“Ong thợ” X10

Chiếc máy khoan thủy lực do X10 nghiên cứu chế tạo đã phát huy hiệu quả cao tại hiện trường thi công đường hầm.

Từ một xưởng công binh sửa chữa thiết bị xe máy thông thường, tham gia bắc cầu, phà, phá bom từ trường trên tuyến Quốc lộ 1A trong những năm chiến tranh... đến nay đơn vị X10, Quân khu 3 đã trở thành một trung tâm lớn chuyên sửa chữa, đại tu các loại xe máy công binh, công trình hạng nặng cho các đơn vị quân đội khu vực phía Bắc với chất lượng cao; đồng thời trực tiếp thi công nhiều công trình quốc phòng quan trọng; có nhiều sáng kiến cải tiến phát huy được hiệu quả không ngờ...

X10 - Một bằng mười

Một ngày đầu tháng 8, chúng tôi được Đại tá Lê Hoài Giang, Phó chủ nhiệm Chính trị Bộ Tham mưu, Quân khu 3 đưa đi thăm công trình quốc phòng đang được cán bộ, chiến sĩ X10 trực tiếp thi công. Như để giúp chúng tôi thấy rõ hơn giá trị, ý nghĩa của chuyến đi, anh Giang tâm sự: “Phải đến tận những công trình quốc phòng đang được xây dựng, nhất là trong giữa những ngày hè nóng nực mới hiểu được khó khăn vất vả của người lính công binh và sức lao động, sự sáng tạo không mệt mỏi của họ...”.

Cái nóng ngoài trời lên đến 40 độ C không làm giảm đi nhịp độ làm việc khẩn trương của đội ngũ kỹ sư, cán bộ, chiến sĩ trên công trường. Trong một đường hầm sâu hun hút, oi nồng vì thiếu dưỡng khí, chúng tôi gặp Trung tá Nguyễn Văn Tâm, Chỉ huy trưởng X10 và Trung tá Bùi Ngọc Tuấn, Chỉ huy trưởng công trình. Hai anh đang cùng với đội ngũ kỹ sư của đơn vị kiểm tra hiệu quả hoạt động của chiếc máy khoan thủy lực – đề tài khoa học do những kỹ sư của X10 vừa nghiên cứu chế tạo thành công. Dưới bàn tay điều khiển điêu luyện của kỹ sư trẻ Phạm Đình Sinh, chiếc máy khoan nhẹ nhàng bóc từng lớp đá gra-nít, không một chút bụi, tiếng ồn giảm hẳn so với máy khoan búa...

Từ trong đường hầm bước ra, gạt dòng mồ hôi trên khuôn mặt bám đầy bụi đá, Trung tá Nguyễn Văn Tâm không giấu được niềm vui: “Ngoài tính tự giác, sự nỗ lực của mỗi cán bộ, kỹ sư, chiến sĩ trên công trường, còn phải nhờ đến những sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Có những sáng kiến rút ngắn được hàng chục lần thời gian thi công, giảm tối đa sức lao động và tiết kiệm đáng kể chi phí sản xuất. Như chiếc máy khoan thủy lực vừa được X10 sáng chế, dù mới trong giai đoạn hoàn thiện nhưng qua thử nghiệm đã đạt hiệu quả gấp nhiều lần so với máy khoan búa thông thường”.

Mặc dù quân số của đơn vị không nhiều, cơ sở vật chất, thiết bị chưa được đầy đủ, lại đảm trách nhiều nhiệm vụ: Sửa chữa xe máy công binh, xe máy công trình hạng nặng, thi công những công trình quốc phòng; sản xuất gia công đồ dùng quân sự; niêm cất bảo quản trang bị xe máy công binh phục vụ sẵn sàng chiến đấu, phòng chống, lụt bão, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn... Nhưng kết quả đã đạt được của X10 khiến nhiều người phải bất ngờ. Chỉ trong 2 năm, X10 đã sản xuất, vận chuyển 2.000m³ bê tông thanh lắp, 5.000 tấn thiết bị, 70 bộ công sự lắp ghép... phục vụ xây dựng các công trình trên quần đảo Trường Sa. Từ năm 2004 đến 2007, đơn vị đã sửa chữa nhỏ và vừa hơn 6.000 lần chiếc xe máy, niêm cất ngắn hạn 50 lần xe máy; sản xuất trên 100.000 thiết bị hỗ trợ huấn luyện; đồng thời thi công nhiều công trình phục vụ phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng an ninh trên nhiều địa bàn chiến lược.

Có một câu chuyện từng được nhiều đơn vị trong toàn quân biết và học tập. Đó là vào năm 1980, đồng chí Phạm Văn Tuấn khi đó là Chỉ huy trưởng X10 được Bộ tư lệnh Quân khu chọn báo cáo kết quả hoạt động trong năm 1979 của đơn vị với Đoàn chuyên gia quân sự cấp cao của Liên Xô (cũ). So sánh quân số, cơ sở vật chất và khối lượng công việc mà X10 làm được, đoàn chuyên gia quân sự của bạn không tin, cho rằng: “Đó chỉ là báo cáo”. Tuy nhiên, tận mắt chứng kiến đội ngũ kỹ sư, công nhân của X10 thao tác trên những cỗ máy đã được cải tiến đạt năng suất gấp 5 đến 10 lần so với trước đây, một đồng chí trong đoàn chuyên gia trầm trồ: “Không ngờ các đồng chí lại làm được điều không tưởng như vậy. Sự sáng tạo trong từng hoàn cảnh cụ thể của bộ đội Việt Nam thật là vô tận...”. Câu chuyện trên phần nào nói lên truyền thống của X10 kể từ ngày thành lập cho đến nay vẫn được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ phát huy. Câu nói ví von “X10 – Một bằng mười” quả chẳng ngoa chút nào.

Sáng kiến tiếp sáng kiến

Ngày 6-8, khi chúng tôi có mặt tại công trường do đội ngũ cán bộ, kỹ sư, chiến sĩ X10 thi công cũng là lúc đoàn công tác của Binh chủng Công binh, Quân khu 3 đến kiểm tra và đánh giá hiệu quả một số đề tài khoa học, sáng chế của X10.

Đứng bên chiếc máy khoan thủy lực, Đại tá Phan Ngọc Thành, Chủ nhiệm Công binh Quân khu 3, đồng thời là Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu chế tạo máy khoan thủy lực không giấu được niềm vui. Anh Thành cho biết: “Tôi trưởng thành từ người lính công binh, trực tiếp cầm khoan tham gia đào đường hầm. Trước đây, để chọn một người đứng khoan búa, ngoài yêu cầu kỹ thuật còn phải có sức khỏe. Yêu cầu cao là vậy, nhưng mỗi ca làm việc cũng chỉ được vài chục phút vì người cầm máy bị ảnh hưởng bởi độ rung của máy, độ ồn và ô nhiễm bụi... Chính vì thế, mong muốn có một chiếc khoan thao tác đơn giản, dễ sử dụng, có thể thi công được ở môi trường không gian hẹp, thiếu dưỡng khí, ánh sáng, thông gió, hút bụi kém... luôn thường trực trong suy nghĩ của mỗi kỹ sư công binh. Và đội ngũ cán bộ, kỹ sư X10 bước đầu biến ước mơ đó thành sự thật”.

Được sáng chế từ năm 2005, qua 5 lần cải tiến, giờ đây chiếc máy khoan thủy lực đã thực sự phát huy được hiệu quả làm việc, góp phần tăng năng suất lao động, giảm quân số tham gia thi công (từ 6 người/ca, xuống còn 2 người/ca), giảm chi phí sản xuất. Trung tá Nguyễn Văn Tâm cho biết: “Bằng chứng rõ nét nhất là từ khi đưa máy khoan mới vào sử dụng, tiến độ thi công đã được rút ngắn 30%, giảm được hàng nghìn công lao động...”.

Cùng với đề tài chế tạo máy khoan thủy lực, từ thực tế thi công công trình, đội ngũ kỹ sư, công nhân tay nghề cao của X10 còn có hàng chục đề tài khác gây bất ngờ, như: Máy nâng hàng dùng để vận chuyển vật liệu trong thi công đường hầm; máy ép chốt xách bằng thủy lực; máy tháo lốp xe máy công binh; máy lốc tôn sóng; cải tiến máy cung cấp khí nén... đều tiết kiệm được chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, công trình.

Trung tá Nghiêm Thành Sơn, Phó chỉ huy công trường cho biết: “Trước kia máy cung cấp khí nén cho các máy khoan dùng động cơ nổ, mỗi giờ tiêu hao từ 15 đến 20 lít nhiên liệu, gây tiếng ồn, tạo khói trong đường hầm làm giảm dưỡng khí... ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người lao động”. Sau nhiều ngày nghiên cứu, đội ngũ kỹ sư X10 đã thay thế động cơ máy nổ bằng động cơ điện. Chiếc máy cung cấp khí nén mới đã tiết kiệm được mức tiêu hao nhiên liệu, không gây tiếng ồn và khí thải, góp phần làm tăng năng suất lao động, đáp ứng những yêu cầu về quốc phòng-an ninh.

Rời công trường của X10 khi nắng chiều đã khuất sau những dãy núi phía tây, trong các đường hầm, tiếng máy khoan vẫn gõ nhịp đều đều... chúng tôi hiểu rằng, họ giống như những con ong cần mẫn ngày đêm xây nên tổ ấm bằng chính sức lực, tài năng và lòng yêu nghề...

Bài và ảnh: PHÚ SƠN