Quân dân y kết hợp - nét đặc sắc của nền y tế cách mạng

Từ yêu cầu của thời chiến, mô hình này từng bước phát triển thành cách làm hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Trong những năm tháng đất nước có chiến tranh, khi điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, lực lượng quân y đã gắn bó chặt chẽ với dân y ở các địa phương để cấp cứu, điều trị cho thương binh, bệnh binh và nhân dân. Từ Chiến khu Việt Bắc, Tây Bắc đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, rồi dọc tuyến Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, sự phối hợp ấy đã tạo nên mạng lưới bảo đảm y tế rộng khắp, góp phần phục vụ chiến đấu, phục vụ nhân dân.

Bác sĩ Phòng khám quân dân y kết hợp buôn Đrăng Phôk (Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk) khám bệnh cho người dân trên địa bàn. Ảnh: ĐỨC HIẾU

Bước vào thời kỳ đổi mới, công tác kết hợp quân dân y tiếp tục được thể chế hóa bằng nhiều chủ trương, chương trình cụ thể. Mạng lưới trạm y tế quân dân y được củng cố trên nhiều địa bàn chiến lược. Tính đến năm 2025, cả nước có 1.434 trạm y tế quân dân y, trong đó 788 trạm ở vùng biên giới, hải đảo và 153 điểm y tế lưu động phục vụ nhân dân, bộ đội. Mỗi năm, các đơn vị quân dân y tổ chức hơn 1 triệu lượt khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hàng triệu lượt người tại các vùng khó khăn. Những con số đó cho thấy quân dân y không phải mô hình hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong mạng lưới y tế cơ sở.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, mô hình quân dân y kết hợp là một biểu tượng cao đẹp, thể hiện đúng giá trị cốt lõi của tinh thần đoàn kết quân dân. Quân dân y không chỉ là sự phối hợp về chuyên môn khám, chữa bệnh mà còn gắn nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân với nhiệm vụ củng cố quốc phòng, giữ vững địa bàn. Ở đâu quân dân y được triển khai hiệu quả, ở đó y tế cơ sở vững vàng hơn, người dân được chăm sóc tốt hơn và niềm tin của nhân dân với bộ đội, với ngành y tế cũng được củng cố.

Thực tiễn những năm gần đây càng cho thấy rõ ý nghĩa của mô hình này. Trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, nhất là giai đoạn chống đại dịch Covid-19, lực lượng quân y đã phối hợp chặt chẽ với ngành y tế dân sự triển khai bệnh viện dã chiến, trạm y tế lưu động, hỗ trợ tiêm chủng, điều trị cho người bệnh. Không chỉ trong tình huống khẩn cấp, các bệnh viện quân y tuyến Trung ương còn tích cực chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, đẩy mạnh khám, chữa bệnh từ xa.

Hiện nay, nhiều trạm y tế quân dân y ở vùng sâu, vùng xa còn thiếu nhân lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu... Những hạn chế đó đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tăng cường đầu tư và có chính sách phù hợp để thu hút, giữ chân đội ngũ cán bộ y tế gắn bó lâu dài với địa bàn khó khăn.

Mô hình quân dân y kết hợp là nét đặc sắc của nền y tế cách mạng Việt Nam. Trong tình hình mới, khi yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng cao, thiên tai, dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục củng cố, phát huy hiệu quả mô hình này lại càng quan trọng. Phát huy tốt sức mạnh quân dân y kết hợp không chỉ để chăm sóc sức khỏe nhân dân tốt hơn mà còn góp phần xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, tăng cường tiềm lực quốc phòng từ cơ sở.