Trong lịch sử chiến tranh ở nước ta, khi phải đối phó với kẻ thù có tiềm lực quân sự mạnh hơn, dân tộc ta sử dụng cách đánh lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn, lấy ý chí để thắng số lượng đông của địch. Cách đánh trên được gọi là cách đánh đặc công. Thực hiện được cách đánh đặc công, nhất thiết phải phát triển và sử dụng hiệu quả các loại vũ khí, khí tài đặc công để bảo đảm thắng lợi.
Vũ khí, khí tài đặc công không chỉ kế thừa vũ khí, khí tài sẵn có trong nước và trên thế giới, mà còn được nghiên cứu cải tiến, sáng tạo các loại vũ khí, khí tài mới phù hợp yêu cầu nhiệm vụ tác chiến. Vũ khí, khí tài đặc công đa dạng, phát triển theo từng hình thức tác chiến đặc công như: tập kích bí mật, hóa trang tập kích, phá hủy bí mật, tập kích hỏa lực... Trong mỗi môi trường, điều kiện tác chiến cụ thể, như trên bộ, dưới nước, đồng bằng, rừng núi, đô thị và đối với từng loại mục tiêu cần có những loại vũ khí, khí tài với tính năng đặc biệt phù hợp với các điều kiện đó. Phát triển vũ khí, khí tài là nội dung quan trọng của công tác kỹ thuật đặc công nhằm bảo đảm trang bị cho các lực lượng đặc công thực hiện nhiệm vụ chung, đặc thù, phù hợp với từng lực lượng, từng đơn vị, từng hình thức tác chiến.
Đối với mỗi lực lượng, mỗi đơn vị, mỗi trận đánh có những yêu cầu, nhiệm vụ khác nhau, vì vậy cần phải có chủng loại, số lượng vũ khí, khí tài phù hợp. Đối với lực lượng đặc công, một yêu cầu rất quan trọng là phải bảo đảm đầy đủ vũ khí, khí tài trước mỗi trận đánh, vì trong chiến đấu ít được bổ sung, đặc biệt là phương thức tác chiến phá hủy bí mật, hóa trang tập kích. Phát triển và tạo nguồn vũ khí, khí tài đặc công có vai trò hết sức quan trọng. Tạo nguồn nhằm tăng số lượng, chủng loại, nâng cao tính năng vũ khí, khí tài đặc công. Tạo nguồn vũ khí, khí tài bằng cách nghiên cứu chế tạo, mua sắm mới hoặc sử dụng lượng vũ khí, khí tài có được do viện trợ từ nước ngoài, chiến lợi phẩm thu được của địch hay động viên thời chiến. Trong các biện pháp tạo nguồn thì việc nghiên cứu mới, cải tiến nâng cao tính năng vũ khí, khí tài đặc công giữ vai trò nòng cốt. Vũ khí, khí tài đặc công được nghiên cứu, cải tiến và chế tạo trong nước đưa vào trang bị, sáng tạo trong sử dụng đã đem lại hiệu quả chiến đấu cao, góp phần phát triển nghệ thuật tác chiến đặc công.
Vũ khí, khí tài đặc công không chỉ có uy lực chiến đấu cao, gọn, nhẹ, dễ sử dụng, quy trình bảo quản đơn giản, mà còn có những tính năng đặc biệt phù hợp với từng hình thức tác chiến, từng điều kiện môi trường tác chiến cụ thể. Trong kháng chiến chống Pháp, trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, Công binh xưởng Khu 7 đã nghiên cứu chế tạo một loại vũ khí mới FT không chỉ có uy lực chiến đấu lớn mà còn đáp ứng yêu cầu tập kích bí mật, khiến địch rất run sợ. Vũ khí FT sử dụng trong trận đánh tháp canh Đờ-la-tua, đã phá hủy được tháp canh và tiêu diệt sinh lực (các loại vũ khí trước đó tuy tiêu diệt được sinh lực nhưng không phá hủy được tháp canh). Từ đó, vũ khí FT trở thành vũ khí chuyên dùng của đặc công đánh bộ và mở ra cách đánh mới, gọi là “Công đồn đặc biệt” (Đặc công). Đối với hình thức tác chiến phá hủy bí mật, yêu cầu cần phải có loại vũ khí có uy lực cao, có khả năng hẹn giờ nổ chính xác, hoạt động tin cậy. Đối với hình thức tập kích hóa trang, vũ khí, khí tài đặc công có khả năng ngụy trang tốt, bảo đảm được yếu tố bí mật, bất ngờ. Để bảo đảm tác chiến của đặc công nước cần phải có những loại vũ khí, khí tài có khả năng kín nước, hoạt động tin cậy trong môi trường nước. Với mỗi loại mục tiêu cần phải có loại vũ khí, khí tài chuyên dùng để tiêu diệt các mục tiêu đó (như mìn đánh máy bay, tàu thủy, xe tăng, pháo, kho tàng...). Do tính đặc thù nên không có xu hướng chung cho phát triển vũ khí, khí tài đặc công đối với các nước trên thế giới. Nghiên cứu phát triển, chế tạo và bảo đảm trang bị vũ khí, khí tài đặc công luôn bám sát nhiệm vụ, yêu cầu tác chiến đặt ra, phục vụ kịp thời cho nghệ thuật tác chiến đặc công. Chất lượng, chủng loại, đồng bộ và quy mô biên chế vũ khí, khí tài đặc công phụ thuộc vào tổ chức lực lượng, theo các phương thức tác chiến ở các cấp chiến thuật, chiến dịch, chiến lược.
Hiện nay, quân đội các nước không ngừng nghiên cứu, phát triển vũ khí, khí tài hiện đại để trang bị cho các lực lượng đặc nhiệm, biệt kích và lực lượng chống khủng bố. Quân đội ta cũng luôn chú trọng nghiên cứu phát triển vũ khí, khí tài phù hợp với nghệ thuật tác chiến đặc công. Quân đội ta đã xây dựng chiến lược, định hướng nghiên cứu chế tạo mới, cải tiến vũ khí, khí tài hiện có, lựa chọn mua sắm các loại vũ khí, khí tài đặc công phù hợp. Trong nghiên cứu phát triển vũ khí, khí tài đặc công, các nhà khoa học-kỹ thuật quân đội đã đề cao ý chí tự lực, tự cường, sáng tạo, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến để tạo ra các loại vũ khí, khí tài hiện đại, phù hợp, kịp thời đưa vào trang bị, đáp ứng yêu cầu của nghệ thuật tác chiến đặc công trong giai đoạn mới.
KS DƯƠNG VĂN NINH