Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Quảng Trị đã xây dựng nhiều mô hình kết hợp quân-dân y như Trạm xá quân-dân y tại đồn biên phòng; trạm xá quân-dân y tại bản. Từ năm 2004 BĐBP tỉnh thực hiện tăng cường cán bộ quân y về các trạm y tế xã biên giới, bước đầu hoạt động rất hiệu quả, nhất là trong quản lý, giám sát dịch tễ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trên các bản làng vùng cao biên giới.

Chọn trạm y tế xã Xy làm điểm, tháng 10-2004, Trung úy-y sĩ Nguyễn Tấn Linh (Đồn 617) được tăng cường về trạm y tế xã. Sau 3 năm, Trạm y tế xã Xy đã chuyển biến tích cực, không còn tình trạng nhân viên y tế ngồi tại trạm chờ bệnh nhân đến khám, điều trị mà các thầy thuốc phải trực tiếp, thường xuyên có mặt ở bản để thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe và giám sát dịch tễ, tuyên truyền vận động người dân giữ gìn vệ sinh, phòng, chống dịch bệnh... Đến năm 2007, trạm đã khám và điều trị được 1.854 ca (Trong đó các thầy thuốc đến tận nhà dân phát hiện, điều trị là 767 ca), lấy 1.363 lam máu xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét tại bản là 978 lam). Nhờ làm tốt công tác giám sát, nên trên địa bàn không còn dịch bệnh xảy ra. Từ năm 2004 đến nay, xã Xy không còn bệnh nhân bị tử vong do sốt rét. Trạm trưởng Hồ Sĩ Cơi khẳng định: "Nếu BĐBP không tăng cường anh Linh về cho trạm y tế xã thì chưa biết khi mô trạm mới có được kết quả tốt như ri". Năm 2007, trạm y tế xã Xy là một trong 2 đơn vị đầu tiên của huyện Hướng Hóa và là trạm y tế bản biên giới đầu tiên của tỉnh Quảng Trị được công nhận "Đạt chuẩn quốc gia về y tế xã" giai đoạn 2001-2010.

Tiếp sau xã Xy, mô hình này được triển khai tại các xã Hướng Lập, Pa Tầng, A Dơi, bước đầu ở những trạm y tế này mọi hoạt động đã đi vào nền nếp, chất lượng khám, điều trị được nâng lên rõ rệt.

Mô hình "Tăng cường cán bộ quân y về trạm y tế xã" tiếp tục được BĐBP tỉnh áp dụng rộng rãi trên dọc tuyến biên giới. Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng song thực trạng y tế các xã vùng cao biên giới vẫn còn rất nhiều hạn chế, nhất là về chuyên môn. Tuy nhiên, để triển khai rộng rãi mô hình này thì có những vấn đề vượt quá tầm tay của Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh và Sở y tế tỉnh Quảng Trị. Hiện nay, lực lượng Quân y BĐBP tỉnh chưa thể đủ để tăng cường cho các xã biên giới, nếu bảo đảm cho xã thì đồn thiếu và ngược lại mà chỗ nào cũng quan trọng, chính vì thế, quân y BĐBP Quảng Trị cần được sự giúp đỡ của trên để thực hiện tốt mô hình này. Sau gần 3 năm thực hiện, số cán bộ Quân y tăng cường chưa nhận được bất cứ sự hỗ trợ nào từ các ngành, các cấp. Họ thực hiện nhiệm vụ bằng lương tâm, tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ "Vì nhân dân chiến đấu, vì nhân dân phục vụ". Mong rằng các cơ quan chức năng nghiên cứu hỗ trợ thêm một phần kinh phí để động viên anh em hoạt động tích cực hơn.

NGUYỄN THÀNH PHÚ