QĐND - Từ năm 2010 đến nay, gần 200 tấn bom đạn còn sót lại sau chiến tranh đã được cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn Công binh 25, Quân khu 9 thu gom, vận chuyển, xử lý an toàn. Chiến công của các anh đã góp phần làm sống lại những mảnh đất “chết” ở Đồng bằng sông Cửu Long…

Làm sạch những vùng đất “chết”

Ùng, ùng… Những tiếng nổ liên tiếp vang lên từ sức công phá của gần 80 tấn bom, đạn, vật liệu nổ tại các hố tiêu hủy ở Trường bắn Chi Lăng, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Buổi hủy nổ đã thành công và bảo đảm an toàn tuyệt đối trong niềm vui chung của mọi người, Đại tá Phạm Văn Thanh, Chính ủy Lữ đoàn Công binh 25 chia sẻ:

- Nhiệm vụ làm sạch ô nhiễm, thu gom, xử lý bom, mìn, vật liệu nổ là một trận chiến trong thời bình của cán bộ, chiến sĩ lữ đoàn. Một trong những khó khăn chính đặt ra là hệ thống kho chứa, bãi tập kết bom, mìn, vật nổ chưa được bảo đảm theo yêu cầu, tuyến đường vận chuyển đến khu vực xử lý hủy nổ còn rất xa nên công tác bảo đảm tuyệt đối an toàn trong vận chuyển, tập kết và xử lý luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy vậy, trong quá trình xử lý còn có thể phát sinh rất nhiều tình huống. Như đợt tiêu hủy 30 tấn bom, mìn, vật liệu nổ năm 2012, sau khi 8/10 hố tiêu hủy được gây nổ thành công thì hố thứ 9 có sự cố. Theo nguyên tắc, phải đào hố lên, kiểm tra mạch, tìm nguyên nhân và khắc phục sự cố. Biện pháp này rất nguy hiểm vì hố sâu chứa hàng tấn bom, đạn, chất nổ có thể nổ bất cứ lúc nào. Sau hội ý, Thiếu tá Nguyễn Quốc Khánh, Đội trưởng đội xử lý (nay là Trung tá Nguyễn Quốc Khánh, Phó tham mưu trưởng Lữ đoàn Lữ đoàn Công  binh 25) đã đề nghị sử dụng biện pháp kích nổ theo phương pháp đào thêm và gây nổ ở hố bên cạnh. Nhờ vậy đơn vị đã xử lý thành công sự cố, bảo đảm an toàn.

Cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn Công binh 25, Quân khu 9 luyện tập tháo gỡ bom, mìn.

Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực ô nhiễm nặng về bom, mìn, vật liệu nổ sau chiến tranh. Do tác động của môi trường, chúng đã trở nên gỉ sét, làm thay đổi tính chất hóa, lý, tăng nguy cơ mất an toàn. Mặt khác, điều kiện địa hình ở các khu vực ô nhiễm bom, mìn, vật liệu nổ rất phức tạp, như: Ven bờ biển, ngoài đảo, trong rừng, núi, khu dân cư, dưới đáy sông… Thế nhưng, mỗi khi nhận tin báo, người lính công binh lập tức lên đường, sẵn sàng vô hiệu hóa những quả bom để giữ bình yên cho cuộc sống của nhân dân. Bà Nguyễn Thị Ba, ngụ huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, kể lại:

- Khi bơm cạn nước để nạo vét vuông tôm, gia đình tôi phát hiện quả bom, vỏ đã bị mục, liền báo cho chính quyền và cơ quan quân sự. Quả bom xì khói. Rất may, bộ đội công binh đã đến kịp thời, dùng bùn dẻo đắp chỗ xì, rồi gói quả bom trong bao lớn và mang đi xử lý. Quả bom nằm cách nhà có vài chục mét, nếu không có các anh chắc cả nhà mất ăn, mất ngủ.

Trung tá Nguyễn Quốc Khánh, người có thâm niên nhiều năm trong xử lý bom, mìn, vật liệu nổ, kể lại một kỷ niệm mà anh không bao giờ quên:

- Vào năm 2010, đội phải xử lý quả bom trọng lượng 750LBS trong vườn cam của một gia đình ở địa bàn huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. Ban đầu, chủ vườn không cho đội đào bom mang về xử lý vì nếu cho đào lấy quả bom thì sẽ phải chặt vài cây cam, và gia đình cho rằng quả bom đã nằm đó hàng chục năm rồi cũng chẳng sao. Chúng tôi phải nói cho dân hiểu sự nguy hiểm của bom đạn. Sau đó, người dân tình nguyện chặt cây và còn nấu cháo thịt bò, thịt gà đãi bộ đội. Sau một ngày làm việc vất vả, quả bom cũng được khiêng lên xe đưa về nơi xử lý an toàn.

Xây dựng cán bộ tinh nhuệ

Đại tá Phạm Văn Thanh cho biết: Đảng ủy, chỉ huy lữ đoàn xác định con người là yếu tố quyết định bảo đảm thành công trong thực hiện nhiệm vụ thu gom, xử lý bom mìn, vật liệu nổ cực kỳ nguy hiểm này. Bởi vì, các quả bom, mìn, vật liệu nổ trước khi xử lý đều ở tư thế “sẵn sàng chiến đấu”, chỉ một chút sơ suất nhỏ là dẫn đến thiệt hại rất lớn.

Để xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ tinh nhuệ, giỏi chuyên môn, vững tâm lý, sẵn sàng đối mặt với “tử thần”, trong huấn luyện, Đảng ủy, Ban chỉ huy lữ đoàn đặt ra yêu cầu “nắm chắc lý thuyết, thuần thục động tác kỹ thuật”, bằng cách huấn luyện song song giữa những kiến thức chung về hình dáng, cấu tạo, tính năng, kết hợp với sử dụng các quả bom, mìn, vật liệu nổ (đã bị vô hiệu hóa) làm mô hình học cụ thực hành huấn luyện, để bộ đội “thấy tận mắt, sờ tận tay”, góp phần nâng cao nhận thức, bản lĩnh của người học. Tiếp đó, hằng năm, đơn vị kết hợp với Trường Sĩ quan Công binh tổ chức các lớp huấn luyện chuyên sâu về kỹ thuật sử dụng các trang thiết bị dò tìm và kỹ thuật xử lý các loại bom, mìn, vật liệu nổ. Sau đó tiến hành sát hạch, kiểm tra, cấp chứng chỉ về kỹ thuật và an toàn một cách nghiêm ngặt để tuyển chọn. Không những thế, trước mỗi nhiệm vụ phức tạp, đơn vị lại bám sát tình hình thực tế, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng thêm để làm quen và nâng cao hiệu quả trong xử lý tình huống.

Trung tá Nguyễn Quốc Khánh cho hay:

- Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đơn vị luôn đặt yêu cầu vai trò tiên phong, gương mẫu của Đội trưởng đội xử lý bom, mìn, vật liệu nổ: Phải là người đầu tiên đối mặt với nguy hiểm, kiểm tra mức độ an toàn, tìm ra cách xử lý tình huống; sau khi quả bom, mìn, vật liệu nổ đã được xử lý và ở tình trạng an toàn, người đội trưởng cần tập hợp toàn đội, chỉ bảo và hướng dẫn kinh nghiệm cho những thành viên trong đội.

Từ năm 2010 đến nay, gần 200 tấn bom, đạn và vật liệu nổ các loại, trong đó có 291 quả bom trọng lượng từ 100-1.000LBS với nhiều kiểu loại như: Bom phá, bom khoan, bom bi… đã được Lữ đoàn Công binh 25, Quân khu 9 dò tìm, thu gom, vận chuyển và hủy nổ thành công, bảo đảm tuyệt đối an toàn; giải phóng mặt bằng cho 85 công trình kinh tế và gần 1.447ha đất dân sinh… góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, viết tiếp chiến công “Mở đường thắng lợi” của lực lượng công binh và tô thắm hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân.

Bài và ảnh: VIỆT HÀ