. Và từ những cuốn sổ tay còn nguệch ngoạc, những khẩu lệnh còn nghe chưa tròn, nhiều chiến sĩ trẻ đã nhanh chóng trưởng thành, biết gánh việc, biết dìu nhau tiến bộ và trở thành chiếc cầu nối đẹp giữa đơn vị với buôn làng.

Câu chuyện của Trung sĩ Điểu Kiệp là minh chứng sinh động cho câu chuyện gieo chữ để rèn người ở Tiểu đoàn 1. Điểu Kiệp là người M’nông, được gia đình cố gắng cho học hết lớp 12. Suốt hành trình học tập ấy, đã có quãng, nhất là khi dịch Covid-19 ập đến, việc học chao đảo, bạn bè rủ rê nghỉ sớm đi làm, chính Kiệp cũng từng dao động. Ở nhà, cha mẹ lại không thạo tiếng phổ thông, từng có lúc hoang mang vì những cuộc gọi lạ lừa đảo... Những chuyện ấy và một điều thôi thúc Kiệp nhập ngũ là tấm gương người anh họ Điểu Cường, từng phục vụ tại Tiểu đoàn 1, sau khi xuất ngũ trở về chững chạc hơn và có hướng đi rõ hơn cho tương lai. Bởi vậy, dù khi mới nhập ngũ còn hạn chế tiếng phổ thông, tiếp nhận khẩu lệnh và ghi chép còn chậm, Kiệp vẫn tự nhủ phải cố gắng vượt qua.

Vào đơn vị, Điểu Kiệp nhanh chóng thể hiện sự chững chạc, ý thức phấn đấu và tinh thần trách nhiệm. Từ một chiến sĩ mới, Kiệp được xét chọn đi học khẩu đội trưởng. Nhưng điều đáng quý ở Kiệp không chỉ nằm ở sự tiến bộ của bản thân mà là khi đã trưởng thành hơn, đồng chí còn biết kéo bạn cùng tiến, không giữ phần thuận lợi cho riêng mình.

Trung sĩ Điểu Kiệp tranh thủ hướng dẫn cho các pháo thủ giờ nghỉ giải lao.

Hơn ai hết, Kiệp là người hiểu hoàn cảnh chiến sĩ đồng bào, hiểu sự ngại ngùng của những người lần đầu xa nhà, hiểu cái khó của việc tiếp nhận chữ viết, khẩu lệnh, nền nếp đơn vị. Anh luôn chủ động gần gũi, giúp đỡ những đồng chí còn hạn chế hơn mình. Trong giờ tự học buổi tối, trong sinh hoạt tổ, trong luyện tập phương án, hay cả khi đi gác cùng nhau, Kiệp vẫn tận tay chỉ cách ghi chép, đọc lại nội dung, sửa từng dòng, kiên nhẫn giải thích để đồng đội hiểu đúng yêu cầu của cấp trên. Có khi chỉ là nhắc cách trình bày một cuốn sổ tay, cách ghi họ tên, đơn vị; có khi là động viên để đồng đội dám đứng lên phát biểu, dám nhận việc, không còn tự ti vì mình đọc chậm, viết chậm.

Vững mạnh từ con chữ đến nếp người

Để hỗ trợ các chiến sĩ còn hạn chế về tiếng phổ thông và chữ viết, đơn vị đã có nhiều biện pháp đồng bộ, ở nhiều cấp. Chẳng hạn như việc duy trì sinh hoạt tổ 3 người cũng được đơn vị vận dụng linh hoạt, thực chất. Chiến sĩ đọc viết khá đi cùng chiến sĩ còn hạn chế; chỗ ngủ nghỉ cũng được bố trí theo cặp giường để việc giúp nhau diễn ra tự nhiên trong suốt ngày. Từ giờ tự học buổi tối, giờ nghỉ, sinh hoạt tổ, đến lúc chuẩn bị nội dung huấn luyện ngày hôm sau, người biết hơn lại kèm người chậm hơn từng việc một. Có khi là đọc mẫu cho nghe, viết mẫu cho chép; có khi là nhắc nhau học thuộc khẩu lệnh, ghi đúng nội dung, hiểu đúng yêu cầu. Cái hay của cách làm ấy là không biến việc bồi dưỡng thành những “lớp học riêng” dễ gây mặc cảm. Mọi sự giúp đỡ đều diễn ra trong nhịp sống, huấn luyện bình thường của đơn vị, trong tình đồng chí, đồng đội, nên người yếu chữ không thấy mình bị tách ra khỏi tập thể.

Cùng với đó là vai trò rất gần của cán bộ khẩu đội, trung đội, đại đội - không chỉ nắm quân số theo nền nếp, mà sát sao để thực sự biết ai yếu ở đâu, chậm ở đâu, mặc cảm điều gì, cần giúp bằng cách nào. Nhờ vậy, bầu không khí đơn vị luôn được giữ đoàn kết, tích cực.

Cán bộ đại đội hướng dẫn các chiến sĩ trong giờ ôn tập buổi tối.

Ở Tiểu đoàn 1, việc “gieo chữ” không dừng ở chỗ giúp chiến sĩ đọc thông, viết thạo, mà đích đến là để mỗi người đủ khả năng, tự tin gánh vác phần việc của một quân nhân và một công dân. Biết đọc tốt để hiểu nội dung giáo dục chính trị, nắm kế hoạch huấn luyện, tiếp nhận đúng mệnh lệnh. Biết viết tốt để báo cáo chuẩn xác, nhanh, ghi nội dung sinh hoạt, thực hiện các công việc cần thiết trong nền nếp đơn vị. Bởi thế, chỉ sau thời gian gần nửa năm, tất cả các pháo thủ trong đơn vị đã đọc viết thành thạo, bảo đảm cho Tiểu đoàn đủ điều kiện trực chiến thường xuyên. Đó là kết quả không ồn ào, nhưng rất căn cơ.

Điều đáng trân trọng hơn là những chiến sĩ từng gặp khó về chữ viết, tiếng phổ thông, nếu được chăm lo và phát huy đúng cách, lại mang trong mình những thế mạnh rất riêng. Trong các hoạt động dân vận, tiếp xúc với nhân dân, tham gia tổ tuyên truyền đặc biệt hay lực lượng công tác, những đồng chí là người bản địa thường trở thành chiếc cầu nối tự nhiên giữa đơn vị với buôn làng.

Các chiến sĩ ngày càng tự tin, bản lĩnh.

Những chiến sĩ từng chậm nhịp ở buổi đầu nay lại có lợi thế trong việc hiểu tiếng nói, cách nghĩ, nếp sinh hoạt của đồng bào; biết mở đầu câu chuyện từ nương rẫy, tập quán nên lời nói dễ chạm tới người nghe hơn. Từ chỗ từng cần được dìu dắt để trưởng thành trong đơn vị, họ lại trở thành người nối lời, nối tình cảm giữa bộ đội với nhân dân. Kết quả nổi bật gần đây là lực lượng công tác của Lữ đoàn 234 góp phần hoàn thành 5 căn nhà trong Chiến dịch Quang Trung, vượt thời gian quy định, tạo được hình ảnh, tình cảm tốt giữa đơn vị với địa phương.

Giữa vùng cao nguyên đất đỏ hôm nay, câu chuyện ở Tiểu đoàn 1 cho thấy một điều giản dị mà sâu xa: Xây dựng một đơn vị vững mạnh trước hết là xây con người từ gốc. Gieo một con chữ là gieo một nếp nghĩ. Rèn một nét bút là rèn một nếp người. Ở nơi canh giữ bầu trời ấy, những con chữ được gieo xuống không chỉ nảy mầm trên trang sổ, mà còn bén rễ trong trách nhiệm và niềm tin người chiến sĩ.