QĐND -  Sau khi bị quân và dân ta phối hợp đánh bại các cuộc tiến công lên Việt Bắc, cuối tháng 10-1947, Quân đội Pháp không thực hiện được mục tiêu "đánh nhanh, thắng nhanh" và bắt đầu tháo chạy khỏi Việt Bắc. Nắm được ý đồ của địch, Bộ Chỉ huy Liên khu 10 chỉ thị cho các đơn vị bám sát và tổ chức phục kích tiêu diệt địch.

Thực hiện chỉ thị của Liên khu, ngày 7-11-1947, Trung đội sơn pháo 225 sau 3 ngày đêm khiêng vác pháo, cơ động từ Đoan Hùng đến chiếm lĩnh trận địa ở Khe Lau (gần ngã ba sông Lô - sông Gâm) phục kích đánh địch. Đến 10 giờ ngày 10-11-1947, một đoàn tàu chiến của Pháp xuất hiện. Chờ tàu địch tiến đến cách trận địa khoảng 150m, các pháo thủ của Trung đội 225 mới nổ súng. Bằng 4 viên đạn, pháo binh ta đã bắn chìm tại chỗ 2 tàu, diệt nhiều tên địch, đạt hiệu suất chiến đấu rất cao.

Pháo binh ta "đặt gần, bắn thẳng" bên bờ sông, tiêu diệt tàu địch trong kháng chiến chống Pháp. Ảnh tư liệu

Thắng lợi của trận đánh bắt nguồn từ tinh thần chấp hành mệnh lệnh triệt để của Bộ đội Pháo binh. Cán bộ, chiến sĩ đã khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, cơ động nhanh, bố trí trận địa bí mật, bất ngờ (trên bãi lau sát bờ sông), nổ súng đúng thời cơ, bắn trúng mục tiêu ngay từ phát đạn đầu. Trận đánh còn thể hiện nghệ thuật tác chiến pháo binh độc đáo là "đặt gần, bắn thẳng" để giành hiệu suất chiến đấu cao. Thắng lợi của cách đánh "đặt gần, bắn thẳng" của Bộ đội Pháo binh trên sông Lô đã được đúc kết kinh nghiệm và trở thành cách đánh phổ biến của pháo binh ta trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.                                     

NGUYỄN QUANG PHÁT